Bệnh xơ hóa tủy xương: Tiếp cận quản lý và điều trị xơ tủy

Tóm tắt

Xơ tủy (Myelofibrosis: MF) là một bệnh lý tăng sinh tủy mãn tính đặc trưng bởi lách to, các triệu chứng toàn thân và xơ hóa tủy xương, thường liên quan đến rối loạn con đường tín hiệu JAK/STAT. Các đột biến JAK2 V617F, CALR, MPL và các biến thể gen dòng tủy khác đóng vai trò quan trọng trong sinh bệnh học, chẩn đoán và tiên lượng MF. Việc chẩn đoán chính xác và phân nhóm nguy cơ là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài (Hematopoietic Stem Cell Transplantation: HSCT) được ưu tiên cho người bệnh nguy cơ cao/rất cao, trong khi các thuốc ức chế JAK là nền tảng điều trị cho người bệnh có triệu chứng không đủ điều kiện ghép, nhằm cải thiện lách to, triệu chứng toàn thân và nâng cao chất lượng cuộc sống. Ruxolitinib, thuốc ức chế JAK1/2 đầu tiên được FDA chấp thuận, đã chứng minh hiệu quả giảm kích thước lách và cải thiện triệu chứng đáng kể trong các thử nghiệm COMFORT-I và COMFORT-II, kéo dài thời gian sống còn và sống thêm không tiến triển bệnh, mặc dù không làm giảm nguy cơ chuyển dạng bạch cầu cấp. Các tác dụng phụ phổ biến là thiếu máu và giảm tiểu cầu, thường kiểm soát được bằng điều chỉnh liều. Fedratinib, thuốc ức chế chọn lọc JAK2, được phê duyệt cho người bệnh thất bại/không dung nạp ruxolitinib, cũng cho thấy hiệu quả trong việc giảm kích thước lách và cải thiện triệu chứng bệnh trong các nghiên cứu JAKARTA. Pacritinib, ức chế chọn lọc JAK2/FLT3, đặc biệt hữu ích cho người bệnh có số lượng tiểu cầu thấp (<50x10^9/L) mà không làm nặng thêm tình trạng giảm tiểu cầu. Momelotinib, ức chế JAK1/2 và ACVR1, có thêm lợi ích cải thiện thiếu máu do điều hòa hepcidin. Mỗi thuốc ức chế JAK có đích tác động và hồ sơ an toàn khác nhau, giúp cá thể hóa điều trị. Tuy nhiên, các thuốc ức chế JAK hiện tại chưa cho thấy khả năng đảo ngược xơ hóa tủy hay đạt được đáp ứng hoàn toàn/một phần ở mức độ phân tử, cũng như chưa thay đổi đáng kể diễn tiến tự nhiên của bệnh. Mặc dù các thuốc ức chế JAK đã cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống cho người bệnh, vẫn còn nhu cầu lớn cho các liệu pháp mới có khả năng kiểm soát bệnh sâu hơn và thay đổi diễn tiến tự nhiên của bệnh.

Từ khóa: xơ tủy; tăng sinh tủy; thuốc ức chế JAK; ghép tế bào gốc tạo máu; đột biến gen; tiên lượng