TÌM HIỂU VIỆC DỊCH TỪ NGỮ THÔ TỤC SANG TIẾNG VIỆT THÔNG QUA CHIẾN LƯỢC DỊCH PHỤ ĐỀ TRONG BỘ PHIM “NHÀ TÙ SHAWSHANK”

Tóm tắt

Bài viết tìm hiểu các chiến lược dịch phụ đề được sử dụng để dịch các từ ngữ thô tục trong bộ phim “The Shawshank Redemption”. Sử dụng cả phương pháp nghiên cứu định lượng và định tính, nghiên cứu thu thập và phân loại các từ ngữ thô tục trong bộ phim để tìm hiểu và đánh giá chiến lược dịch các biểu ngữ này thông qua phần phụ đề tiếng Việt. Sáu chiến lược dịch được xác định, đó là: Dịch bằng cách sử dụng từ thô tục tương đương; Bỏ qua (không dịch); Sử dụng uyển ngữ; Dịch trực tiếp theo nghĩa đen; Thay thế bằng từ ngữ khác; và Dịch bằng các từ ngữ phổ quát hơn. Phát hiện của nghiên cứu cho thấy việc Dịch bằng cách sử dụng từ thô tục tương đương ở ngôn ngữ đích là chiến lược được sử dụng chủ yếu vì nó giúp người dịch vừa giữ được các sắc thái của biểu cảm gốc trong khi vẫn đảm bảo sản phẩm dịch được hiểu rõ ở ngôn ngữ đích. Mặc dù hiệu quả, song chiến lược dịch này cũng vấp phải các khó khăn do các rào cản văn hóa gây ra. Nghiên cứu đề xuất ưu tiên sử dụng chiến lược này để duy trì tính trung thực mặc dù phải đối mặt với các thách thức liên quan đến kiểm duyệt và tuân thủ các quy tắc trong ngôn ngữ mục tiêu. Nghiên cứu cũng chỉ ra tính phức tạp của việc dịch các từ ngữ thô tục khi phải tính tới các yếu tố ngữ cảnh, mục đích và thông điệp cần truyền tải. Nhấn mạnh tình trạng từ ngữ thô tục ít được nghiên cứu trong Dịch thuật nghe nhìn, đặc biệt là trong dịch phụ đề, bài viết làm nổi bật vai trò quan trọng của loại từ ngữ này trong miêu tả và thể hiện cảm xúc nhân vật. Cần tiếp tục nghiên cứu dịch thuật phụ đề sang tiếng Việt nhằm tìm hiểu thấu đáo vấn đề để xử lí hiệu quả các thách thức mà các từ ngữ thuộc ngữ vực phi chuẩn này đặt ra. Kết luận rút ra là cần có cách tiếp cận linh hoạt, vừa duy trì tính trung thực vừa giải quyết được những vấn đề phức tạp ngôn ngữ và nhạy cảm văn hóa trong dịch thuật phụ đề, qua đó làm dày thêm nền tảng kiến thức chuyên môn để xử lí hiệu quả những khía cạnh phức tạp của việc dịch các từ ngữ thô tục trong các nội dung nghe nhìn.