NGHIÊN CỨU ĐỐI CHIẾU THIẾT KẾ BÌA GIÁO TRÌNH KĨ THUẬT HÀNG KHÔNG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT THEO PHÂN TÍCH DIỄN NGÔN ĐA PHƯƠNG THỨC

Tóm tắt

Nghiên cứu này tiến hành đối chiếu thiết kế bìa giáo trình kĩ thuật hàng không tiếng Việt và tiếng Anh thông qua sử dụng cách tiếp cận phân tích diễn ngôn đa phương thức của Kress và van Leeuwen (2006). Qua việc khảo sát thiết kế bìa sách theo nghĩa tương tác (khoảng cách xã hội và thái độ) và nghĩa bố cục (giá trị thông tin, khung hình và tính nổi bật) trên 25 bìa ở mỗi ngôn ngữ, nghiên cứu này đã chỉ ra những điểm tương đồng trong việc sử dụng khoảng cách chụp ảnh để thể hiện mối quan hệ xã hội, sự chiếm ưu thế của hình ảnh chụp từ góc chủ quan, các kỹ thuật tạo khung hình, bố cục theo chiều từ trên xuống dưới và các yếu tố nhất quán về tiêu đề/tác giả. Tuy nhiên, cũng có những khác biệt về lựa chọn thiết kế bìa sách theo những tiêu chí về ngữ pháp hình ảnh. Bìa tiếng Việt thường miêu tả khoảng cách phi cá nhân thông qua các góc chụp toàn cảnh, trong khi bìa tiếng Anh ưu tiên các góc chụp nghiêng, thể hiện sự tách biệt. Bìa tiếng Việt còn có xu hướng tách biệt hình ảnh và văn bản, trong khi bìa tiếng Anh lại sử dụng hình ảnh làm nền. Không những vậy, bìa tiếng Việt bao gồm nhiều yếu tố siêu ngôn ngữ hơn như: thể loại và đối tượng sử dụng. Những khác biệt này nêu bật sự ảnh hưởng về văn hóa, phong cách và tiếp thị trong các bối cảnh ngôn ngữ khác nhau, chứng tỏ rằng việc kết hợp phân tích đa phương thức và đối chiếu cung cấp hiểu biết sâu sắc hơn về bìa giáo trình với tư cách là một hệ thống tín hiệu phức tạp, qua đó giúp thiết kế tài liệu giảng dạy kỹ thuật hàng không hiệu quả và phù hợp hơn về văn hóa.