LÝ THUYẾT “BIG BANG” TRONG TÀI CHÍNH HIỆN ĐẠI: TỔNG QUAN VỀ MPT, CAPM VÀ EMH

Abstract

Lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại (Modern Portfolio Theory - MPT) do Harry Markowitz đề xuất năm 1952
đã đặt nền móng cho sự hình thành của tài chính hiện đại. Trên cơ sở đó, William Sharpe phát triển Mô hình định giá
tài sản vốn (Capital Asset Pricing Model - CAPM) và Eugene Fama xây dựng Giả thuyết thị trường hiệu quả (Efficient
Market Hypothesis - EMH), tạo thành ba trụ cột lý thuyết, chi phối hoạt động đầu tư, quản lý danh mục và đo lường
rủi ro trong nhiều thập kỷ. Bài viết tổng hợp quá trình hình thành và phát triển của ba lý thuyết này, đồng thời, phân
tích mối quan hệ kế thừa và bổ sung giữa chúng trong khuôn khổ Big Bang của tài chính hiện đại. Trên cơ sở đối chiếu
với đặc điểm của thị trường chứng khoán Việt Nam, nghiên cứu cho thấy MPT vẫn hữu ích trong định hướng đa dạng
hóa danh mục đầu tư; CAPM cần được vận dụng linh hoạt kết hợp với các mô hình bổ sung để nâng cao khả năng giải
thích; trong khi EMH chỉ phù hợp ở mức độ hạn chế do mức độ hiệu quả thị trường còn thấp. Kết quả nghiên cứu góp
phần cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị học thuật về sự phát triển của các lý thuyết tài chính hiện đại, đồng thời
gợi ý hàm ý cho nghiên cứu, giảng dạy và hoạt động quản lý đầu tư trong bối cảnh thị trường mới nổi như Việt Nam