Chuyên san Phát triển Khoa học và Công nghệ Trẻ
Chuyên san của Trung tâm Phát triển Khoa học và Công nghệ Trẻ
Trung tâm Phát triển Khoa học và Công nghệ Trẻ
VẮC – XIN COVID-19: BẢO HỘ SÁNG CHẾ VÀ VẤN ĐỀ BẢO VỆ LỢI ÍCH CỘNG ĐỒNG
Vắc – xin Covid-19 đã được nghiên cứu phát triển và ứng dụng rộng rãi trên phạm vi thế giới. Đây là thành quả của quá trình lao động sáng tạo của các chủ thể trong lĩnh vực nghiên cứu dược phẩm. Pháp luật sở hữu trí tuệ ghi nhận và bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp đối với vắc – xin Covid-19 dưới dạng sáng chế, cho phép chủ sở hữu được khai thác trong một khoảng thời gian nhất định. Tuy nhiên, để bảo vệ lợi ích cộng đồng mà đặc biệt là quyền tiếp cận dược phẩm, quy định pháp luật về bảo hộ vắc – xin Covid-19 có những đặc trưng riêng. Từ đó, người dân từ các quốc gia, nhất là những nước đang phát triển có cơ hội tốt hơn trong việc tiếp cận sản phẩm này. Bài viết phân tích khả năng bảo hộ vắc – xin Covid-19 theo quy định pháp luật sở hữu trí tuệ và những giới hạn bảo hộ nhằm bảo vệ lợi ích cộng đồng.
SỨC KHỎE TÂM THẦN TRONG ĐẠI DỊCH COVID-19 VÀ HỘI CHỨNG COVID KÉO DÀI: TỔNG QUAN
Đại dịch COVID-19 đã gây nên một cơn khủng hoảng trên phạm vi toàn cầu. Khi đại dịch xảy ra, cuộc sống của mọi người bị ảnh hưởng nhiều khía cạnh, con người phải đối mặt với nhiều nỗi sợ, mức độ căng thẳng gia tăng, sự kiệt quệ là điều dễ hiểu. Chính vì vậy các vấn đề sức khỏe tâm thần được ghi nhận cao hơn bình thường ở nhiều quốc gia là điều có thể dự đoán trước. Với những bệnh nhân mắc COVID-19, sức khỏe của họ không chỉ bị ảnh hưởng trong khi mắc bệnh mà tác động thậm chí còn kéo dài sau khi khỏi bệnh, “Hội chứng COVID kéo dài” là một thuật ngữ được sử dụng để mô tả tình trạng này. Ảnh hưởng lâu dài của COVID-19 đến sức khỏe tâm thần cũng như sức khỏe thể chất đã được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu nhưng hiện nay vẫn chưa được chú trọng. Vì vậy chúng tôi tiến hành tổng hợp các nghiên cứu, bài báo có liên quan đến những vấn đề này để làm rõ tác động của COVID-19 trước, trong và sau khi nhiễm, cung cấp cái nhìn toàn diện, từ đó đưa ra một số đề xuất, kiến nghị giúp nâng cao sức khỏe tâm thần và thể chất của người dân, kể cả sau họ đã khỏi bệnh
Phạm Quang Anh, Nguyễn Ngọc Yến Linh, Trần Nguyên Thảo Nhi, Lương Nguyễn Thiện Ý, Nguyễn Trung Nghĩa
SARS-COV-2 LUÔN THAY ĐỔI: CHÚNG TA HIỂU GÌ VỀ CÁC BIẾN CHỦNG MỚI HIỆN NAY?
Bệnh viêm đường hô hấp cấp COVID-19 được Tổ chức Y tế Thế Giới (WHO) công bố trở thành đại dịch toàn cầu từ ngày 11/03/2020. Chỉ trong đợt dịch thứ 4 tại nước ta đã có 58/63 tỉnh thành ghi nhận có ca lây nhiễm, trong đó TP. Hồ Chí Minh hiện đang dẫn đầu cả nước về số ca (với hơn 342 nghìn ca mắc và hơn 12 nghìn ca tử vong, tính tới ngày 02/08). Dịch bệnh đã gây ra nhiều thiệt hại và gợi lên nhiều nỗi lo, mối quan ngại trong cộng đồng. Bài viết này được soạn thảo nhằm cung cấp một cái nhìn tổng quan nhất dưới góc độ khoa học về đại dịch. Nội dung bài viết bao gồm thông tin về các biến chủng nguy hiểm, đặc biệt là biến chủng được nhắc đến nhiều nhất gần đây - Delta. Ngoài ra bài viết cũng đề cập đến thời gian tồn tại của virus trong các môi trường khác nhau, nêu ra các triệu chứng và phương pháp phòng lây nhiễm cụ thể, với hi vọng có thể giải đáp các thắc mắc thường gặp của cộng đồng liên quan đến chủ đề này bằng thông tin từ các công bố khoa học mới nhất.
Lê Phúc Hoàng Anh, Nguyễn Ngọc Trâm Anh, Phạm Hoài Bảo, Trần Văn Luân, Hà Thị Thanh Hương và Huỳnh Chấn Khôn
MÔ HÌNH ĐỘNG VẬT GẶM NHẤM TRONG NGHIÊN CỨU VACCINE COVID-19
Đại dịch COVID-19 đang diễn ra trên toàn cầu, gây ra những hậu quả nặng nề về kinh tế. Số lượng tử vong vì bệnh luôn ở mức cao và có dấu hiệu tăng vì sự xuất hiện của những biến chủng mới. Việc nghiên cứu cơ chế bệnh và phát triển vaccine điều trị bệnh có đóng góp rất lớn của những mô hình động vật, đặc biệt là mô hình động vật gặm nhấm được gây nhiễm SAR-CoV-2. Những mô hình được sử dụng phổ biến bao gồm chuột biến đổi gen (K18-hACE2, Ad-hACE2), Syrian Hamster, chồn sương. Chúng biểu hiện những triệu chứng giống trên người khi được gây nhiễm như viêm phổi, suy hô hấp, thở khó. Bên cạnh đó, những thử nghiệm vaccine tiền lâm sàng trên mô hình động vật gặm nhấm cũng cho ra kết quả khả quan, từ đó tạo tiền đề cho việc đưa ra thử nghiệm lâm sàng và lâm sàng.
Chiến dịch tiêm chủng Vaccine Covid-19 tác động đến tỷ lệ tử vong - Bài học từ thế giới
Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (COVID-19) do SARS-CoV-2 gây ra đã ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe thể chất, tinh thần và các khía cạnh khác của xã hội. Các nước trên thế giới đã và đang ban hành các chính sách và khuyến cáo nhằm giảm thiểu khả năng lây nhiễm của vi-rút SARS-CoV-2. Để đánh giá mối tương quan giữa chính sách của các quốc gia và các yếu tố dịch tễ, nghiên cứu đã sử dụng tài liệu chính thống và dữ liệu thứ cấp từ năm quốc gia bao gồm Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Israel, Ấn Độ và Singapore. Dựa trên phân tích tương quan và trực quan hóa bằng biểu đồ heatmap, nghiên cứu đã chỉ ra mối quan hệ giữa tỷ lệ tiêm chủng và các yếu tố dịch tễ ảnh hưởng đến số ca nhiễm mới và số ca tử vong. Từ đó, liên hệ đến chương trình tiêm chủng tại Việt Nam và đề xuất phương hướng cho quá trình hậu phong tỏa, tái mở cửa nền kinh tế quốc gia.
Do Binh Minh, Nguyen Du Thien, Le Nguyen Thien Han, Le Thi Ngoc Tam, Nguyen Quang Duc, Nguyen Thi Bao Anh, Nguyen Minh Hien
HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU SẢN XUẤT, THỬ NGHIỆM LÂM SÀNG VÀ CẤP PHÉP ĐĂNG KÝ, SỬ DỤNG VACCINE COVID-19 TẠI VIỆT NAM
Bài viết tập trung phân tích các quy định pháp luật về các hoạt động nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm lâm sàng và cấp phép đăng ký, sử dụng vaccine COVID-19 tại Việt Nam trong trường hợp cấp bách, làm rõ thực trạng về việc thực hiện các quy định pháp luật cũng như đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện về vấn đề này.
CHẨN ĐOÁN COVID-19 QUA X-QUANG LỒNG NGỰC BẰNG MÔ HÌNH HỌC SÂU
Do đại dịch Coronavirus 2019 (COVID-19) đã để lại những hậu quả tàn khốc trên toàn thế giới, một quy trình chẩn đoán sàng lọc hiệu quả đóng vai trò rất quan trọng trong việc hỗ trợ cho ngành y tế cộng đồng và ngăn chặn dịch bệnh. Nghiên cứu này giới thiệu một quy trình tinh chỉnh cho việc huấn luyện các mô hình dự đoán học sâu để phát hiện COVID-19 từ ảnh chụp X-quang lồng ngực, cũng như chính các kết quả mô hình thu được. Quy trình này bao gồm nhiều kỹ thuật để tránh tình trạng mô hình quá khớp và tối ưu hóa các kết quả dự đoán, chẳng hạn như tăng dữ liệu, tối ưu hóa Bayes để điều chỉnh siêu thông số, chọn trị số hiệu suất phù hợp và dừng sớm trong quá trình huấn luyện mô hình. Trên tập dữ liệu COVID-XRay-5K v3, ba kiểu mô hình ResNet50, NASNet-A-Mobile và Xception đã đạt được chỉ số AU-PRC là 0,9773, 0,9633 và 0,9003; và AU-ROC lần lượt là 0,9940, 0,9964 và 0,9812. Ở độ nhạy 98%, chúng duy trì độ đặc hiệu cao là 97,53%, 97,60% và 86,00%. Với hiệu suất như vậy, các mô hình học sâu này là những công cụ đầy hứa hẹn để hỗ trợ trong cuộc chiến chống lại đại dịch.
Võ Trí Nhân, Nguyễn Thành Đạt, Nguyễn Phương Nam, PGS. TS. Phạm Thị Thu Hiền, TS. Lê Thanh Hải
CÁC NGHIÊN CỨU VỀ MỐI LIÊN KẾT GIỮA SELEN VÀ COVID-19
Bệnh Coronavirus 2019 (COVID-19) được gọi là hội chứng hô hấp cấp do một loại virus có tên là coronavirus 2 (SARS-CoV-2) gây ra, được phát hiện năm 2019 nhưng hiện đang lây lan nhanh chóng, ảnh hưởng đến hàng trăm triệu người trên toàn thế giới, dẫn đến hàng triệu người tử vong. Các nghiên cứu gần đây cho thấy, bổ sung và cân bằng dinh dưỡng cho cơ thể có thể quyết định một phần giảm nguy cơ mắc phải và kết quả hồi phục của bệnh nhân nhiễm SARS-CoV-2. Selen là một trong những nguyên tố vi lượng chính cần thiết cho cơ thể với nhiều hoạt tính quan trọng trong hỗ trợ tăng cường miễn dịch, chống oxy hóa và ngăn ngừa nhiễm virus, đặc biệt là selen ở dạng nano. Mục đích của bài viết này nhằm tổng hợp kết quả của một số nghiên cứu trên thế giới đến thời điểm hiện tai về vai trò của selen và nano selen trong cuộc chiến chống COVID-19. Từ đó cung cấp thêm cơ sở lý luận cho những nghiên cứu trong tương lai về ứng dụng selen và nano selen trong phòng và điều trị COVID- 19.
Nguyễn Thị Liễu, Lê Thị Huyền, Võ Nguyễn Thanh Thảo, Nguyễn Thị Dung
TỐI ƯU HÓA QUÁ TRÌNH TÁCH NƯỚC THẨM THẨU CÓ ỨNG DỤNG XỬ LÝ CHÂN KHÔNG TRÁI CÀ CHUA BI ĐEN (Solanum lycopersicum cv. OG)
Tách nước thẩm thấu là phương pháp xử lý làm giảm một phần ẩm của rau quả trước khi sấy. Việc sử dụng áp suất thấp trong những phút đầu tiên của quá trình thẩm thấu giúp đẩy các khí bị nhốt bên trong ra ngoài và tạo điều kiện cho sự xâm nhập của dung dịch ưu trương vào trong thực phẩm, do đó cải thiện hiệu quả truyền khối. Trong nghiên cứu này, ảnh hưởng của các biến độc lập (nồng độ dung dịch saccharose 52-68oBrix, độ chân không 516-684 mmHg và thời gian xử lý chân không 5-15 phút) đến sự mất nước cũng như sự tăng hàm lượng chất khô của trái cà chua bi đen (Solanum lycopersicum cv. OG) đã được khảo sát. Thí nghiệm được bố trí tối ưu hóa theo phương pháp bề mặt đáp ứng (Response Surface Methodology - RSM) với mô hình phức hợp trung tâm (Central Composite Design - CCD). Ở điều kiện tối ưu đạt được (nồng độ dung dịch saccharose 59,38oBrix, độ chân không 627,22 mmHg, thời gian xử lý chân không 11,61 phút) thì lượng nước mất đi đạt tối đa là 28,60% so với khối lượng mẫu sau 4 giờ thẩm thấu, tương ứng thì hàm lượng chất khô tăng lên 2,94%. Trong khi đó, giá trị tương ứng cho mẫu đối chứng (không xử lý chân không) là 15,62 % và 1,66% sau 5,5 giờ thẩm thấu. Điều này đã chứng minh được hiệu quả và tiềm năng của việc ứng dụng kỹ thuật xử lý chân không trong quá trình tách nước thẩm thấu.
THỰC TRẠNG BẢO QUẢN NGUYÊN LIỆU THỦY SẢN SAU THU HOẠCH VÀ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM TẠI CÁC CƠ SỞ THU MUA, VẬN CHUYỂN
Đảm bảo chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm đối với nguyên liệu thủy sản (NLTS) là cần thiết cho tiêu thụ nội địa và xuất khẩu. Nghiên cứu đã tập trung đánh giá thực trạng bảo quản NLTS và tình trạng an toàn vê sinh thực phẩm tại các cơ sở thu mua, vận chuyển trong chuỗi phân phối. Bằng phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp, cùng phỏng vấn, giám sát những đối tượng liên quan trong chuỗi phân phối, nghiên cứu đã xây dựng lên sơ đồ hoạt động thu mua, vận chuyển của NLTS sau thu hoạch. Bắt đầu từ nguồn nuôi trồng và đánh bắt trải qua các giai đoạn trung gian để đưa đến các cơ sở chế biến hoặc chợ bán lẻ. Trong quá trình phân phối NLTS được chuyển tiếp tại các cơ sở thu mua bao gồm đại lý thu mua, nậu vựa, chợ đầu mối. Các hoạt động chính tại các địa điểm này được mô tả, đồng thời những sai sót trong bảo quản làm ảnh hưởng đến chất lượng và mất ATVS được nêu ra và cảnh báo. Nghiên cứu cũng đã đánh giá mức độ an toàn NLTS thông qua kiểm tra các chỉ tiêu vi sinh vật, chỉ thị về vệ sinh và vi sinh vật gây bệnh của các mẫu thu thập. Số mẫu không đạt tiêu chuẩn do Bộ Y Tế quy định chiếm 46,66% tại nậu vựa và cảng cá; 41,33% tại chợ bán lẻ và chợ đầu mối. Phần cuối nghiên cứu đề xuất nâng cao chất lượng NLTS và đảm bảo ATVST bằng cách thông qua sự kết hợp của các trường, viện nghiên cứu, các cơ quan quản lý và cùng toàn xã hội, xây dựng lên chuỗi cung ứng NLTS đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm.
Lưu Hồng Phúc, Trương Thị Xuân, Phan Thị Thanh Hiền
THIẾT LẬP QUY TRÌNH REAL-TIME PCR PHÁT HIỆN GEN TROPOMYOSIN GÂY DỊ ỨNG CÓ NGUỒN GỐC HẢI SẢN
Hải sản là nguồn thực phẩm cung cấp protein quan trọng trong khẩu phần ăn trên thế giới. Bên cạnh nhiều lợi ích do hải sản mang lại như ngăn ngừa tim mạch, bổ sung lượng vi lượng, đa lượng cao, v.v…thì chính hải sản lại là nguồn gây dị ứng ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí đe dọa đến tính mạng của con người với các triệu chứng liên quan đến hệ miễn dịch: phát ban đỏ, viêm da, hen suyễn, v.v... Gen Tropomyosin – mã hóa cho protein Tropomyosin, phân tử gây dị ứng chính có nguồn gốc hải sản. Do đó, nghiên cứu này hướng tới thiết lập một quy trình phát hiện, cụ thể là quy trình Real-time PCR, để phát hiện gen Tropomyosin - thành phần gây dị ứng có nguồn gốc hải sản có thể ứng dụng tại Việt Nam. Kết quả, xây dựng thành công chứng dương cho quy trình Real-time phát hiện gen Tropomyosin: vectơ tái tổ hợp pUC19-Tropo; thiết kế thành công quy trình Real-time PCR với cặp mồi TropoF và TropoR (khuếch đại gen Tropomyosin), cặp mồi N18SF và N18SR (khuếch đại gen 18S rRNA - chứng nội) ứng dụng trong khuếch đại gen Tropomyosin có nguồn gốc hải sản với các thông số: giới hạn phát hiện: 101 , %CV của nội phản ứng: 3,64%, %CV của liên phản ứng: 2,81%. Tỷ lệ mẫu thực phẩm thương mại dương tính với gen Tropomyosin là 37/56 mẫu đạt 66,1%. Việc phát hiện thành công thành phần gây dị ứng có thể hỗ trợ cho nhà sản xuất thực phẩm có thể đánh dấu trên nhãn hiệu giúp người tiêu dùng có thể lựa chọn sử dụng hay không? Từ đó, giúp giảm tỷ lệ gây dị ứng ở người sử dụng các thực phẩm chế biến sẵn
Phan Đặng Hoàng Nam*, Nguyễn Thanh Tùng, Quang Trọng Minh, Võ Thanh Nhàn, Lê Thị Tuyết Trinh, Lao Đức Thuận
NGHIÊN CỨU TRÍCH LY ASTAXANTHIN TỪ PHẾ LIỆU VỎ CUA BIỂN (Scylla paramamosain) BẰNG DẦU HƯỚNG DƯƠNG
Astaxanthin là chất màu thuộc nhóm carotenoid có hoạt tính kháng oxi hóa mạnh cùng một số chức năng sinh học quan trọng. Trong quá trình sản xuất chitin/chitosan từ vỏ cua, chúng ta có thể tách chiết và thu nhận astaxanthin có giá trị sử dụng cao, đồng thời giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Nghiên cứu này nhằm xác định nhiệt độ, thời gian và tỷ lệ dung môi chiết astaxanthin thích hợp. Vỏ cua được ngâm chiết bằng dầu hướng dương với tỷ lệ dầu hướng dương/ vỏ cua là (1/1-5/1), ngâm chiết ở (60-100oC), trong (1-5 giờ). Hàm lượng astaxanthin cao nhất thu được là 147,58μg/ml với tỷ lệ dầu hướng dương/ vỏ cua là 3/1, nhiệt độ 90oC và ngâm trong thời gian 5 giờ.
NGHIÊN CỨU TỐI ƯU HÓA CÔNG NGHỆ SẤY CÁ SẶC BẰNG PHƯƠNG PHÁP SẤY PHỐI HỢP BƠM NHIỆT VÀ BỨC XẠ HỒNG NGOẠI
Bài báo trình bày về điều kiện sấy bơm nhiệt kết hợp bức xạ hồng ngoại trên đối tượng cá sặc dựa theo mô hình thực nghiệm đa nhân tố bậc 1 của Box-Wilson. Kết quả cho thấy mô hình toán học Y= 7,11 - 0,05X1 -0,49X2 + 0,75X3- 0,7 X1X2 - 0,8 X1X3+ 0,07X2X3, thể hiện mối tương quan giữa thời gian sấy (Y) và các nhân tố tác động (nồng độ sorbitol (X1), nhiệt độ sấy (X2), và tốc độ gió (X3), trong đó vận tốc gió (X2) ảnh hưởng lên thời gian sấy mạnh hơn so với các yếu tố khác. Điều kiện sấy tối ưu là sorbitol 10,6%, nhiệt độ sấy 53oC, tốc độ gió 2,1m/s, và thời gian sấy là 7,57 giờ. Cá sặc khô ở điều kiện tối ưu đã đạt chất lượng cảm quan, vệ sinh an toàn thực phẩm và độ an toàn cao hơn so với các phương pháp sấy không khí và sấy dưới mặt trời. Kết quả là cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện và triển khai rộng rãi phương pháp sấy này trong sản xuất.
Lê Thị Hồng Ánh, Dương Hồng Quân, Nguyễn Thị Phượng, Nguyễn Thị Thảo Minh, Đặng Xuân Cường , Hoàng Thái Hà
NGHIÊN CỨU QUY TRÌNH SẢN XUẤT BỘT DƯA LƯỚI HÒA TAN BẰNG PHƯƠNG PHÁP SẤY THĂNG HOA
Sản xuất bột dưa lưới hòa tan nhằm đa dạng hóa sản phẩm, giảm thất thoát về chất lượng dinh dưỡng của dưa lưới sau chế biến, tận dụng được phần thịt quả của những quả dưa lưới trồng để lấy hạt giống. Dịch dưa lưới sau khi ép được bổ sung maltodextrin đến hàm lượng chất rắn hòa tan 190Brix, lạnh đông và sấy thăng hoa. Bột dưa lưới hòa tan sau sấy có hàm lượng dinh dưỡng cao, nước dưa lưới hoàn nguyên giữ được màu đặc trưng, chất lượng cảm quan tốt.
Phạm Thị Hà Vân, Lê Sĩ Ngọc, Phạm Quang Thắng, Trần Thị Nguyệt
NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO GIỐNG LÚA CHỐNG CHỊU MẶN, NĂNG SUẤT CAO, PHẨM CHẤT TỐT THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Nghiên cứu này được thực hiện với mục tiêu chọn các giống\dòng lúa có khả năng chống chịu mặn, năng suất cao, phẩm chất tốt trong điều kiện ngoài đồng. Thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối hoàn toàn ngẫu nhiên, 3 lần lặp lại, 7 nghiệm thức với 5 dòng lúa đột biến (NQBĐB 1-2-1-1, NQBĐB 2-1-6-3, NQBĐB 1-2-1-2, NQBĐB 2-1-6-2, NQBĐB 1-2-3-1) và giống chuẩn nhiễm mặn IR28, giống đối chứng địa phương OM4900. Kết quả nghiên cứu đã chọn được 2 dòng lúa ưu tú là TG1 (NQBĐB 1-2-1-1) và TG4 (NQBĐB 2-1-6-2). Dòng TG1 có năng suất đạt 4,47 tấn/ha, hàm lượng amylose 16,78%, hàm lượng protein 7,49%. Dòng TG4 có năng suất đạt 4,67 tấn/ha, hàm lượng amylose 15,42%, hàm lượng protein 5,58%. Cả 2 dòng lúa này đều có thời gian sinh trưởng ngắn (96 ngày), chịu mặn đến 8,15 dSm-1 trong điều kiện ngoài đồng, thích hợp cho mô hình canh tác lúa – tôm tại các vùng ven biển.
CHẾ TẠO BAO BÌ SỬ DỤNG MỘT LẦN TỰ PHÂN HỦY TỪ XƠ DỪA
Do những tác động tiêu cực đến môi trường của nhựa tổng hợp mà ngày nay việc phát triển các vật liệu phân hủy sinh học cho các ứng dụng công nghiệp và thương mại là rất cần thiết. Nguyên liệu được sử dụng trong nghiên cứu này bao gồm: Xơ dừa (14%) kết hợp với tinh bột biến tính 1403 (7%) và glyxerol (2%). Các vật liệu chứa đựng thực phẩm được tạo ra bằng phương pháp ép định hình và được tráng một lớp paraffin để tăng cường độ cứng và khả năng chống thấm nước. Bao bì thu được có độ cứng 53,69 ± 0,784 N, tỷ lệ thấm nước của bao bì khi chứa đựng thực phẩm ở 70oC là 12,82±0,53%(w/w) sau 3 giờ. Kết quả đánh giá cảm quan cho thấy không có sự khác biệt về mùi vị của nước uống chứa đựng trong bao bì nghiên cứu và bao bì PET. Bao bì bị phân hủy thành các mảnh nhỏ sau 25 ngày chôn lấp. Tóm lại, vật liệu từ xơ dừa rất có triển vọng để tạo ra các loại bao bì có thể phân hủy sinh học với các đặc tính vật lý thích hợp cho các ứng dụng thực phẩm khi tiếp xúc trực tiếp.
Nguyễn Kim Ngân, Nguyễn Thị Thúy Kiều, Tạ Lê Quốc An
ẢNH HƯỞNG CỦA CHẤT TRỢ SẤY VÀ NỒNG ĐỘ CHẤT KHÔ BAN ĐẦU ĐẾN HÀM LƯỢNG POLYPHENOL, CHLOROPHYL TRONG BỘT LÁ DỨA (PANDANUS AMARYLLIFOLIUS) HÒA TAN
Nghiên cứu này được thực hiện để xác định ảnh hưởng của chất mang (Gum Arabic và Maltodextrin) và độ Brix dịch lá dứa sau phối chế (5-15oBrix) lên tổng hàm lượng polyphenol (TPC) và hàm lượng chlorophyll của bột chiết xuất lá dứa. Kết quả cho thấy, Maltodextrin và gum Arabic là hai loại chất mang hỗ trợ tốt cho quá trình sấy phun tạo hạt với độ Brix sau phối chế 10-15oBrix. Trong số tất cả các mẫu bột, mẫu được sản xuất với độ Brix 10 có TPC (2,99 mg GAE/g) là cao nhất với chất mang là maltodextrin và Chlorophyll a (17,40 μg/g), Chlorophyll b (27,95 μg/g) và Chlorophyll tổng (45,51μg/g) với chất mang là gum Arabic. Tuy nhiên, do độ ẩm cao (7,56% đối với mẫu 10oBrix với maltodextrin) không phù hợp với thời hạn sử dụng của sản phẩm bột nên điều kiện này không thể được coi là điều kiện thuận lợi cho sản xuất bột lá dứa. Do đó, mẫu được sản xuất bằng việc phối trộn với gum Arabic đến 10oBrix là phù hợp hơn với độ ẩm sản phẩm bột là 5,03% với độ phân tán tương ứng là 17 giây khi hoàn nguyên.
ỨNG DỤNG CÔNG CỤ SPSS VÀ FSQCA TRONG PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ TÂM LÝ ĐẾN HÀNH VI TIÊU DÙNG BỀN VỮNG ĐỐI VỚI THỰC PHẨM CỦA GIỚI TRẺ HIỆN NAY TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Tiêu dùng bền vững là một vấn đề nghiên cứu đáng được quan tâm trong những năm gần đây vì không chỉ là cách thỏa mãn nhu cầu bản thân ở hiện tại mà còn là sự quan tâm, bảo vệ môi trường sống cho thế hệ tương lai. Bằng việc nghiên cứu các yếu tố tâm lý tác động đến hành vi nhằm xóa đi rào cản từ ý định đến hành vi của người tiêu dùng, nghiên cứu tập trung vào năm yếu tố tâm lý là Thái độ với tiêu dùng bền vững, Ảnh hưởng nhận thức thị trường, Hiểu biết về tiêu dùng bền vững, Nhận thức hiệu quả và Động lực cho trách nhiệm với môi trường. Kết quả cho thấy Động lực cho trách nhiệm với môi trường có tác động lớn nhất đến hành vi tiêu dùng bền vững và điểm mới của nghiên cứu là tìm ra vai trò xúc tác của Nhận thức ảnh hưởng thị trường trong mối quan hệ giữa Hiểu biết về tiêu dùng bền vững, Nhận thức hiệu quả và Động lực cho trách nhiệm với môi trường lên hành vi tiêu dùng bền vững đối với thực phẩm. Kiến nghị đề xuất nhằm nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về các vấn đề thị trường nhằm thúc đẩy mạnh mẽ hơn hành vi tiêu dùng bền vững trong tương lai.
Võ Thị Xuân Hảo, Nguyễn Ngọc Thái Sang, Nguyễn Mộng Hồng Xuân
TÁC ĐỘNG HÀNH VI TÌM KIẾM THÔNG TIN TRÊN INTERNET ĐẾN LƯỢNG TIỀN GỬI TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM
Đề tài nghiên cứu tác động của hành vi tìm kiếm thông tin liên quan trên Internet đến tổng lượng tiền gửi tại 17 Ngân hàng Thương mại Việt Nam, thông qua việc sử dụng Chỉ số khối lượng tìm kiếm (SVI) được lấy từ Google Xu hướng trong giai đoạn từ năm 2010-2019. Nghiên cứu sử dụng phần mềm Stata để kiểm định mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến tổng lượng tiền gửi được nhóm tác giả đề xuất dựa trên những nghiên cứu trước. Kết quả hồi quy cho thấy, có bảy yếu tố ảnh hưởng đến tổng lượng tiền gửi của ngân hàng, cụ thể là các yếu tố mức độ tìm kiếm từ khóa “Lãi suất Ngân hàng X” và mức độ tìm kiếm từ khóa Trang web chính thức Ngân hàng X (logWS), mức độ tiếp cận của ngân hàng (được đo bằng số lượng chi nhánh và phòng giao dịch), khả năng tạo lợi nhuận (được đo bằng lợi nhuận sau thuế của ngân hàng), khả năng sinh lời (được đo bằng thương số giữa lợi nhuận thuần và tổng tài sản), tốc độ tăng trưởng kinh tế, tỷ lệ lạm phát. Như vậy, hai trong số năm SVI của năm từ khóa cho kết quả có tác động đến tổng tiền gửi của ngân hàng.
Vũ Thị Mỹ Duyên, Nguyễn Trần Khánh Linh*, Bùi Nguyễn Huỳnh Như
NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN LÒNG TRUNG THÀNH CỦA KHÁCH HÀNG TẠI CÁC CHUỖI CỬA HÀNG BÁCH HÓA XANH Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Nghiên cứu phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến lòng trung thành của khách hàng khi mua sắm và đề xuất giải pháp nâng cao lòng trung thành của khách hàng đối với hệ thống chuỗi cửa hàng Bách Hóa Xanh trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Nghiên cứu thực hiện thông qua bảng câu hỏi khảo sát, sử dụng phân tích hồi quy đa biến qua phần mềm SPSS 20 với số lượng mẫu là 350. Sử dụng phương pháp định lượng, định tính, phân tích, so sánh,... Độ tin cậy của số liệu được kiểm định bằng hệ số Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá, xây dựng và kiểm định các thang đo để kiểm định mối quan hệ giữa các nhân tố trong mô hình nghiên cứu. Kết quả phân tích cho thấy mô hình nghiên cứu phù hợp với giả thiết đặt ra. Tất cả 06 giả thiết đều được chấp nhận có ảnh hưởng đến lòng trung thành của khách hàng khi mua sắm tại cửa hàng Bách Hóa Xanh ở thành phố Hồ Chí Minh. Từ đó, nhóm tác giả đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ tại Bách Hóa Xanh bao gồm: Nâng cao cơ sở vật chất nhằm nâng cao sự tiện lợi của cửa hàng; tăng cường đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ nhân viên; đảm bảo chất lượng hàng hóa và dịch vụ kèm theo.
Lê Quốc Thịnh, Nguyễn Hồng Hạnh, Trương Thị Quỳnh Như
NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG ĐỐI VỚI VIỆC SỬ DỤNG HÀNG GIẢ NHÃN HIỆU: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỚI MẶT HÀNG ĐIỆN TỬ
Sự phát triển nhanh chóng của kinh doanh và sử dụng hàng giả nhãn hiệu gây ảnh hưởng tiêu cực tới nhiều công ty, nhiều ngành công nghiệp, thậm chí là với cả nền kinh tế và người tiêu dùng. Chính bởi vậy, nghiên cứu này được thực hiện với mục tiêu đánh giá các nhân tố tác động đến nhận thức của người tiêu dùng trong việc sử dụng hàng giả nhãn hiệu, cụ thể với mặt hàng điện tử. Nghiên cứu xem xét mối quan hệ của các kích thích tâm lý tới thái độ hữu dụng và khoái lạc cũng như ý định sử dụng hàng điện tử giả nhãn hiệu của người tiêu dùng dựa trên mô hình tâm lý học S-O-R sửa đổi. Mẫu nghiên cứu gồm 407 khách hàng, được thu thập tại hai thành phố phát triển nhất Việt Nam hiện nay là Hà Nội và TP.HCM. Kết quả nghiên cứu cho thấy thái độ của người tiêu dùng đối với hàng giả nhãn hiệu chịu tác động bởi quan tâm về đạo đức, ảnh hưởng xã hội, tiêu dùng để tạo vị thế và ý thức về giá, trong khi ý định sử dụng hàng giả nhãn hiệu của người tiêu dùng chịu tác động bởi thái độ, quan tâm về đạo đức và ảnh hưởng xã hội.
Trần Hồng Anh, Nguyễn Ngọc Hạnh Dung, Phạm Thị Quỳnh Anh
NĂNG LỰC THÍCH ỨNG CỦA NGUỒN NHÂN LỰC TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ TẠ I VIỆT NAM
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân tích thực trạng nguồn nhân lực tại Việt Nam thông qua quy mô lao động, tỷ lệ lao động thất nghiệp, tỷ lệ lao động thiếu việc làm. Từ đó chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế về nguồn nhân lực của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Thêm vào đó, nghiên cứu cũng tính toán năng lực thích ứng của lao động thông qua sử dụng dữ liệu từ khảo sát 165 lao động, những tính toán này nhằm xem xét đánh giá của chính lao động về khả năng thích ứng của họ trong bối cảnh hội nhập kinh tế của Việt Nam hiện nay. Kết quả nghiên cứu của tác giả cho thấy, năng lực thích ứng của lao động ở mức khá với hệ số được tính toán đạt khoảng 0,636. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị góp phần phát triển hơn nữa nguồn nhân lực của Việt Nam nhằm đáp ứng tốt các yêu cầu của xã hội trong bối cảnh hội nhập.
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH SỬ DỤNG DỊCH VỤ THANH TOÁN ĐIỆN TỬ CỦA NGƯỜI DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang làm thay đổi một cách toàn diện mọi mặt của mọi nền kinh tế trong đó có Việt Nam. Trong cuộc cách mạng này sự bùng nổ mạnh mẽ của công nghệ thông tin đã tạo tiền đề cho nhiều ngành công nghiệp phát triển, trong đó thanh toán điện tử là một trong những ngành có tiềm năng phát triển mạnh mẽ nhất. Tuy nhiên, thực tế triển khai dịch vụ thanh toán điện tử còn gặp nhiều khó khăn khi số khách hàng chấp nhận sử dụng dịch vụ này còn ít. Bài nghiên cứu này nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định sử dụng dịch vụ thanh toán điện tử của người dân trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu từ 1231 phiếu khảo sát với người dân tại 7 quận khu vực thành phố Hồ Chí Minh bằng việc sử dụng mô hình hồi quy logit cho thấy có 9 nhân tố tác động đến quyết định sử dụng dịch vụ thanh toán điện tử theo mức độ ảnh hưởng giảm dần: (1) Chuẩn chủ quan; (2) Tính an toàn, bảo mật; (3) Hoạt động quảng bá của doanh nghiệp; (4) Tính dễ sử dụng; (5) Sự tin tưởng; (6) Trình độ học vấn; (7) Nhận thức sự hữu ích; (8) Thu nhập; (9) Tuổi tác. Dựa trên kết quả thu được, nhóm tác giả đã đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao khả năng tiếp nhận của người dân và mở rộng dịch vụ thanh toán điện tử trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh bao gồm: (1) Nâng cao chuẩn chủ quan để gia tăng quyết định sử dụng dịch vụ thanh toán điện tử; (2) Nâng cao an toàn bảo mật thông tin và giảm rủi ro cho người tiêu dùng; (3) Tăng cường quảng bá, nâng cao hình ảnh của doanh nghiệp; (4) Đơn giản hóa quy trình thanh toán điện tử; (5) Nâng cao sự tin tưởng cho người tiêu dùng; (6) Kết hợp linh hoạt các giải pháp để phù hợp với từng đối tượng khách hàng theo trình độ học vấn; (7) Nâng cao giá trị lợi ích cho người tiêu dùng; (8) Khai thác những phân khúc thu nhập khác nhau của người dân; (9) Tập trung phát triển dịch vụ thanh toán điện tử nhờ vào cơ cấu dân số trẻ của thành phố Hồ Chí Minh. Từ khóa: Dịch vụ thanh toán điện tử; quyết định sử dụng dịch vụ thanh toán điện tử
Nguyễn Thị Linh Như, Nguyễn Trung Hảo, Ngô Minh Hiệp Phạm Thị Tuyết Nhung, Nguyễn Huyền Trang
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỜNG ĐẾN GẮN KẾT CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP LOGISTICS TẠI TỈNH BÌNH DƯƠNG
Trình bày kết quả nghiên cứu bao gồm: Thống kê mô tả 05 yếu tố thuộc nhân khẩu học của người lao động: Giới tính, Độ tuổi, Thời gian làm việc, Thu nhập, Trình độ học vấn; Kiểm định độ tin cậy của thang đo qua hệ số Cronbach’s Alpha cho thấy các yếu tố thuộc mô hình nghiên cứu đều đạt độ tin cậy cao; Phân tích nhân tố khám phá – EFA cho thấy 06 nhóm nhân tố kết quả đều tương ứng với mô hình nghiên cứu mà tác giả đề xuất; Phân tích tương quan tuyến tính, Phân tích tương quan hồi quy cho thấy 06 biến độc lập tác động đến sự gắn kết của người lao động bao gồm: (i) Phong cách lãnh đạo, (ii) Quan hệ đồng nghiệp, (iii) Thu nhập và phúc lợi, (iv) Bản chất công việc, (v) Môi trường làm việc, (vi) Sự thăng tiến; và nhân khẩu học. Nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến gắn kết của người lao động trong các doanh nghiệp logistics tại tỉnh Bình Dương”. Dựa kết quả nghiên cứu trong chương 4, chương 5 trình bày kết luận và các hàm ý quản trị chủ yếu nhằm duy trì và nâng cao mức độ gắn kết của người lao động theo mức độ ảnh hưởng từ cao xuống thấp của các yếu tố: Phong cách lãnh đạo, Quan hệ đồng nghiệp, Thu nhập và phúc lợi, Bản chất công việc, Môi trường làm việc, Sự thăng tiến. Từ khoá: Lao động, gắn kết, logistic, việc làm và môi trường.
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI SỬ DỤNG THANH TOÁN DI ĐỘNG (MOBILE PAYMENT) CỦA SINH VIÊN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Trong xu hướng hội nhập và cách mạng công nghiệp 4.0, việc ứng dụng công nghệ trong nhiều hoạt động của các lĩnh vực được Nhà nước khuyến khích, lĩnh vực tài chính cũng không là ngoại lệ, từ Fintech (công nghệ tài chính) được biết đến rộng rãi. Trong đó, nổi bật là thanh toán phi tiền mặt với những lợi ích mà nó mang lại như đảm bảo sự an toàn, minh bạch, đặc biệt là làm khuếch đại cung tiền trong nền kinh tế. Trong các phương thức thanh toán phi tiền mặt, thanh toán di động đang phát triển mạnh mẽ và nhận được sự quan tâm từ các nhà đầu tư, điển hình là hai thương vụ lớn: 300 triệu USD vào VNPay và 100 triệu USD vào MomoPay. Từ đó, có thể thấy, thanh toán di động có đã, đang và sẽ phát triển mạnh trong tương lai gần. Mô hình nghiên cứu đề xuất được xây dựng dựa trên cơ sở mô hình lý thuyết nền tảng UTAUT và TPR. Nghiên cứu được thực hiện với đối tượng là sinh viên đang theo học tại các trường đại học, cao đẳng trên Thành phố Hồ Chí Minh, được thực hiện thông qua 02 giai đoạn gồm nghiên cứu sơ bộ (phương pháp định tính) và nghiên cứu chính thức (phương pháp định lượng). Sau khi phân tích thực hiện phân tích hồi quy tuyến tính, kết quả phân tích và kiểm định đã cho thấy có 05 nhân tố tác động đến hành vi sử dụng thanh toán di động được xếp theo mức độ tác động giảm dần lần lượt là là Tính dễ sử dụng nhận thức được, Rủi ro nhận thức được, Ảnh hưởng xã hội, Chương trình khuyến mãi và Tính hữu dụng nhận thức được; trong đó, nhân tố Rủi ro nhận thức được có tác động tiêu cực đến hành vi nghiên cứu. Từ kết quả nghiên cứu có được, các đề xuất, giải pháp được đưa ra nhằm nâng cao khả năng sử dụng dịch vụ cũng như gia tăng sự hài lòng của khách hàng đã và đang sử dụng dịch vụ để có thể xây dựng thói quen thanh toán đối với sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và có thể là người tiêu dùng nói chung. Từ khóa: Sinh viên, Thành phố Hồ Chí Minh, Thanh toán di động, Thanh toán không dùng tiền mặt.
Tạ Thị Thanh Trúc, Nguyễn Thị Minh Trang
CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN ĐỘNG LỰC HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC: MỘT NGHIÊN CỨU TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN LANG
Nâng cao động lực học tập của sinh viên là vấn đề được rất nhiều trường Đại học quan tâm hiện nay. Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện để xác định các nhân tố tác động đến động lực học tập của sinh viên. Tuy nhiên, động lực học tập là một khái niệm phức tạp, không chỉ xuất phát từ bản thân mỗi sinh viên mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Do đó, động lực học tập luôn thay đổi và các yếu tố tác động cũng luôn thay đổi tùy thuộc vào từng trường hợp nghiên cứu khác nhau. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm xác định các nhân tố tác động đến động lực học tập của sinh viên trường Đại học Văn Lang. Bằng các phương pháp đánh giá độ tin cậy của thang đo Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích hồi quy bội với mẫu 396 sinh viên Văn Lang, kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng giảng viên, điều kiện học tập, công tác quản lí đào tạo, công tác sinh viên, hoạt động phong trào và chương trình đào tạo đều có tác động tích cực đến động lực học tập của sinh viên trường đại học Văn Lang. Do đó, để nâng cao động lực học tập của sinh viên, trường đại học Văn Lang cần chú trọng nâng cao sự hài lòng của sinh viên về các nhân tố này. Từ khóa: Động lực học tập, phân tích nhân tố khám phá, Đại học Văn Lang
Lê Hoàng Anh, Ngô Nguyễn Kim Thảo, Nguyễn Thị Diễm, Phạm Minh Anh, Nguyễn Anh Thư, Lê Huỳnh Phương Nhung, Đỗ Phúc Khoa, Phạm Nguyễn Phương Hiền
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN LANG
Kết quả học tập của sinh viên là vấn đề được rất nhiều trường Đại học quan tâm hiện nay. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm xác định các nhân tố tác động đến kết quả học tập của sinh viên trường Đại học Văn Lang. Bằng các phương pháp đánh giá độ tin cậy của thang đo Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích hồi quy bội với mẫu 480 sinh viên Văn Lang, kết quả nghiên cứu cho thấy sự tương tác với giảng viên, sự tham gia vào lớp học, khả năng tự học đều có tác động tích cực đến kết quả học tập của sinh viên trường đại học Văn Lang. Do đó, để nâng cao kết quả học tập của sinh viên, trường đại học Văn Lang cần chú trọng nâng cao sự hài lòng của sinh viên về các nhân tố này. Từ khóa: Kết quả học tập, phân tích nhân tố khám phá, Đại học Văn Lang