VI PHẠM CÓ CHỦ Ý PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI CỦA GRICE TRONG HÀI ĐỘC THOẠI: PHÂN TÍCH NGỮ DỤNG HỌC VỀ GOOD DEAL CỦA JIMMY O. YANG

Tóm tắt

Nghiên cứu này phân tích cách thức chủ ý vi phạm phương châm hội thoại của Grice góp phần tạo nên yếu tố hài hước trong Good Deal, một chương trình hài độc thoại của Jimmy O. Yang (2020). Dựa trên Nguyên tắc hợp tác của Grice (1975) và lý thuyết về vi phạm có chủ ý phương châm hội thoại, nghiên cứu đã thu thập và phân tích 135 trường hợp vi phạm có chủ ý, được phân loại thành vi phạm có chủ ý đơn và đa phương châm. Kết quả cho thấy Phương châm về Chất (Quality) bị chủ ý vi phạm nhiều nhất (50%), chủ yếu thông qua cường điệu, mỉa mai và phát ngôn sai sự thật, trong khi Phương châm về Quan hệ (Relation) chiếm 12%, thường bị chủ ý vi phạm qua các phản hồi bất ngờ, phi logic. Ngược lại, Phương châm về Lượng (3%) và Phương châm về Cách thức (1%) ít bị vi phạm có chủ ý hơn, phản ánh phong cách hài của Yang ưu tiên phóng đại và sự phi lý hơn là mơ hồ hoặc lược bỏ thông tin. Ngoài ra, vi phạm có chủ ý đa phương châm chiếm 34%, trong đó, sự kết hợp giữa Phương châm Chất và Lượng hoặc Chất và Quan hệ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo hài, cho thấy cách thức vi phạm có chủ ý chồng lớp giúp gia tăng hiệu ứng hài hước. Kết quả này củng cố quan điểm về hài kịch độc thoại như một thể loại tận dụng sự phá vỡ kỳ vọng hội thoại. Nghiên cứu đóng góp vào lĩnh vực ngữ dụng học và nghiên cứu hài hước bằng cách làm rõ cách thức sử dụng ngôn ngữ trong hài kịch độc thoại để tạo nên tiếng cười. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng hướng phân tích này bằng cách so sánh mô hình vi phạm có chủ ý phương châm hội thoại giữa các nghệ sĩ hài độc thoại khác nhau và trong các bối cảnh văn hóa đa dạng.