Journal of Science and Technique: Section on Special Construction Engineering
Tạp chí của Trường Đại học Kỹ thuật Lê Quý Đôn
PHÂN TÍCH TẢI TRỌNG NỔ TÁC DỤNG LÊN CÔNG TRÌNH CÓ KỂ TỚI ẢNH HƯỞNG CỦA LỖ THOÁNG THEO TIÊU CHUẨN UFC 3-340-02
Thiết kế kháng nổ cho các kết cấu có lỗ thoáng là một thách thức lớn do sự phức tạp của quá trình lan truyền và tương tác của sóng nổ với cấu kiện bên trong công trình. Trong khi các tiêu chuẩn thiết kế quốc tế đã được phát triển để giải quyết vấn đề này, Việt Nam chủ yếu dựa vào các phương pháp thực nghiệm để đánh giá tải trọng nổ bên ngoài trên các tòa nhà hình chữ nhật đơn giản và bỏ qua các hiệu ứng áp lực bên trong do thiếu dữ liệu thực nghiệm. Thay vì phụ thuộc vào các mô phỏng CFD phức tạp, bài báo này trình bày một phương pháp tiếp cận toàn diện sử dụng tiêu chuẩn UFC 3-340-02 để tính toán tải trọng nổ tác động cả lên mặt ngoài và mặt trong cấu kiện công trình. Một phương pháp tính toán tự động được giới thiệu để tự động tính toán các tải trọng trên và tạo ra các cơ sở dữ liệu tải trọng nhanh chóng. Nghiên cứu này cung cấp cho các kỹ sư Việt Nam một công cụ tính toán tải trọng nổ thực tế và một cách tiếp cận mới để phân tích chính xác các cấu kiện và nâng cao khả năng kháng lực của công trình với tải trọng nổ.
MÔ PHỎNG ÁP LỰC NỔ TÁC DỤNG LÊN CỬA CÔNG TRÌNH BẰNG PHẦN MỀM ABAQUS
Bài báo trình bày kết quả nghiên cứu về áp lực sóng phản xạ tác dụng lên cửa công trình bằng phương pháp mô phỏng sử dụng phần mềm Abaqus. Nghiên cứu sử dụng công thức thực nghiệm của Sadovskii làm cơ sở lý thuyết để xác định giá trị áp lực sóng xung kích. Các mô phỏng được thực hiện với các tham số thay đổi gồm: khối lượng thuốc nổ TNT từ 50 kg đến 200 kg, khoảng cách từ tâm nổ đến cửa công trình (R₀) từ 10 m đến 25 m, và góc tới α giữa phương truyền sóng xung kích và pháp tuyến bề mặt cửa từ 0° đến 60° với điều kiện cửa công trình là tuyệt đối cứng, bất động. Kết quả cho thấy sai số giữa mô phỏng Abaqus và công thức thực nghiệm nằm trong khoảng từ 1,123% đến 13,65%, chứng tỏ độ tin cậy cao của phương pháp mô phỏng. Áp lực phản xạ giảm dần khi khoảng cách R₀ tăng và biến thiên phức tạp theo góc α do đặc điểm bề mặt cong của cửa bảo vệ. Nghiên cứu khẳng định rằng phần mềm Abaqus là một công cụ hiệu quả trong việc dự đoán và phân tích áp lực nổ tác dụng lên kết cấu cửa công trình, góp phần nâng cao hiệu quả và độ an toàn trong thiết kế, thi công cửa công trình tiếp cận trong thực tiễn. Cùng với đó ảnh hưởng của bán kính cong của bề mặt cong của cửa tới giá trị áp lực sóng phản xạ là phức tạp. Khi tính toán tải trọng tác dụng lên cửa công trình cần chú ý khảo sát giá trị áp lực sóng phản xạ trung bình tại bề mặt cong để có thể tính toán chính xác.
ƯỚC TÍNH ĐỘ SÂU BẰNG HỌC MÁY TỪ ẢNH VỆ TINH SENTINEL-2: MỘT TRƯỜNG HỢP NGHIÊN CỨU TẠI VÙNG VEN BIỂN GIA LAI, VIỆT NAM
Nghiên cứu này đánh giá tiềm năng ứng dụng các thuật toán học máy trong ước tính độ sâu vùng nước nông từ ảnh vệ tinh Sentinel-2 tại khu vực ven biển tỉnh Gia Lai, Việt Nam. Ảnh Sentinel-2 Level-2A được thu nhận vào ngày 23 tháng 01 năm 2020 trong điều kiện quang học ổn định và ít mây, sau đó được hiệu chỉnh khí quyển trước khi sử dụng. Dữ liệu độ sâu thực địa được thu thập bằng máy đo sâu hồi âm một tia kết hợp với thiết bị định vị GPS và được sử dụng làm tập dữ liệu huấn luyện và kiểm định. Năm mô hình học máy Hồi quy tuyến tính đa biến (MLR), Rừng ngẫu nhiên (RF), Cây quyết định (DT), K-láng giềng gần nhất (KNN) và Bộ nhớ ngắn dài hạn (LSTM) được xây dựng và so sánh về độ chính xác trong ước tính độ sâu. Kết quả cho thấy hệ số xác định (R²) dao động trong khoảng từ 0,80 đến 0,91; sai số bình phương trung bình (RMSE) nằm trong khoảng từ 0,72 m đến 1,50 m và sai số trung bình tuyệt đối (MAE) dao động từ 0,49 m đến 0,72 m. Các kết quả này chứng minh tính khả thi của việc tích hợp ảnh Sentinel-2 với các thuật toán học máy trong thành lập bản đồ độ sâu vùng nước nông với độ chính xác cao. Hơn nữa, phương pháp đề xuất thể hiện tiềm năng ứng dụng mạnh mẽ đối với các khu vực ven biển khác của Việt Nam có điều kiện môi trường và quang học tương tự.
SỬ DỤNG THUẬT TOÁN BCMO GIẢI CÁC BÀI TOÁN BỐ TRÍ CƠ SỞ VẬT CHẤT TRÊN CÔNG TRƯỜNG XÂY DỰNG
Việc sắp xếp bố trí các cơ sở vật chất phục vụ thi công trên công trường là một trong những bài toán quan trọng của công tác tổ chức xây dựng công trình, nhưng đồng thời cũng là loại bài toán tối ưu tổ hợp phức tạp. Các phương pháp metaheuristic được đánh giá là có khả năng mạnh mẽ và giải quyết có hiệu quả cao lớp các bài toán như vậy. Thuật toán Balancing Composite Motion Optimization (BCMO) là một thuật toán metaheuristic mới được đề xuất gần đây. Bài báo trình bày việc xây dựng mô hình bài toán và sử dụng thuật toán BCMO với các biến nguyên rời rạc để giải quyết bài toán bố trí cơ sở phục vụ trên mặt bằng thi công theo mô hình tĩnh. Một thử nghiệm số với ba trường hợp của bài toán tĩnh chọn từ các bài toán mẫu được tiến hành. Kết quả được so sánh với kết quả nhận được từ các thuật toán khác, cho thấy các ưu điểm của thuật toán là dễ sử dụng, khả năng tìm kiếm và phát hiện nhiều giải pháp tốt, tốc độ hội tụ nhanh. Quá trình thử nghiệm số cũng cho thấy sự cần thiết phải thử nghiệm, khám phá để tiếp tục cải thiện thuật toán.
PHÂN TÍCH SỐ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC MÔ HÌNH ỨNG XỬ KHÁC NHAU CỦA GỐI CÁCH CHẤN ĐẾN PHẢN ỨNG ĐỘNG ĐẤT CỦA NHÀ NHIỀU TẦNG
Gối cách chấn được xem là giải pháp hiệu quả trong thiết kế kháng chấn, được ứng dụng rộng rãi ở các khu vực có động đất mạnh và ngày càng được áp dụng ở khu vực động đất trung bình. Mặc dù phần mềm phân tích kết cấu hiện nay cung cấp nhiều mô hình ứng xử khác nhau để mô phỏng sự làm việc của gối cách chấn, nhưng sự phù hợp của các mô hình này trong phân tích vẫn còn chưa rõ ràng. Bài báo tiến hành phân tích số đánh giá ảnh hưởng của các mô hình ứng xử khác nhau của gối cách chấn – bao gồm mô hình tuyến tính, mô hình dẻo Wen, mô hình song tuyến tính và mô hình gối cao su – với phản ứng động đất của kết cấu nhà nhiều tầng. Các phân tích lịch sử thời gian được thực hiện đối với kết cấu nhà cách chấn điển hình bằng cách sử dụng giản đồ gia tốc động đất Northridge năm 1994, được khớp phổ phản ứng. Gối cách chấn được mô hình bằng phần tử lò xo với các tham số cấu thành tương ứng với các mô hình được khảo sát. Các thông số chính của phản ứng kết cấu, gồm ứng xử gối cách chấn, chuyển vị đỉnh và lực cắt đáy của công trình được sử dụng trong phân tích để so sánh phản ứng của kết cấu với các mô hình gối cách chấn khác nhau. Kết quả cho thấy, các mô hình phi tuyến (mô hình dẻo Wen, mô hình song tuyến tính và mô hình gối cao su) cho kết quả tương đồng nhau, trong khi mô hình tuyến tính đưa ra các kết quả quá cao về lực và chuyển vị. Kết quả này làm rõ những hạn chế của việc sử dụng mô hình tuyến tính tương đương và nhấn mạnh sự cần thiết phải sử dụng các mô hình phi tuyến để đánh giá chính xác hơn ứng xử của kết cấu cách chấn chịu tác dụng của động đất.
TỔNG QUAN VỀ CÁC TIÊU CHÍ QUAN TRỌNG ĐỐI VỚI VẬT LIỆU XÂY DỰNG BỀN VỮNG
Trong thập kỷ qua, vật liệu xây dựng bền vững (Sustainable Building Materials – SBM) đã nhận được sự quan tâm ngày càng lớn trong ngành xây dựng, dẫn đến nhiều nghiên cứu nhằm khám phá các tiêu chí đánh giá hiệu quả và tính bền vững của chúng. Mặc dù mối quan tâm này không ngừng gia tăng, song vẫn còn thiếu một nghiên cứu tổng quan có hệ thống về các tiêu chí bền vững chủ chốt được sử dụng trong việc lựa chọn vật liệu xây dựng, điều có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng nghiên cứu tương lai và ứng dụng thực tiễn. Do đó, bài báo này tiến hành rà soát có hệ thống các tài liệu hiện có liên quan đến tiêu chí bền vững trong lựa chọn vật liệu xây dựng, thông qua phân tích các bài báo khoa học được bình duyệt. Nghiên cứu áp dụng phương pháp Tổng quan tài liệu có hệ thống (Systematic Literature Review – SLR), tuân thủ hướng dẫn PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses). Dữ liệu được trích xuất từ cơ sở dữ liệu Scopus, bao gồm 27 công trình khoa học có ảnh hưởng liên quan đến tiêu chí lựa chọn SBM trong giai đoạn 2015–2024. Kết quả tổng hợp và phân tích xác định bốn nhóm tiêu chí chính: môi trường, kinh tế, xã hội và kỹ thuật. Đồng thời, một mô hình khung được xây dựng nhằm giúp hiểu rõ hơn về các tiêu chí bền vững này. Các phát hiện của nghiên cứu góp phần nâng cao nhận thức về các yếu tố bền vững cốt lõi, hỗ trợ các chuyên gia trong ngành, nhà hoạch định chính sách và các tổ chức định hướng bền vững trong việc xây dựng hướng dẫn và chiến lược lựa chọn vật liệu hiệu quả hơn. Ngoài ra, bảng kiểm (checklist) và mô hình khung được trình bày trong bài báo này là tài liệu hữu ích cho các nhà nghiên cứu trong việc thực hiện các nghiên cứu thực nghiệm tiếp theo về xây dựng bền vững.
GIẢI PHÁP CẢI TIẾN ĐỘ CHÍNH XÁC DỮ LIỆU VỊ TRÍ KHI CẬP NHẬT BẢN ĐỒ TỪ THIẾT BỊ DI ĐỘNG SỬ DỤNG BỘ LỌC KALMAN
Với sự phổ biến ngày càng tăng của các thiết bị di động, việc thu thập liên tục dữ liệu không gian địa lý trực tiếp ngoài thực địa, chẳng hạn như dữ liệu hình ảnh và tọa độ của các đối tượng, đã trở nên khả thi. Tuy nhiên, dữ liệu vị trí thu thập từ các thiết bị di động thường chứa nhiễu và sai số lớn, do đó việc tích hợp trực tiếp vào cơ sở dữ liệu gặp nhiều thách thức về độ chính xác. Trong bối cảnh các khu công nghiệp ở Việt Nam liên tục mở rộng và thay đổi hạ tầng giao thông, việc ứng dụng công nghệ GPS tích hợp GIS cho phép tự động cập nhật bản đồ đường giao thông nội khu một cách chính xác và hiệu quả hơn. Bài báo đề xuất phương pháp tối ưu hóa dữ liệu dạng điểm được sử dụng để cập nhật bản đồ số từ thiết bị di động. Trong đó, bộ lọc Kalman được sử dụng như một giải pháp cải thiện độ chính xác của dữ liệu vị trí khi cập nhật bản đồ từ thiết bị di động. Việc lập trình thử nghiệm trên thiết bị di động sử dụng các thư viện Flutter và MapLibre GL, trong khi chương trình máy tính để bàn được phát triển dựa trên phần mềm QGIS. Hệ quản trị cơ sở dữ liệu được sử dụng là PostgreSQL và PostGIS/GeoServer. Các thí nghiệm cập nhật dữ liệu trên thiết bị di động thực tế cho thấy phương pháp đề xuất có thể hiệu quả trong việc hạn chế sai số vị trí và giảm thiểu rủi ro do dữ liệu bất thường gây ra. Bằng cách ứng dụng phương pháp đề xuất, sai số định vị đã giảm từ khoảng 8,23 m xuống chỉ còn 3,11 m. Kết quả thực nghiệm cũng cho thấy những cải thiện đáng kể về độ chính xác tọa độ, loại bỏ dữ liệu trùng lặp và nâng cao hiệu quả cập nhật bản đồ.
MÔ ĐUN ĐÀN HỒI TƯƠNG ĐƯƠNG CỦA KẾT CẤU KHỐI XÂY: NGHIÊN CỨU SO SÁNH CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐỒNG NHẤT KHỐI XÂY CÓ QUY CÁCH
Việc xác định đặc tính cơ học của khối xây là một thách thức trọng tâm trong phân tích kết cấu do thành phần gạch và vữa không đồng nhất. Nghiên cứu này tiến hành đánh giá so sánh toàn diện bốn phương pháp để xác định các tính chất đàn hồi tương đương của khối xây: mô phỏng phần tử hữu hạn (FEM), phương pháp đồng nhất hai bước, phương pháp đồng nhất một bước dựa trên chuỗi Fourier và mô hình phần tử tiếp xúc. Mô phỏng FEM trên cấu trúc gạch–vữa 2D với chiều dày vữa thay đổi được sử dụng làm chuẩn tham chiếu. Các kết quả giải tích được so sánh với mô phỏng FEM cho mô đun đàn hồi phương dọc và phương ngang, mô đun cắt và hệ số Poisson. Phương pháp đồng nhất hai bước cho mức độ tương đồng rất cao so với kết quả FEM, với sai số thường dưới 3% cho mọi tham số. Ngược lại, phương pháp đồng nhất một bước cho mô đun đàn hồi phương ngang và mô đun trượt cao hơn (sai số tới 50-60%), trong khi phương pháp phần tử tiếp xúc lại đánh giá thấp chúng, từ 20-55%. Sai lệch này tăng lên khi chiều dày mạch vữa lớn hơn, phản ánh sự khác biệt trong giả thiết mô hình. Nhìn chung, kết quả FEM nằm trong khoảng được giới hạn bởi dự đoán cứng hơn của phương pháp đồng nhất một bước và dự đoán mềm hơn của phương pháp phần tử tiếp xúc, còn phương pháp đồng nhất hai bước bám sát nhất với giá trị tham chiếu. Nghiên cứu kết luận rằng phương pháp hai bước là phù hợp nhất cho thiết kế kỹ thuật, trong khi mô hình phần tử tiếp xúc lại có giá trị đối với các phân tích khi vữa phi tuyến.
ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP GIẢI TÍCH ĐÁNH GIÁ TRẠNG THÁI ỨNG SUẤT – BIẾN DẠNG CỦA VỎ HẦM TRÒN ĐẶT SÂU TRONG NỀN ĐÁ DỊ HƯỚNG KHÔ CÓ XÉT TỚI TƯƠNG TÁC KHỐI ĐÁ – VỎ HẦM VÀ CÁC GIAI ĐOẠN THI CÔNG
Trong bối cảnh Việt Nam định hướng chiến lược phát triển năng lượng hạt nhân, việc xử lý chất thải phóng xạ hoạt độ cao (HLW) từ các nhà máy điện hạt nhân là một vấn đề cấp bách cần được giải quyết. Việc lưu trữ lâu dài HLW trong các kho chứa địa chất sâu là một giải pháp đang được nghiên cứu và áp dụng ở nhiều nước phát triển, trong đó hầm đặt sâu là một thành phần cơ bản của hệ thống này. Hầm đặt sâu có tiết diện tròn cũng được sử dụng rất rộng rãi đối với các hầm đường bộ và đường sắt tốc độ cao xuyên núi. Hiện nay, các nghiên cứu về hầm đặt sâu, nơi các tầng đá thường biểu hiện tính chất dị hướng, ít được đề cập và nghiên cứu ở Việt Nam. Bài báo trình bày một phương pháp giải tích để đánh giá trạng thái ứng suất-biến dạng của một hầm tròn có vỏ đặt sâu trong nền đá dị hướng khô, có xét đến tương tác khối đá-vỏ hầm theo hai điều kiện: liên kết hoàn hảo và trượt tương đối. Ngoài ra, ảnh hưởng của bước tiến gương đào đến trạng thái ứng suất-biến dạng của vỏ hầm cũng được tính đến dựa trên phương pháp hội tụ-khống chế hội tụ nổi tiếng. Lời giải giải tích cho bài toán tương tác được phát triển bằng cách sử dụng phương pháp hàm thế phức kết hợp với kỹ thuật ánh xạ bảo giác và lý thuyết vỏ trụ mỏng đàn hồi. Lời giải đề xuất sẽ được kiểm chứng với các lời giải có sẵn cho một số trường hợp đặc biệt. Dựa trên lời giải thu được, các nghiên cứu tham số về khối đá dị hướng được tiến hành để đánh giá ảnh hưởng của chúng đến ứng xử của vỏ hầm. Phương pháp giải tích này có thể được sử dụng như một công cụ phân tích nhanh để thiết kế sơ bộ các đường hầm đặt sâu trong nền đá dị hướng.
NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ SỰ PHÁT TRIỂN CƯỜNG ĐỘ VÀ NHIỆT ĐỘ ĐOẠN NHIỆT CỦA BÊ TÔNG CƯỜNG ĐỘ CAO CHO TRỤ CẦU
Bài báo trình bày việc thiết kế và đánh giá thí nghiệm hỗn hợp bê tông cường độ cao sử dụng cho công trình trụ cầu, với cường độ nén 50 MPa. Thành phần hỗn hợp được thiết kế theo ACI 211.1-91, kết hợp xi măng, tro bay, xỉ lò cao, chất siêu dẻo và chất ức chế tăng nhiệt độ. Hỗn hợp được lựa chọn đạt cường độ thiết kế trong phòng thí nghiệm là 60 MPa. Các thí nghiệm xác định cường độ bê tông được tiến hành trên các mẫu hình lập phương và hình trụ ở 3, 7, 28 và 56 ngày. Kết quả cho thấy cường độ nén tăng từ 35,2 MPa sau 3 ngày lên 64,2 MPa sau 56 ngày, trong khi cường độ kéo tách tăng từ 3,12 MPa lên 5,19 MPa trong cùng thời kỳ. Mô đun đàn hồi được tính toán theo Tiêu chuẩn CEB-FIP 2010 đạt 40,47 GPa sau 56 ngày. Ngoài ra, một thiết bị đo đoạn nhiệt đã được thiết kế và cải tiến để theo dõi sự gia tăng nhiệt độ của bê tông. Các phép đo cho thấy nhiệt độ đoạn nhiệt tối đa là 76,6°C, tương ứng với mức tăng đoạn nhiệt là 52°C, với mức tăng nhanh nhất xảy ra trong khoảng từ 8 đến 32 giờ sau khi đổ. Kết quả nghiên cứu cung cấp dữ liệu cần thiết để đánh giá ứng xử nhiệt và giảm thiểu nguy cơ nứt nhiệt trong các kết cấu bê tông khối lớn như trụ cầu.
SO SÁNH CƯỜNG ĐỘ NÉN CỦA BÊ TÔNG CỐT SỢI THÉP DƯỚI TẢI TRỌNG TĨNH VÀ TẢI TRỌNG VA ĐẬP
Nghiên cứu này xem xét ảnh hưởng của hàm lượng sợi thép đến khả năng chịu nén của bê tông dưới điều kiện tải trọng tĩnh và va đập. Kết quả thí nghiệm cho thấy sự gia tăng tỉ lệ sợi làm giảm đáng kể tính công tác của hỗn hợp: mẫu chứa 0,5% sợi đạt độ chảy cao nhất (245 mm), trong khi hàm lượng sợi thép tăng từ (1,0-2,0)% thì độ chảy còn khoảng 195 mm. Đối với cường độ nén tĩnh, giá trị dao động trong khoảng hẹp (176,97-179,87) MPa, phản ánh tác động hạn chế của sợi thép khi bê tông chịu tác dụng của tĩnh tải. Ngược lại, dưới tác động của tải trọng va đập, cường độ nén tăng rõ rệt (189,54-194,06) MPa, đồng thời khả năng biến dạng cũng được cải thiện đáng kể. Khi tốc độ tải trọng chuyển từ tĩnh sang va đập, hệ số tăng cường độ (DIF) được cải thiện từ (7-8)% cho tất cả các hàm lượng sợi, trong khi năng lượng hấp thụ biến dạng tăng khoảng hai lần, đạt 1,258 MJ/m³ ở hỗn hợp chứa 2,0% sợi (MT20). Sự cải thiện các tính chất này chủ yếu bắt nguồn từ cơ chế bắc cầu vết nứt và hiện tượng kéo tuột sợi, qua đó kìm hãm sự phát triển của vết nứt và nâng cao khả năng tiêu tán năng lượng của vật liệu. Trên cơ sở cân nhắc đồng thời tính công tác, cường độ nén và năng lượng hấp thụ biến dạng; hàm lượng sợi thép 1,5% được đề xuất là giá trị phù hợp cho các ứng dụng thực tế.
NGHIÊN CỨU MÔ PHỎNG TRẠNG THÁI ỨNG SUẤT VÀ CHUYỂN VỊ CỦA TẤM BÊ TÔNG SAN HÔ CỐT FRP GIA CƯỜNG TRC CHỊU TẢI TRỌNG SÓNG NỔ
Bài báo trình bày kết quả mô phỏng trạng thái ứng suất và chuyển vị của tấm bê tông san hô cốt sợi thủy tinh FRP, được gia cường bằng lớp bê tông cốt lưới dệt TRC dưới tác động của tải trọng sóng nổ. Tấm bê tông sử dụng bê tông san hô cấp độ bền B22,5 làm lớp lõi, kết hợp với lưới dệt Sigratex Grid 350 đặt trong lớp bê tông hạt mịn mác 600 làm lớp gia cường bề mặt. Việc kết hợp giữa vật liệu FRP, TRC và bê tông san hô không chỉ đáp ứng yêu cầu chống ăn mòn, tận dụng cốt liệu địa phương mà còn nâng cao khả năng chịu tải trọng động cho kết cấu. Đây là hướng nghiên cứu mới, có ý nghĩa thiết thực trong thiết kế và xây dựng công trình biển đảo phục vụ phát triển kinh tế và đảm bảo quốc phòng - an ninh. Kết quả mô phỏng cho thấy lớp TRC có hiệu quả rõ rệt trong việc giảm ứng suất và chuyển vị tại tâm tấm, đồng thời thu hẹp vùng phá hoại cục bộ khi chịu tác động của sóng xung kích.
XÁC ĐỊNH VỊ TRÍ HƯ HỎNG CỦA KẾT CẤU DẦM THÉP THÔNG QUA SỰ THAY ĐỔI TẦN SỐ DAO ĐỘNG RIÊNG
Khi hư hỏng xuất hiện trong kết cấu sẽ dẫn đến thay đổi những đặc trưng động lực học như tần số dao động riêng, dạng dao động riêng, tỉ số cản... so với kết cấu không hư hỏng. Dựa trên điều này, một số phương pháp được nghiên cứu và sử dụng để xác định vị trí vùng hư hỏng của kết cấu. Trong bài báo này, tiến hành nghiên cứu trên dầm thép công xôn có tiết diện không thay đổi, dầm công xôn được phân tách thành các vùng, trong đó mỗi vùng có một phân loại cụ thể của bốn tần số dao động riêng đầu tiên được chuẩn hóa. Vùng hư hỏng được phân biệt bằng cách phân loại các tần số chuẩn hóa của kết cấu thông qua tỉ lệ giữa tần số dao động riêng của dầm hư hỏng và tần số dao động riêng của dầm ban đầu. Tiến hành mô phỏng với kết cấu dầm công xôn ban đầu và kết cấu dầm công xôn hư hỏng bằng phần mềm SAP2000 và xác định tần số dao động riêng của dầm công xôn, làm cơ sở cho việc nhận dạng vị trí và mức độ hư hỏng của kết cấu. Kết quả nhận dạng cho thấy vùng hư hỏng nhận dạng được phù hợp với vị trí hư hỏng giả định ban đầu và không phụ thuộc vào mức độ hư hỏng của kết cấu. Kết quả nghiên cứu cho thấy có thể dựa vào sự thay đổi tần số dao động riêng để xác định được vị trí hư hỏng trên kết cấu dầm thép công xôn, làm cơ sở ứng dụng cho việc xác định vị trí hư hỏng của kết cấu phức tạp hơn và các công trình thực tế.
MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ XÂY DỰNG BẢN ĐỒ ĐỊA CHẤT CÔNG TRÌNH TỈ LỆ LỚN 1:2000 KHU VỰC ĐẢO SAN HÔ CHÌM
Bài báo trình bày phương pháp xây dựng bản đồ địa chất công trình tỉ lệ lớn (1:2000) cho các đảo san hô chìm tại vùng biển Việt Nam dựa trên tiêu chuẩn TCVN 9156:2012. Mục tiêu nhằm phản ánh đầy đủ các yếu tố môi trường địa chất đặc thù (trầm tích san hô) có ảnh hưởng đến quy hoạch sử dụng đất, thiết kế và thi công công trình. Trong bối cảnh chưa có tiêu chuẩn quốc gia riêng cho khu vực biển đảo có nền san hô, nghiên cứu đã lựa chọn, áp dụng một số tiêu chuẩn và tài liệu có liên quan để tham khảo, đồng thời chỉ ra các vấn đề chính cần lưu ý trong quá trình đo vẽ bản đồ địa chất công trình tỉ lệ lớn tại khu vực này. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc xây dựng bản đồ địa chất công trình tỉ lệ lớn có giá trị khoa học và thực tiễn trong quy hoạch xây dựng, quản lý tài nguyên và giảm thiểu rủi ro thiên tai. Bài báo đề xuất tiếp tục nâng cao độ chính xác của công tác khảo sát và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp. Định hướng nghiên cứu trong tương lai tập trung vào ứng dụng công nghệ hiện đại như bản đồ số tích hợp GIS, bản đồ địa chất 3D kết hợp thực tế ảo (VR) để mô phỏng điều kiện địa chất và hỗ trợ đánh giá rủi ro, nhằm đáp ứng các thách thức do biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững.
ỨNG XỬ CỦA KẾT CẤU NHỊP CẦU BAILEY DƯỚI TÁC DỤNG CỦA TẢI TRỌNG DI ĐỘNG
Cầu giàn thép Bailey thường được sử dụng làm cầu tạm trong một số tình huống giao thông khẩn cấp như phục vụ cứu hộ cứu nạn, sửa chữa cầu cũ. Việc nghiên cứu ảnh hưởng vận tốc tải trọng đến kết cấu cầu có tính cấp thiết, để đưa ra chế độ khai thác phù hợp. Bài báo trình bày việc nghiên cứu ảnh hưởng của vận tốc xe chạy trên cầu đến giá trị nội lực thanh giàn và độ võng của kết cấu nhịp. Các tác giả sử dụng phương pháp phần tử hữu hạn trên phần mềm SAP2000. Kết quả nhận được cho thấy vận tốc xe chạy có ảnh hưởng không lớn đến giá trị nội lực thanh giàn và độ võng của kết cấu nhịp cầu, trên cơ sở đó có thể quy định tốc độ xe phù hợp để tăng lưu lượng xe qua cầu khi cần thiết.
NHẬN DẠNG HƯ HỎNG TRONG KẾT CẤU DẠNG DẦM THÔNG QUA SỰ THAY ĐỔI TẦN SỐ RIÊNG TƯƠNG ĐỐI
Các phương pháp xác định hư hỏng dựa trên phân tích dao động đã được chứng minh hiệu quả trong việc quan trắc trạng thái kỹ thuật công trình. Các tham số dao động, bao gồm tần số tự nhiên và dạng dao động, đóng vai trò là các chỉ báo tổng thể về trạng thái của kết cấu. Những thay đổi của các tham số này có thể chỉ ra hư hỏng bên trong kết cấu. Bài báo đề xuất một phương pháp nâng cao để phát hiện hư hỏng thông qua sự thay đổi tần số dao động riêng. Bằng cách xác định sự thay đổi tần số giữa kết cấu còn nguyên vẹn và bị hư hỏng, có thể tính toán được, quá trình phát hiện hư hỏng trong kết cấu được thực hiện bằng cách ước lượng sai số nhỏ nhất tương ứng tại tất cả các vị trí trên kết cấu. Phương pháp này thực hiện so sánh các thay đổi tần số dao động đo được với các giá trị giải tích, đặc trưng cho sự thay đổi tần số do hư hỏng gây ra. Hiệu quả của phương pháp đề xuất được xác thực thông qua mô phỏng số và thử nghiệm trên kết cấu thực.
MÔ HÌNH THỐNG KÊ MA SÁT ĐƠN VỊ GIỮA CỌC VÀ LỚP CÁT SẠN SAN HÔ DỰA TRÊN SỐ LIỆU SPT TẠI HIỆN TRƯỜNG
Bài báo trình bày phân tích thống kê về ma sát đơn vị giữa cọc và lớp cát san hô, dựa trên 245 kết quả thí nghiệm xuyên tiêu chuẩn (SPT) được thu thập tại một khu vực rạn san hô. Ma sát đơn vị được ước tính thông qua công thức thực nghiệm của Meyerhof. Dữ liệu thực địa được sử dụng để đánh giá các đặc trưng thống kê của ma sát đơn vị giữa cọc và lớp cát sạn san hô. Kết quả cho thấy phân bố của ma sát đơn vị không tuân theo phân bố chuẩn (Gauss) như thường thấy ở đất hạt rời trên đất liền, mà thay vào đó biểu hiện sự tồn tại của nhiều chế độ địa kỹ thuật khác nhau. Đặc điểm này phản ánh cơ chế tương tác đặc thù giữa cọc và cát san hô, cần được xem xét cẩn trọng trong thiết kế nền móng cho các công trình ven biển và trên đảo.
KIỂM SOÁT CHIỀU RỘNG VẾT NỨT TRONG THIẾT KẾ DẦM BÊ TÔNG CỐT THÉP TRONG MÔI TRƯỜNG BIỂN
Dầm bê tông cốt thép được sử dụng rộng rãi trong xây dựng và việc hiểu rõ sự phát triển của vết nứt là yếu tố cần thiết để đảm bảo an toàn và độ bền cho công trình, đặc biệt trong môi trường biển. Nghiên cứu này tập trung phân tích ảnh hưởng của cốt thép chịu kéo đến chiều rộng vết nứt trong dầm bê tông cốt thép thông qua các phép tính lý thuyết. Mục tiêu là đánh giá sự thay đổi chiều rộng vết nứt theo số lượng và cách bố trí cốt thép khác nhau, từ đó đề xuất các phương án bố trí cốt thép chịu lực hợp lý nhằm hạn chế chiều rộng vết nứt. Phương pháp nghiên cứu bao gồm mô phỏng số bằng phần mềm ETABS, tuân thủ theo các hướng dẫn thiết kế trong tiêu chuẩn TCVN 5574:2018, IS 456:2000 và TCVN 9346:2012. Kết quả cho thấy cả số lượng và cách bố trí cốt thép chịu kéo đều ảnh hưởng đáng kể đến sự hình thành và chiều rộng vết nứt. Đặc biệt, nghiên cứu đã chỉ ra rằng khả năng đáp ứng đồng thời các yêu cầu về độ bền và chiều rộng vết nứt của dầm bê tông cốt thép trong kết cấu công trình biển là một thách thức. Việc đảm bảo chiều rộng vết nứt tối đa là 0,05 mm trong điều kiện môi trường khắc nghiệt, ví dụ như vùng nước biển lên xuống, đặt ra những khó khăn đáng kể. Những phát hiện này cung cấp những hiểu biết có giá trị cho kỹ sư trong việc thiết kế kết cấu bê tông công trình biển và tối ưu hóa cách bố trí cốt thép để đáp ứng các yêu cầu về khả năng chịu lực và độ bền lâu trong môi trường xâm thực mạnh.
XÂY DỰNG PHẦN MỀM PHÂN TÍCH ĐỐNG ĐÁ SAU NỔ TRONG ĐIỀU KIỆN PHÒNG THÍ NGHIỆM TÍCH HỢP TRÍ TUỆ NHÂN TẠO
Trong ngành khai khoáng và đào hầm, cỡ hạt trung bình của đống đá sau nổ mìn là một thông số tổng hợp chính để đánh giá hiệu quả nổ mìn. Trên thế giới, có nhiều giải pháp cung cấp thông tin về cỡ hạt trung bình bằng cách chụp hình ảnh đống đá sau nổ mìn thông qua các phần mềm thương mại như Split-Desktop và WipFrag, nhưng chúng có chi phí hàng nghìn đô la Mỹ mỗi năm để sử dụng. Để giải quyết hạn chế này, bài báo xây dựng một phần mềm có chức năng phân tích ảnh chụp đống đá sau nổ, đưa ra thông tin về dạng hàm phân phối cỡ hạt Swebrec, Gate-Gaudin-Schumann, Rosin-Rammler và cỡ hạt trung bình tương ứng với từng dạng. Phần mềm được xây dựng dựa trên mã nguồn mở, tích hợp mô hình trí tuệ nhân tạo SAM2 giúp chỉnh sửa từng cục đá được phát hiện trong ảnh. Các kết quả cỡ hạt trung bình thu được từ phần mềm được so sánh với phân tích sàng truyền thống, chênh lệch dao động từ 5% đến 7% đối với riêng dữ liệu phân mảng hình ảnh, cho thấy tính khả thi của phần mềm trong việc trở thành một giải pháp giá rẻ, đáng tin cậy, có thể thay thế quy trình sàng.
PHÂN ĐOẠN TỰ ĐỘNG ĐỐI TƯỢNG NHÀ TỪ ẢNH TRỰC GIAO UAV SỬ DỤNG CÁC KỸ THUẬT HỌC SÂU VÀ GIS
Bài báo trình bày một mô hình tự động để phân đoạn đối tượng nhà trong ảnh trực giao chụp bởi máy bay không người lái (UAV), sử dụng học sâu và các kỹ thuật GIS. Phương pháp đề xuất gồm hai giai đoạn: Giai đoạn 1 áp dụng phương pháp học sâu kết hợp (có tên là YOLO-SAM), trong đó YOLOv11 được sử dụng để phân đoạn sơ bộ công trình, sau đó thuật toán SAM2 tinh chỉnh và nâng cao kết quả. Giai đoạn 2 xử lý kỹ hơn tệp shapefile bằng các kỹ thuật hậu xử lý dựa trên hình học, bao gồm thuật toán Douglas-Peucker để đơn giản hóa biên và làm mượt đường cong nhằm tối ưu hóa hình dạng tổng thể. Phương pháp này đạt độ chính xác phân đoạn cao (~mAP khoảng 0,75) và cung cấp một giải pháp thực tiễn, có khả năng mở rộng để lập bản đồ tại Việt Nam. Khác với các phương pháp trước đây, phương pháp này nổi bật nhờ sử dụng thuật toán kết hợp YOLOv11 và SAM2 để phân đoạn chính xác, chi tiết, và nhờ tích hợp thuật toán học sâu YOLO-SAM với các kỹ thuật hậu xử lý dựa trên GIS trong một quy trình thống nhất, hiệu quả.
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ GIẢM ỒN CỦA HỆ CÁC TẤM CÁCH ÂM BẰNG THỰC NGHIỆM
Giải pháp giảm thiểu tiếng ồn hàng không tại các cảng hàng không ngày càng được quan tâm, đặc biệt tại các khu vực đô thị, đòi hỏi nghiên cứu các biện pháp hiệu quả. Bài báo trình bày nghiên cứu thực nghiệm đánh giá, so sánh hiệu quả cách âm khi sử dụng hệ thống tấm màn chắn có chiều dày 3 cm từ các loại tổ hợp vật liệu cách âm khác nhau gồm: nỉ Acoustic Sonic, gỗ ép, cao su đen cho tiếng ồn đơn, có mức cường độ tương đương mức cường độ tiếng ồn của các loại động cơ tàu bay tại các điểm quan trắc quy định của ICAO. Thông qua hệ thống tấm màn chắn, mức cường độ tiếng ồn khi tạo ra từ máy nổ điện có sự suy giảm theo quy luật tuyến tính với Power nguồn gây ồn, đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra tổ hợp gỗ - nỉ - gỗ có hiệu quả cách âm tốt nhất với mức cường độ âm giảm từ 9,48 dB đến 7,58 dB so với mức cường độ âm từ 5,85 dB đến 5,08 dB khi sử dụng hệ nỉ - gỗ - nỉ và từ 5,42 dB đến 3,14 dB khi sử dụng hệ đồng nhất nỉ, cao su đen với cùng chiều dày. Kết quả nghiên cứu là cơ sở ban đầu để đề xuất dạng tổ hợp các tấm cách âm sử dụng trong công trình giao thông nói chung và sân bay nói riêng.
HIỆU NĂNG CHỐNG ĐỘNG ĐẤT CỦA HỆ THANH GIẰNG SIÊU ĐÀN HỒI ÁP DỤNG CHO KẾT CẤU NHÀ KHUNG THÉP
Hệ thống thanh giằng thường được sử dụng để tăng cường khả năng phục hồi của kết cấu khung thép chịu tác động của tải trọng động. Các thanh giằng thép thông thường tiêu tán năng lượng thông qua ứng xử phi tuyến với mô hình dạng vòng trễ song tuyến tính, giúp duy trì tính toàn vẹn của kết cấu nhưng có thể dẫn đến các dịch chuyển dư đáng kể sau các sự kiện động đất mạnh. Hợp kim ghi nhớ hình dạng (SMA), đặc biệt là những hợp kim thể hiện hành vi siêu đàn hồi, đã thu hút sự quan tâm do tiềm năng phân tán năng lượng và khả năng tự hồi phục của chúng. Nghiên cứu này khám phá việc sử dụng các hệ kết cấu thanh giằng siêu đàn hồi bằng hợp kim SMA áp dụng cho các kết cấu khung thép chịu động đất. Các phân tích phi tuyến theo lịch sử thời gian được thực hiện bằng phần mềm ETABS để so sánh và đánh giá hiệu quả của thanh giằng siêu đàn hồi so với thanh giằng thông thường. Kết quả cho thấy, thanh giằng siêu đàn hồi SMA mang lại hiệu quả cao trong việc giảm đáng kể mô men uốn trong cột và chuyển vị dư, mang lại giải pháp đầy hứa hẹn trong thiết kế công trình chịu động đất.
CƠ CHẾ ỔN ĐỊNH CỦA HỆ KHỐI XẾP DẠNG VÒM TRÒN
Kết cấu khối xếp dạng vòm là dạng kết cấu cổ xưa, được áp dụng từ các công trình đường hầm đến các công trình phức tạp như các nhà thờ, đền, lâu đài... mang đậm tính thẩm mỹ và phong cách riêng của từng nền văn minh qua từng thời kỳ phát triển khác nhau. Vòm dạng khối xếp là tập hợp các khối có kích thước xác định được đặt chồng lên nhau tạo thành một đường cong hướng lên có khả năng tự duy trì hình dạng và sự ổn định thông qua tương tác lực giữa các khối trong cấu trúc. Bài báo làm rõ quy luật và cơ chế làm việc ổn định của hệ kết cấu khối xếp dạng vòm trong trường hợp gối tựa có sự dịch chuyển. Tập trung khảo sát ảnh hưởng của chiều dày kết cấu tới độ ổn định của hệ kết cấu khối xếp dạng vòm tròn. Đồng thời, đánh giá ảnh hưởng của môi trường đất đá xung quanh đến sự làm việc ổn định của hệ kết cấu. Từ đó, xác định được chiều dày kết cấu tối thiểu đảm bảo ổn định trong các điều kiện làm việc khác nhau của hệ kết cấu khối xếp dạng vòm tròn.
NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÁC THAM SỐ LAN TRUYỀN SÓNG ỨNG SUẤT NỔ CỦA BÊ TÔNG SAN HÔ
Nghiên cứu này khảo sát sự lan truyền sóng ứng suất nổ trong vật liệu bê tông san hô. Hệ thống thí nghiệm được thiết kế nhằm phân tích các đặc trưng của sóng ứng suất trong bê tông san hô, tập trung vào vận tốc và sự suy giảm cường độ sóng trong quá trình lan truyền. Các thử nghiệm được tiến hành bằng cách đặt lượng thuốc nổ ở các độ sâu xác định trong lỗ khoan để tạo sóng ứng suất, đồng thời sử dụng cảm biến áp suất để ghi nhận cường độ sóng tại các vị trí khác nhau so với tâm nổ. Kết quả nghiên cứu thu được là sự biến đổi cường độ sóng ứng suất theo thời gian tại các khoảng cách khác nhau so với nguồn nổ. Thông qua phân tích hồi quy, vận tốc lan truyền sóng ứng suất được xác định, đồng thời hệ số suy giảm sóng theo khoảng cách cũng được tính toán. Nghiên cứu cho thấy hệ số suy giảm trong bê tông san hô có cường độ tương đương cấp bền nén B22,5 là 1,272; vận tốc lan truyền sóng ứng suất nằm trong khoảng 3658-3817 m/s, với sai số đo lường nhỏ chỉ khoảng 1,18%. Những kết quả này cung cấp các dữ liệu quan trọng về đặc tính của bê tông san hô chịu tác động nổ, góp phần xây dựng công thức tính toán cường độ sóng ứng suất và tải trọng nổ trong loại vật liệu này.
ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG MẤT ĐẤT GIỮA CÁC LOẠI HÌNH SỬ DỤNG ĐẤT Ở MIỀN BẮC VIỆT NAM, NGHIÊN CỨU TẠI NÚI TÂY CÔN LĨNH
Phá rừng và canh tác nông nghiệp là hai trong số những rủi ro nghiêm trọng nhất đối với xói mòn đất (SER), suy thoái chất lượng nước và sa mạc hóa... Dựa trên phương trình mất đất phổ quát (USLE) do Wischmeier và Smith đề xuất, bài báo này hướng đến mục tiêu ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) để đánh giá rủi ro xói mòn đất tại khu vực núi Tây Côn Lĩnh, Việt Nam. Bản đồ các thông số môi trường và bản đồ nguy cơ xói mòn đã được xây dựng. Kết quả nghiên cứu cho thấy loại thảm thực vật trong khu vực là yếu tố chính tác động đến hiện tượng xói mòn đất. Nó liên quan đến các phương thức canh tác phù hợp với địa hình đồi núi dốc. Các phân tích đã chứng minh rằng kiểu loại thảm thực vật là yếu tố then chốt quyết định mức độ xói mòn nghiêm trọng trong khu vực này. Để xác thực phương pháp luận, hình ảnh Google Earth của các địa điểm được xác định là dễ bị xói mòn đã được phân tích dựa trên các tiêu chí nghiêm ngặt. Mô hình đánh giá cho thấy tỉ lệ hiệu quả đạt 88,5%. Theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5299:2009, mức độ xói mòn ở khu vực nghiên cứu tương đối phức tạp, song phần lớn được phân loại vào mức rủi ro trung bình, với nhiều khu vực thể hiện điều kiện cấp độ R-I (chiếm 93,51% diện tích tương đương với lượng mất đất khoảng 10 tấn/ha/năm). Nghiên cứu đã thiết lập mối tương quan giữa mức độ xói mòn và độ che phủ của thảm thực vật, đồng thời nhấn mạnh tác động của việc sử dụng đất đến tốc độ xói mòn đất. Đánh giá này không chỉ giúp người sử dụng đất đưa ra quyết định hợp lý về việc sử dụng đất và bảo tồn hệ sinh thái, mà còn cung cấp các tiêu chí khoa học bổ sung cho kiến thức truyền thống của người nông dân.
ĐÁNH GIÁ NGƯỠNG CHỊU ĐỰNG CỦA CON NGƯỜI DƯỚI TÁC DỤNG CỦA ÁP LỰC SÓNG XUNG KÍCH TỪ VỤ NỔ TRÊN MẶT ĐẤT
Bảo vệ con người và công trình khỏi tác động của tải trọng nổ là một thách thức quan trọng khi tính toán và thiết kế các công trình phòng thủ. Sóng xung kích, mảnh vỡ và gia tốc của các công trình do vụ nổ gây ra có thể gây ra các thiệt hại nguy hiểm cho con người, thiết bị và công trình. Để đảm bảo an toàn, các nghiên cứu và tiêu chuẩn tại Việt Nam về tính toán khoảng cách an toàn cho công trình và con người trong hoạt động khai thác mỏ và công trình quốc phòng đã được triển khai. Tuy nhiên, các nghiên cứu chi tiết về tác động của áp lực sóng nổ lên con người, tùy thuộc vào vị trí, tư thế của nạn nhân, hướng tải trọng nổ và các mức độ tác động khác nhau do trọng lượng người, vẫn chưa được nghiên cứu cụ thể. Do đó, bài báo sẽ giới thiệu và sử dụng tiêu chuẩn UFC 3-340-02, "Các công trình chống lại tác động của vụ nổ", để phát triển quy trình phục vụ đánh giá khoảng cách an toàn của con người khi chịu ảnh hưởng của áp lực tải trọng nổ trên mặt đất. Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để tự động tính toán khả năng sinh tồn của con người dưới tác dụng của vụ nổ trên mặt đất.
KHẢ NĂNG GIẢM SÓNG QUA ĐÊ NGẦM SỬ DỤNG KẾT CẤU BÊ TÔNG RỖNG BẰNG PHẦN MỀM FLOW-3D
Bài báo trình bày kết quả nghiên cứu hiệu quả giảm sóng của đê ngầm sử dụng kết cấu bê tông rỗng (PCSB) bằng phầm mềm FLOW-3D. Các kịch bản được mô phỏng trên mô hình có kích thước: dài × rộng × cao = (45 × 1,0 × 1,5) m với 4 nhóm kịch bản khảo sát: độ rỗng khối đê ngầm, tỉ lệ độ ngập đỉnh đê với chiều cao sóng tới S/H, chiều rộng đỉnh đê trên chiều dài sóng B/L và độ dốc mái đê. Kết quả mô phỏng được hiệu chỉnh và kiểm định với dữ liệu thực nghiệm tại các mặt cắt khác nhau cho thấy sự phù hợp cao. Nghiên cứu này làm sáng tỏ cơ chế lan truyền, hấp phụ sóng qua kết cấu PCSB. Khi được bố trí phù hợp, hiệu quả giảm sóng của kết cấu PCSB được thể hiện bằng chiều cao sóng sau đê và chiều cao sóng tới, từ đó cho thấy khả năng áp dụng hiệu quả dạng kết cấu này trong thực tế. Phần mềm FLOW-3D được áp dụng trong nghiên cứu này đóng vai trò là công cụ phân tích biến dạng sóng qua PCSB sẽ góp phần quan trọng trong việc thiết kế dạng kết cấu này như một biện pháp hiệu quả bảo vệ bờ biển.
THÍ NGHIỆM ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA CÁC LỚP PHỦ PHẢN XẠ NHIỆT ÁP DỤNG CHO CÔNG TRÌNH
Các công trình thường được làm bằng vật liệu như bê tông cốt thép và thép. Trong điều kiện thời tiết nóng, bức xạ nhiệt phản xạ vào ban ngày và bức xạ nhiệt phát ra từ các hoạt động của con người bên trong công trình thường cao hơn đáng kể so với phông nền. Do sự chênh nhiệt độ này, hệ thống ảnh nhiệt có thể dễ dàng phát hiện hoặc nhận dạng mục tiêu. Để giảm độ tương phản giữa chúng, điều quan trọng là phải nghiên cứu và áp dụng các lớp sơn phủ che giấu công trình và hệ thống cửa. Mặt khác, hiện tại vẫn chưa có phương pháp đánh giá hiệu quả của lớp phủ giảm bức xạ nhiệt cho công trình và mục tiêu di động tại Việt Nam. Vì vậy, bài báo này tập trung nghiên cứu và thực hiện đo giá trị thực nghiệm sự chênh lệch nhiệt giữa hai loại vật liệu sơn khác nhau. Kết quả cũng có thể được áp dụng để đánh giá và lựa chọn những loại sơn giảm tương phản nhiệt phù hợp với các công trình.
SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐỘ RỘNG DẢI TẦN SỐ TỔNG QUÁT NHẬN DẠNG CẢN TRONG HỆ HỮU HẠN BẬC TỰ DO
Phương pháp độ rộng dải tần số tổng quát là một trong những phương pháp để nhận dạng cản nhớt của kết cấu. Trong phương pháp này, một số công thức gần đúng và chính xác đã được nghiên cứu để ước lượng tỉ số cản trong hệ một bậc tự do. Tuy nhiên, khả năng áp dụng của các công thức này để ước lượng cản trong hệ hữu hạn bậc tự do vẫn chưa được phân tích một cách chi tiết. Bài báo nghiên cứu ảnh hưởng của các tham số dao động riêng tới độ chính xác của phương pháp độ rộng dải tần số tổng quát khi nhận dạng tỉ số cản nhớt trong hệ hữu hạn bậc tự do. Các kết quả được so sánh với các công thức đã có trên cơ sở phương pháp độ rộng nửa công suất cho thấy hiệu quả tốt và phạm vi ứng dụng rộng của phương pháp độ rộng dải tần số tổng quát.
XÂY DỰNG PHẦN MỀM CHUYÊN DỤNG PHÂN TÍCH PHÁ HOẠI LŨY TIẾN CỦA KẾT CẤU KHUNG PHẲNG THEO CHỈ SỐ PHÁ HOẠI DẺO
Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả đã xây dựng phần mềm mang tên Sonar, để phân tích phá hoại lũy tiến của các phần tử kết cấu, có thể đánh giá mức độ hư hỏng của từng bộ phận kết cấu và tự động cập nhật mô hình kết cấu cho các bước phân tích tiếp theo. Phần mềm được phát triển với giao diện người dùng, đồ họa trực quan, dễ nhập các thông số đầu vào, thể hiện kết quả tính toán bằng đồ họa 2D. Bằng cách sử dụng phần mềm đã xây dựng, các kết cấu bị hư hỏng đã được phân tích và nghiên cứu để đi đến kết luận là việc kể đến phá hoại lũy tiến của phần tử theo chỉ số phá hoại dẻo, từ đó làm cơ sở để khảo sát các bài toán cụ thể nhằm đưa ra được các phương án thiết kế tối ưu hơn.