Tạp chí Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững. Kỳ Nghiên cứu Địa lý nhân văn
Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững
Một số tiêu chí xác định các trò chơi, trò diễn dân gian có khả năng khai thác phát triển du lịch
Trò chơi, trò diễn dân gian Việt Nam được coi là một dạng di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo tồn. Một trong những giải pháp bảo tồn là khai thác giá trị của chúng phục vụ cho hoạt động du lịch. Tuy nhiên, không phải trò chơi, trò diễn dân gian nào cũng có thể thu hút khách du lịch và việc khai thác các giá trị của các trò chơi, trò diễn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Bài báo sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính để đề xuất các tiêu chí xác định trò chơi, trò diễn dân gian có khả năng khai thác phát triển du lịch trên cơ sở nghiên cứu, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, nguyên tắc và điều kiện phát triển du lịch dựa trên phát huy giá trị trò chơi, trò diễn dân gian.
NGUYỄN THUỲ VÂN, PHẠM VĂN DƯƠNG, NGUYỄN THỊ PHƯƠNG LINH
Phát triển du lịch cộng đồng tại bản Sin Suối Hồ, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu
Bản Sin Suối Hồ (thuộc xã Sin Suối Hồ, huyện Phong Thổ, Lai Châu) được công nhận là bản du lịch cộng đồng từ năm 2015. Các hoạt động du lịch chính tại Bản gồm: nghỉ dưỡng, thăm quan, tham gia hoạt động nông nghiệp cùng người dân địa phương, tìm hiểu và trải nghiệm văn hóa truyền thống của người Mông (văn nghệ truyền thống, ẩm thực, lễ hội, nghề truyền thống), tour leo núi chinh phục đỉnh núi Bạch Mộc Lương Tử... Hoạt động du lịch không những trở thành sinh kế quan trọng của người dân mà còn có vai trò quan trọng trong bảo tồn và giữ gìn văn hóa của đồng bào dân tộc Mông và đóng góp vào công tác bảo tồn thiên nhiên và bảo vệ môi trường tại địa phương. Trên cơ sở đánh giá kết quả đạt được và phân tích những hạn chế của phát triển du lịch cộng đồng, bài báo đã đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển du lịch cộng đồng bền vững bản Sin Suối Hồ, trong đó nhấn mạnh vào việc xây dựng kế hoạch quản lý bền vững, khuyến khích du khách trải nghiệm du lịch sinh thái, phát triển sản phẩm dựa trên văn hóa địa phương, cải thiện cơ sở hạ tầng và tăng cường công tác quảng bá, tiếp thị.
NGUYỄN THỊ BÍCH HẠNH, NGUYỄN THỊ HỒNG VIÊN
Đánh giá thích nghi sinh thái cảnh quan phục vụ phát triển nông, lâm nghiệp bền vững huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái
Nông, lâm nghiệp là các ngành kinh tế quan trọng ở khu vực miền núi phía Bắc, có mối liên hệ chặt chẽ với điều kiện tự nhiên. Huyện Văn Yên nằm ở phía Bắc tỉnh Yên Bái, có vị thế địa lý và điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển cây trồng nông, lâm nghiệp. Bài báo sử dụng phương pháp tính trọng số so sánh cặp AHP kết hợp lấy ý kiến chuyên gia trong quá trình nghiên cứu đánh giá thích nghi sinh thái cảnh quan phục vụ phát triển nông, lâm nghiệp. Kết quả cho thấy, lãnh thổ nghiên cứu có tỉ lệ diện tích phát triển nông nghiệp được xếp loại rất thích nghi tương đối thấp (lúa: 1,66%; cây hàng năm khác: 3,78%; cây lâu năm: 7,04%); tỉ lệ diện tích phát triển lâm nghiệp được xếp loại rất thích nghi tương đối cao (rừng sản xuất: 44,36%; rừng đặc sản quế: 26,1%). Định hướng không gian phát triển nông, lâm nghiệp bền vững lãnh thổ huyện Văn Yên theo hướng ưu tiên phát triển rừng đặc sản quế, giảm diện tích rừng trồng, bảo vệ nghiêm ngặt diện tích rừng phòng hộ, đặc dụng, giữ ổn định diện tích các loại cây nông nghiệp.
TẠ VĂN HẠNH, NGUYỄN AN THỊNH, PHẠM QUANG VINH
Quản lý tài nguyên rừng vườn quốc gia Xuân Sơn gắn với phát triển kinh tế vùng đệm
Vườn quốc gia Xuân Sơn thuộc huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ có tổng diện tích 15.048 ha với 29 thôn thuộc vùng đệm. Để bảo vệ và phát huy có hiệu quả giá trị của rừng, Ban quản lý vườn quốc gia đã triển khai nhiều chương trình, dự án phát triển kinh tế vùng đệm, góp phần cải thiện sinh kế của người dân, giảm tỷ lệ hộ nghèo, cảnh quan nông thôn được đổi mới; nhiều địa phương vùng đệm đã đạt mục tiêu về xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, để đạt được các mục tiêu cho quản lý bền vững rừng, Vườn quốc gia Xuân Sơn cần có những giải pháp tổng thể trong quản lý kết hợp phát triển kinh tế vùng đệm. Qua phân tích thực trạng hoạt động sản xuất của dân cư vùng đệm và hoạt động quản lý Vườn quốc gia gắn với phát triển kinh tế vùng đệm, bài viết đã đề xuất một số giải pháp, trong đó tập trung vào các giải pháp phát triển sinh kế bền vững của cộng đồng dân cư vùng đệm; phát triển du lịch sinh thái bền vững; các giải pháp về huy động nguồn lực tài chính cho cải thiện cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội.
Mô hình phát triển quế hữu cơ theo chuỗi giá trị ở tỉnh Yên Bái
Trong những năm gần đây, Yên Bái đang đẩy mạnh phát triển quế hữu cơ với mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Tỉnh đã ban hành một số chính sách ưu đãi để thu hút, thúc đẩy các doanh nghiệp, hợp tác xã liên kết với các hộ nông dân trong sản xuất quế hữu cơ, nhưng kết quả thu được còn khá khiêm tốn so với tiềm năng phát triển. Dưới góc nhìn địa lý kinh tế và phân tích chuỗi giá trị, bài viết làm rõ thực trạng phát triển một số mô hình liên kết trong phát triển quế hữu cơ; nhận diện các hạn chế trong chuỗi liên kết giữa nông dân với các chủ thể khác trong mỗi chuỗi liên kết. Từ đó, đề xuất một số hàm ý để hoàn thiện và nâng cao chất lượng của mô hình phát triển quế hữu cơ theo chuỗi giá trị trên địa bàn tỉnh Yên Bái.
Thực trạng về kinh tế - xã hội quy mô hộ gia đình trồng rừng sản xuất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
Tài nguyên rừng có giá trị to lớn, mang lại những thay đổi trong hoạt động kinh tế - xã hội của cộng đồng sống gần rừng. Hiện nay, đa phần các nghiên cứu tập trung vào hoạt động kinh tế từ rừng mang lại, một số vấn đề hiện trạng xã hội cũng chưa được quan tâm đúng mức. Bằng phương pháp điều tra phỏng vấn 576 hộ gia đình tham gia hoạt động trồng rừng sản xuất trên địa bàn 12 xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, kết quả xử lý phân tích dữ liệu cho thấy: hoạt động lâm nghiệp có vai trò quan trọng đối với cộng đồng; thu nhập từ hoạt động lâm nghiệp có sự khác nhau giữa các dân tộc và nhóm hộ gia đình. Để phát triển rừng và đất lâm nghiệp thực sự bền vững, chính quyền địa phương cần quan tâm tới các chương trình phát triển lâm nghiệp nhằm nâng cao thu nhập cho các hộ gia đình trồng rừng, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường sinh thái tại tỉnh Thanh Hoá.
NGUYỄN ĐÌNH HẢI, TRỊNH DUY GIANG, LÊ XUÂN BẮC, LÊ KHẮC ĐÔNG, ĐỖ NGỌC DƯƠNG, HÀ THỊ THU HUẾ
Tri thức bản địa trong một số lĩnh vực sản xuất nông nghiệp của người Tày tỉnh Bắc Kạn
Trên cơ sở khảo cứu tư liệu các kết quả nghiên cứu của dự án “Làng sinh thái nông nghiệp bền vững, sản xuất sạch và an toàn tại tỉnh Bắc Kạn”, bài viết nghiên cứu thực trạng ứng dụng tri thức bản địa trong bảo tồn các loại cây, con bản địa, các kỹ thuật canh tác truyền thống trong sản xuất nông nghiệp của người Tày tỉnh Bắc Kạn. Những kiến thức này không được ghi chép, chủ yếu được truyền lại trong cộng đồng thông qua truyền miệng, thói quen canh tác từ thế hệ này sang thế hệ khác. Kết quả nghiên cứu là cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp bảo tồn và sử dụng, phát huy hiệu quả tri thức bản địa của người Tày, kết hợp với các tiến bộ khoa học kỹ thuật đối với một số giống cây, con bản địa đang có nguy cơ bị suy thoái và biến mất.
Tích hợp văn hóa sản xuất - văn hóa tiêu dùng vào chương trình OCOP vùng Tây Bắc với tiếp cận địa lý nhân văn
Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) thúc đẩy sản xuất nông sản hàng hóa có chất lượng, có thương hiệu tại vùng nông thôn miền núi Tây Bắc. Để sản phẩm OCOP tham gia được vào thị trường, cần chuyển đổi tư duy từ sản xuất tự túc tực cấp sang sản xuất hàng hóa trong chuỗi giá trị cung - cầu, đồng thời cần thiết tích hợp văn hóa sản xuất và văn hóa tiêu dùng vào chương trình OCOP ở nông thôn miền núi Tây Bắc. Dưới góc độ tiếp cận địa lý nhân văn, bài viết làm rõ 05 phương thức tích hợp văn hóa sản xuất và 05 phương thức tích hợp văn hóa tiêu dùng vào sản phẩm OCOP vùng Tây Bắc cũng như làm rõ những rào cản đối với việc tích hợp văn hóa sản xuất, văn hóa tiêu dùng vào sản phẩm OCOP vùng Tây Bắc. Trên cơ sở đó, bài báo đã đưa ra 03 khuyến nghị chính nhằm nâng cao hiệu quả tích hợp văn hóa sản xuất và tiêu dùng với sản phẩm OCOP vùng Tây Bắc.
NGUYỄN THU NHUNG, NGUYỄN NGỌC KHÁNH, LÊ THỊ THU HÒA
Hiện trạng các tai biến tự nhiên vùng đồng bằng lưu vực sông Hương, tỉnh Thừa Thiên Huế
Dải đồng bằng lưu vực sông Hương (tỉnh Thừa Thiên Huế) là khu vực dễ bị tác động bởi các tai biến tự nhiên. Trên cơ sở phân tích các dữ liệu sơ cấp, thứ cấp, bản đồ hiện trạng tai biến tự nhiên ở dải đồng bằng lưu vực sông Hương cùng kết quả khảo sát thực địa, bài báo đã xác định được các khu vực bị ảnh hưởng của các tai biến tự nhiên, bao gồm: (1) Bão, áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng toàn bộ dải đồng bằng lưu vực sông Hương; (2) Lũ, lụt chủ yếu xảy ra tại các khu vực trũng thấp, vùng ven sông, khu đô thị ở thành phố Huế, thị xã Hương Thủy, thị xã Hương Trà, huyện Phong Điền, Quảng Điền, Phú Vang, Phú Lộc; (3) Xói lở bờ sông xảy ra chủ yếu dọc sông Tả Trạch, HữuTrạch, sông Hương, sông Bồ với 37 điểm xói lở; (4) 24,4 km đường bờ biển ở các huyện Phú Lộc, thành phố Huế, huyện Quảng Điền, huyện Phong Điền bị xói lở; hạn hán, xâm nhập mặn xảy ra chủ yếu ở các khu vực thuộc thành phố Huế và các huyện Phú Lộc, Quảng Điền. Đồng thời, bài báo cũng đã đề xuất một số giải pháp công trình và phi công trình nhằm phòng tránh và giảm thiểu thiệt hại tác động của tai biến tự nhiên tới khu vực nghiên cứu.
ĐÀO ĐÌNH CHÂM, TRỊNH TRẦN THÚY, PHAN HỮU THỊNH
Xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng nhân lực phục vụ tăng trưởng xanh trong nuôi trồng thủy sản
Chất lượng nhân lực được xem là yếu tố có tính quyết định đối với tiến trình thực hiện chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế theo hướng xanh, lấy áp dụng khoa học công nghệ hiện đại làm đột phá. Do đó, giải pháp nâng cao chất lượng nhân lực đáp ứng yêu cầu chuyển đổi phương thức sản xuất cần ưu tiên trên cơ sở đánh giá chất lượng nhân lực với bộ tiêu chí hợp lý. Trên cơ sở các tư liệu của các tổ chức trong và ngoài nước, nghiên cứu này tập trung phân tích một số nội dung về chất lượng nhân lực đáp ứng tăng trưởng xanh trong nuôi trồng thủy sản; nhất là áp dụng phương thức sản xuất xanh - VietGap làm cơ sở đề xuất bộ tiêu chí đánh giá chất lượng nhân lực phục vụ tăng trưởng xanh trong nuôi trồng thủy sản với đối tượng đánh giá là năng lực của người lao động tham gia vào hoạt động sản xuất.
Một số kinh nghiệm quốc tế về phát triển nguồn nhân lực nông nghiệp vùng ven biển góp phần tăng trưởng xanh
Nông nghiệp khu vực ven biển Việt Nam đang dịch chuyển tích cực theo hướng xanh, bền vững, áp dụng công nghệ để tạo ra các giá trị sản phẩm đạt chất lượng cao. Tăng trưởng xanh trong nông nghiệp đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho các lao động. Tuy nhiên, chất lượng nguồn nhân lực nông nghiệp của nước ta còn nhiều hạn chế, kĩ năng và tay nghề chưa đáp ứng được với công nghệ máy móc cũng như nhu cầu thực hành sản xuất công nghệ cao. Một số quốc gia trên thế giới đã làm rất tốt việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho cuộc cách mạng nông nghiệp 4.0 góp phần tăng trưởng xanh như: Nhật Bản, Na Uy, Hàn Quốc. Bài viết này khái quát những kinh nghiệm của các nước trên, từ đó rút ra bài học cho Việt Nam để phát triển hơn nữa nguồn nhân lực nông nghiệp vùng ven biển.
Phát triển kinh tế biển tổng hợp tại huyện đảo Bạch Long Vĩ, Hải Phòng
Đảo Bạch Long Vĩ nằm ở trung tâm không gian kinh tế Vịnh Bắc Bộ, có tiềm năng phát triển kinh tế biển đa ngành, bao gồm nghề cá và dịch vụ hậu cần nghề cá, vận tải biển và phát triển du lịch; đồng thời có giá trị rất lớn về khẳng định, mở rộng và đảm bảo chủ quyền và lợi ích quốc gia trên biển. Trên cơ sở phân tích tiềm năng, thực trạng phát triển kinh tế biển và kết quả phân tích SWOT, bài viết đã đề xuất một số giải pháp kinh tế - xã hội đồng bộ bảo đảm và nâng cao đời sống kinh tế của người dân trên đảo, củng cố an ninh, quốc phòng và phát triển kinh tế biển: quy hoạch và thu hút đầu tư đồng bộ; kiến tạo văn hóa, tạo sản phẩm thúc đẩy phát triển du lịch; xây dựng và áp dụng trên diện rộng các mô hình cộng đồng tham gia bảo tồn và khai thác, sử dụng bền vững các hệ sinh thái biển.
Những định hướng chính trong quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050
Cùng với các công cụ quản lý nhà nước về môi trường, như Chiến lược bảo vệ môi trường (BVMT) quốc gia, đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá sơ bộ tác động môi trường, đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường... Quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia là một trong các công cụ quản lý môi trường hiệu quả. Quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia là việc sắp xếp, định hướng phân bố không gian phân vùng quản lý chất lượng môi trường, hệ thống các khu bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, các khu xử lý chất thải tập trung, mạng lưới quan trắc và cảnh báo môi trường để bảo vệ môi trường, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững đất nước cho thời kỳ xác định. Bài viết trình bày tóm tắt quan điểm, mục tiêu và các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm bảo vệ môi trường đã được xác định trong Quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Ứng dụng GIS phân tích nguy cơ trượt lở tại huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La
Nghiên cứu về tai biến tự nhiên không chỉ giúp nhận diện các loại hình tai biến mà còn giúp cho việc khai thác, sử dụng lãnh thổ hợp lí, ổn định đời sống dân cư. Bài viết đề cập đến tai biến trượt lở đất đá trong khu vực huyện Bắc Yên (tỉnh Sơn La), thông qua việc sử dụng GIS chồng xếp bản đồ cơ sở như: bản đồ địa chất, bản đồ địa hình, bản đồ lớp phủ rừng… để thành lập bản đồ trượt lở, trên cơ sở đó phân tích, thống kê nguy cơ trượt lở và thảo luận một số hướng gợi ý phòng tránh và khắc phục ảnh hưởng của nguy cơ trượt lở.
Đánh giá biến động giá trị dịch vụ hệ sinh thái vùng cửa sông Thu Bồn, tỉnh Quảng Nam
Vùng cửa sông Thu Bồn, tỉnh Quảng Nam có lợi thế lớn về mặt tài nguyên thiên nhiên và cảnh quan tạo điều kiện phát triển ngành du lịch sinh thái. Để khai thác lợi thế đó, người dân và chính quyền đã có nhiều giải pháp thay đổi về sử dụng đất, kéo theo những thay đổi chức năng và giá trị mà các hệ sinh thái này cung cấp. Bài báo đề xuất tiếp cận mô hình xác xuất thống kê Bayesian Belief Networks trong đánh giá dịch vụ hệ sinh thái (DVHST) như một giải pháp đánh giá mối quan hệ giữa các hệ sinh thái và dịch vụ. Nghiên cứu lựa chọn đưa vào mô hình gồm 17 giá trị dịch vụ hệ sinh thái của 15 kiểu hệ sinh thái khác nhau. Kết quả nghiên cứu cho thấy, giá trị của các loại hình dịch vụ hệ sinh thái thay đổi trong vòng 30 năm dưới tác động của đô thị hóa và phát triển du lịch. Các thông tin này giúp nhà quản lý các cấp lựa chọn giải pháp tối ưu cho sử dụng tài nguyên trong tương lai.
NGUYỄN DIỆU LINH, ĐẶNG KINH BẮC, PHẠM THỊ PHƯƠNG NGA, GIANG TUẤN LINH
Giải pháp quản lý rừng theo hướng bền vững tại tỉnh Hà Tĩnh
Diễn biến diện tích rừng tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2015-2022 cơ bản ổn định. Các chính sách quản lý đã phát huy được hiệu quả, hạn chế đáng kể tình trạng vi phạm pháp luật, giảm thiểu thiệt hại do cháy rừng, phá rừng, nguồn thu cho công tác phát triển rừng ngày một tăng lên. Tuy nhiên, công tác bảo vệ và phát triển rừng cũng đang gặp nhiều khó khăn, tồn tại do ảnh hưởng từ các điều kiện tự nhiên, các văn bản chính sách thiếu đồng bộ, đầu tư kinh phí chưa tương xứng, việc ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý rừng, khai thác, chế biến lâm sản còn hạn chế. Trên cơ sở kết quả phân tích những thành công và khó khăn, thách thức trong bảo vệ và phát triển rừng bền vững, bài báo đã đề xuất một số giải pháp bảo vệ và phát triển rừng theo hướng bền vững, bao gồm: tăng cường quản lý nhà nước; bảo vệ, phát triển, bảo tồn tài nguyên rừng và đất rừng; đẩy mạnh chuyển đổi rừng gỗ lớn gắn với chứng chỉ rừng bền vững; ứng dụng khoa học công nghệ trong bảo vệ và phát triển rừng; đồng thời tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng dân cư, cán bộ viên chức trong thực hiện mục tiêu phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững.
TRẦN VIẾT CƯỜNG, NGUYỄN THỊ THU HÀ, NGÔ TẤT ĐẠT, PHAN VĂN THẾ
Thực hiện tiêu chí môi trường và an toàn thực phẩm trong xây dựng nông thôn mới xã Cát Nê, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
Tiêu chí Môi trường và An toàn thực phẩm là một trong 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, việc thực hiện tiêu chí này ở nhiều xã nông thôn còn khó khăn. Bài báo lựa chọn đánh giá tình hình thực hiện tiêu chí này trong xây dựng nông thôn mới xã Cát Nê (huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên). Nghiên cứu sử dụng các phương pháp như: thu thập tài liệu, khảo sát thực tế và so sánh, đánh giá được mức độ hoàn thành tiêu chí 17 trong bộ 19 tiêu chí thực hiện nông thôn mới. Kết quả cho thấy, xã Cát Nê đã rất nỗ lực trong việc hoàn thành Chương trình xây dựng nông thôn mới, 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới đều đạt yêu cầu, đặc biệt tiêu chí 17 về Môi trường và An toàn thực phẩm đều vượt chỉ tiêu. Tuy nhiên, một số vấn đề còn tồn tại như vẫn để xảy ra dịch bệnh trong chăn nuôi, ý thức bảo vệ môi trường của người dân chưa cao… Bài báo đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện tiêu chí Môi trường và An toàn thực phẩm tại xã Cát Nê, trong đó cần tiếp tục phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị trong chỉ đạo, điều hành công tác xây dựng nông thôn mới; đẩy mạnh công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức của người dân; quản lý tốt công tác bảo vệ môi trường; và đẩy mạnh công tác giám sát thực hiện xây dựng nông thôn mới, đồng thời định hướng phát triển sản xuất và nâng cao thu nhập người dân.
NGUYỄN THỊ BÍCH HẠNH, NGUYỄN THỊ HỒNG VIÊN, NGUYỄN THỊ ĐÔNG, CHU THỊ HỒNG HUYỀN, NGUYỄN THU HUYỀN
Nghiên cứu và đánh giá hàm lượng một số kim loại nặng trong trầm tích đáy sông trên địa phận tỉnh Đồng Tháp
Bài viết trình bày kết quả nghiên cứu và đánh giá hàm lượng một số kim loại nặng (As, Pb, Cd, Hg) trong trầm tích đáy sông trên địa phận tỉnh Đồng Tháp. Với 21 mẫu được lấy và phân tích trong tháng 12/2023 và tháng 01/2024, kết quả cho thấy hàm lượng trung bình chưa vượt quá quy chuẩn kỹ thuật quốc gia Việt Nam về chất lượng trầm tích nước ngọt. So với chuẩn quy định của Hoa Kỳ, Canada thì hàm lượng trung bình của As, Cd đã ở mức tiệm cận. So với chuẩn quy định Liên bang Nga thì hàm lượng trung bình của As đã vượt. Chỉ số Igeo của Pb, Hg không ô nhiễm, trong khi As, Cd đã có dấu hiệu ô nhiễm nặng, thậm chí tại một vài điểm ô nhiễm nặng. Ngoài ra với việc sử dụng phần mềm Rstudio trong đánh giá hệ số tương quan, cho thấy giữa Pb và Cd, As và Hg có mối tương quan rất chặt chẽ.
Hiện trạng và các giải pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường biển của Việt Nam
Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường biển do hậu quả của phát triển kinh tế - xã hội, khả năng quản lý và sử dụng không hiệu quả các nguồn tài nguyên biển. Ô nhiễm môi trường biển gây ra những hậu quả nghiêm trọng đến hệ sinh thái biển, làm giảm năng suất và nguồn lợi thủy sản, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững kinh tế biển. Mặc dù đã có sự quan tâm, chú trọng đến quản lý môi trường biển thông qua việc ban hành và tổ chức triển khai hệ thống chính sách, pháp luật, song quản lý môi trường biển còn một số khó khăn, hạn chế. Do vậy, cần tổ chức rà soát để sửa đổi, bổ sung, xây dựng mới các quy định pháp luật; cơ chế phối hợp trong kiểm soát ô nhiễm môi trường biển; tăng cường chất lượng nhân lực, tài lực, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường biển...
Phát triển du lịch nông nghiệp huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ
Huyện Phong Điền (thành phố Cần Thơ) có thế mạnh phát triển du lịch nông nghiệp. Trong thời gian qua, du lịch nông nghiệp huyện Phong Điền được đầu tư và phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, du lịch nông nghiệp còn một số khó khăn, phát triển chưa tương xứng với thế mạnh vốn có. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu, phương pháp quan sát thực địa, phân tích SWOT để phân tích thực trạng du lịch nông nghiệp và đề xuất bảy nhóm giải pháp phát triển du lịch nông nghiệp tại huyện Phong Điền thời gian tới.
TRƯƠNG TRÍ THÔNG, NGUYỄN TRỌNG NHÂN, NGUYỄN HUỲNH PHƯỚC THIỆN
Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của du khách đối với du lịch ở chợ nổi vùng đồng bằng sông Cửu Long
Chợ nổi là một hình thức kinh doanh thương mại truyền thống chỉ có ở một số quốc gia vùng Đông Nam Á. Tại Việt Nam, chợ nổi chỉ được hình thành và phát triển tại vùng đồng bằng sông Cửu Long. Ngoài chức năng thương mại, chợ nổi còn là điểm đến của nhiều du khách trong và ngoài nước. Nghiên cứu sự hài lòng của du khách có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển du lịch ở chợ nổi vì sự hài lòng có tác động tích cực đến lòng trung thành của họ. Bài báo nghiên cứu dựa trên dữ liệu được thu thập từ khảo sát 400 du khách và được phân tích bằng các phương pháp định lượng nhằm làm rõ được các nhân tố ảnh hưởng tới sự hài lòng của du khách đối với du lịch ở chợ nổi vùng đồng bằng sông Cửu Long.
NGUYỄN TRỌNG NHÂN, PHAN VIỆT ĐUA, PHẠM THỊ KIỀU TRÂN, TRƯƠNG TRÍ THÔNG, NGUYỄN THỊ BÍCH TRÂM
Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa
Đánh giá tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp đã được công bố khá rộng rãi trong nhiều nghiên cứu trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Xác định tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp của lãnh thổ là căn cứ quan trọng để xây dựng định hướng, đề xuất giải pháp khai thác hiệu quả loại hình này ở mỗi địa phương. Trên cơ sở kế thừa hệ thống lý thuyết về đánh giá tiềm năng và thực tế phát triển du lịch nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa, nghiên cứu xác định bộ tiêu chí đánh giá tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp vận dụng phù hợp với điều kiện của tỉnh, bao gồm 5 nhóm: (1) tài nguyên; (2) cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật; (3) sự sẵn sàng tham gia của cộng đồng dân cư; (4) chính sách và sự quan tâm của chính quyền địa phương; (5) xu hướng phát triển du lịch nông nghiệp.
TRỊNH THỊ PHAN, VŨ VĂN DUẨN, LÊ SĨ TRIỀU
Phát triển du lịch bền vững tại công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Hà Giang
Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn (tỉnh Hà Giang) với các di sản văn hóa, di sản địa chất, đa dạng sinh học đặc sắc đã phát huy các tiềm năng du lịch góp phần phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao thu nhập của người dân. Bên cạnh những kết quả đạt được như số lượng du khách đến tham quan ngày càng tăng, các tuyến, điểm du lịch và cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất phục vụ du lịch ngày càng được hoàn thiện, doanh thu và thu nhập từ du lịch của cộng đồng dân cư ngày càng cao… phát triển du lịch tại Cao nguyên đá Đồng Văn vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần được khắc phục. Trên cơ sở kết quả tổng hợp tài liệu và khảo sát thực địa, bài báo đã phân tích được thực trạng phát triển và chỉ ra những khó khăn, hạn chế trong phát triển du lịch tại Cao nguyên đá Đồng Văn. Đồng thời, đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần phát triển du lịch bền vững tại khu vực nghiên cứu, trong đó tập trung vào thực hiện hiệu quả liên kết vùng; nâng cao hiệu quả xúc tiến đầu tư, quảng bá du lịch; đào tạo nhân lực và nâng cấp, mở rộng cơ sở hạ tầng, kỹ thuật phục vụ phát triển du lịch.
Thực trạng nhân lực góp phần tăng trưởng xanh trong nông nghiệp ở huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh
Nông nghiệp là ngành kinh tế quan trọng của các địa phương trong cả nước. Để đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững, việc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh trong nông nghiệp trở thành một yêu cầu cấp bách. Tuy nhiên, hiện nay nông nghiệp ở nước ta vẫn còn phụ thuộc vào kinh nghiệm, nhân lực có chuyên môn cao trong lĩnh vực nông nghiệp rất hạn chế so với yêu cầu. Tình trạng này cũng diễn ra ở huyện Lộc Hà (tỉnh Hà Tĩnh). Bài báo sử dụng phương pháp phân tích số liệu thứ cấp và sơ cấp thu thập được qua quá trình nghiên cứu, phân tích những thuận lợi, khó khăn của người nông dân trong sản xuất, chỉ ra những mong muốn nhận được sự hỗ trợ từ các cấp chính quyền nhằm mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất, góp phần phát triển bền vững cho địa phương.
Thách thức của đô thị hóa tự phát ở Việt Nam
Đô thị hóa tự phát là sự mở rộng của đô thị mà không có một sự quy hoạch nào cụ thể và liên quan sự gia tăng cơ học về dân số ở một khu vực hoặc quá trình tự chuyển đổi khu vực nông thôn thành khu vực thành thị, dẫn đến sự “mắc kẹt” của một số bộ phận dân cư ở khu vực đó. Bên cạnh vai trò góp phần gia tăng kết nối, hội nhập giữa thành thị với nông thôn, gắn kết xã hội, quá trình đô thị hóa tự phát cũng đặt ra những vấn đề về mặt xã hội, môi trường đáng lưu tâm. Với các nguồn dữ liệu là các nghiên cứu liên quan đến đô thị hóa, đô thị hóa tự phát, kết hợp với các nguồn thông tin được thu thập trong các chuyến khảo sát thực địa tại các địa phương từ 2020 - 2023, bài báo đã phân tích sự tồn tại của mật độ dân cư cao, tình trạng quá đông đúc, mạng lưới thoát nước kém hoặc thiếu cơ sở hạ tầng cơ bản tại Việt Nam nhằm làm rõ những thách thức của quá trình đô thị hóa tự phát.
Cải tạo chung cư cũ và xu hướng quy hoạch tái thiết đô thị trên địa bàn quận Ba Đình, thành phố Hà Nội
Nhà ở luôn là một trong những nhu cầu thiết yếu của con người, đặc biệt đối với thủ đô Hà Nội là trung tâm văn hóa - chính trị, quỹ đất đai có hạn và có mật độ dân số cao. Các quận trung tâm Hà Nội là nơi tập trung nhiều chung cư được xây dựng từ trước những năm 90 của thế kỉ XX, trong đó có quận Ba Đình. Bằng phương pháp khảo sát thực địa, phân tích, đánh giá, kết quả nghiên cứu cho thấy, tại quận Ba Đình hiện có 211 chung cư cũ xuống cấp (11 khu nguy hiểm ở mức độ C và 2 khu nguy hiểm ở mức độ D). Việc cải tạo một số chung cư cũ trên địa bàn quận đã đạt được những thành công nhất định. Từ kết quả nghiên cứu, bài báo đề xuất một số giải pháp góp phần cải tạo chung cư cũ và xu hướng tái thiết đô thị trong tương lai, tạo cảnh quan văn minh đô thị, góp phần nâng cao chất lượng, cảnh quan, quy hoạch đô thị hiện đại.
Một số biểu hiện về kinh tế trong mối quan hệ giữa toàn cầu hóa và cục diện thế giới
Toàn cầu hóa và cục diện thế giới là hai vấn đề lớn và quan trọng, nhưng lại rất ít nghiêncứu chỉ ra được mối quan hệ giữa hai vấn đề này. Bài viết chỉ ra mối quan hệ giữa toàn cầu hóa và cục diện thế giới trên 7 biểu hiện về kinh tế, bao gồm: tốc độ tăng trưởng kinh tế; sự thay đổi trong mô hình tăng trưởng và các chính sách; sự chuyển dịch của dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài; sự thay đổi của thương mại toàn cầu; sự nổi lên của các cuộc cách mạng trong nền kinh tế xanh, kinh tế số; sự kéo dãn của khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng; quốc gia và khu vực; xu hướng xây dựng doanh nghiệp thông qua việc mở rộng sản xuất. Toàn cầu hóa và cục diện thế giới sẽ tiếp tục có tác động qua lại lẫn nhau và xu thế chủ yếu chung vẫn là tác động tích cực. Các biểu hiện về kinh tế đánh giá mối quan hệ giữa toàn cầu hóa và cục diện thế giới cơ bản sẽ vẫn được thể hiện như trên, song cũng sẽ có những thay đổi về mức độ.
Tiềm năng và định hướng phát triển du lịch văn hóa ở huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa
Huyện Hậu Lộc (tỉnh Thanh Hóa) là một vùng đất cổ, nơi chứa đựng những giá trị to lớn về văn hóa, bao gồm các địa danh lịch sử, di tích văn hoá, văn hóa tín ngưỡng dân gian, văn hóa ẩm thực… đây là cơ sở quan trọng cho việc khai thác, phát triển các loại hình du lịch văn hóa. Thực tế cho thấy, việc khai thác phát triển du lịch ở các điểm nổi tiếng có tiềm năng cho phát triển du lịch văn hóa như: khu vực Đền Bà Triệu, cụm thắng cảnh Phong Mục (Hàn Sơn), cụm di tích Diêm Phố, Nghè Vích... còn đơn lẻ, chưa liên kết được với nhau và chưa tạo được sức hút đối với du khách gần xa. Trên cơ sở phân tích, tổng hợp các dữ liệu thứ cấp có nội dung liên quan đã được công bố, bài viết đã chỉ ra được tiềm năng, thế mạnh về tài nguyên du lịch văn hóa và từ đó đưa ra được các định hướng phát triển du lịch văn hóa cho huyện Hậu Lộc.
Nghiên cứu thực trạng mức sống dân cư xã mường nhà, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên
Nâng cao mức sống dân cư đặc biệt là khu vực miền núi, vùng cư trú của đồng bào dân tộc thiểu số là một trong những nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước. Mường Nhà là một xã biên giới nằm ở phía tây nam của huyện Điện Biên (tỉnh Điện Biên) với chủ yếu là người dân tộc thiểu số sinh sống. Bài báo áp dụng phương pháp nghiên cứu định tính thông qua phỏng vấn sâu bán cấu trúc đối với đại diện 25 hộ gia đình kết hợp khảo sát thực tế địa phương nhằm tìm hiểu mức sống dân cư xã Mường Nhà. Kết quả cho thấy, thu nhập của người dân còn thấp và không ổn định, trình độ dân trí thấp, điều kiện sống không đồng đều, tỉ lệ hộ nghèo và cận nghèo cao. Nghiên cứu này góp phần bổ sung cơ sở dữ liệu về mức sống dân cư vùng trung du và miền núi phía Bắc tại Việt Nam.
Kinh nghiệm khai thác giá trị văn hóa ẩm thực và bài học phát triển sinh kế cho người dân huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
Khai thác giá trị văn hóa ẩm thực để phát triển sinh kế cho người dân là việc làm rất hiệu quả ở nhiều địa phương trong nước. Điều này thể hiện qua mối quan hệ tương tác hữu cơ, chặt chẽ giữa con người và điều kiện tự nhiên. Tuy nhiên, với sự phát triển kinh tế xã hội, mối quan hệ này ở một số địa phương đang ngày càng trở nên căng thẳng bởi sự khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên của con người dẫn đến nhiều hệ lụy, tác động đến thiên nhiên và cả sinh kế của chính người dân. Thông qua việc thu thập, phân tích, đánh giá các thông tin thứ cấp về kinh nghiệm khai thác giá trị văn hóa ẩm thực để phát triển sinh kế cho người dân ở một số địa phương, bài viết phân tích về mối quan hệ giữa con người và tự nhiên, đưa ra bài học cho việc phát triển sinh kế bền vững cho huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình.