Ứng dụng chụp cắt lớp vi tính để khảo sát các biến thể giải phẫu của động mạch hoành dưới

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Động mạch hoành dưới (ĐMHD) là một mạch máu có nguyên ủy đa dạng và cần được lưu ý trong điều trị can thiệp nhiều bệnh lý, nhất là ung thư biểu mô tế bào gan. ĐMHD cũng có thể là nguồn gốc gây ho ra máu, chảy máu trong chấn thương gan và cơ hoành, xuất huyết tiêu hóa trên, ... Đánh giá các biến thể giải phẫu của ĐMHD trước điều trị là rất cần thiết.

Mục tiêu: Nghiên cứu nguyên ủy của động mạch hoành dưới trên hình chụp cắt lớp vi tính.

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang hồi cứu 1000 trường hợp chụp cắt lớp vi tính (CLVT) bụng có tiêm thuốc cản quang thì động mạch hoặc CLVT hệ niệu thì vỏ – tủy bằng máy CLVT 64 dãy và 128 dãy đầu thu tại bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM).

Kết quả: Khả năng nhận diện và xác định nguyên ủy trên hình CLVT đối với động mạch hoành dưới bên phải (ĐMHDP) là 100%, động mạch hoành dưới bên trái (ĐMHDT) là 99,8 – 99,9%. Nghiên cứu 1000 trường hợp, thống kê được 46 dạng nguyên ủy của ĐMHD hai bên từ 14 động mạch, chia thành 3 nhóm chính: ĐMHD hai bên có thân chung (28%), ĐMHD hai bên không có thân chung nhưng cùng xuất phát từ một động mạch nguyên ủy (29,6%) và ĐMHD hai bên xuất phát từ hai động mạch nguyên ủy khác nhau (42,4%). Bốn dạng nguyên ủy thường gặp nhất gồm: thân chung từ động mạch chủ bụng (18,1%), ĐMHDP từ động mạch chủ bụng – ĐMHDT từ động mạch thân tạng (16,6%), ĐMHD hai bên cùng xuất phát từ động mạch chủ bụng nhưng không có thân chung (14,5%), và ĐMHD hai bên cùng xuất phát từ động mạch thân tạng nhưng không có thân chung (13,4%).

Kết luận: Chụp CLVT thì động mạch đủ khả năng khảo sát sự hiện diện và nguyên ủy đa dạng của ĐMHD. Đa phần ĐMHD hai bên không có thân chung. Các động mạch nguyên ủy thường gặp nhất của ĐMHD hai bên là động mạch chủ bụng, động mạch thân tạng và động mạch thận phải.

Từ khóa: động mạch hoành dưới; giải phẫu; nguyên ủy; cắt lớp vi tính