Tạp chí Khoa học và Công nghệ Trường Đại học Hòa Bình
Tạp chí của Trường Đại học Hòa Bình.
MÔ TẢ ĐẶC ĐIỂM RỐI LOẠN NHẬN THỨC Ở BỆNH NHÂN ĐỘT QUỴ NHỒI MÁU NÃO VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
Mục tiêu: Mô tả đặc điểm rối lọan nhận thức và tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến rối lọan nhận thức ở bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não. Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang. 104 bệnh nhân được chẩn đoán đột quỵ nhồi máu não trên 18 tuổi, điều trị tại Bệnh viện E và Bệnh viện Bạch Mai từ tháng 10/2024 đến tháng 4/2025. Kết quả: Tỷ lệ rối loạn nhận thức sau đột quỵ nhồi máu não là 35,6%. Bệnh nhân chủ yếu có tăng huyết áp (89,2%), rối loạn lipid máu (51,4%) và đái tháo đường (43,2%). Đa số thuộc nhóm thang điểm NIHSS mức vừa, mRS 4-5, Glasgow giảm nhẹ. Tổn thương trên cắt lớp vi tính (CLVT) chủ yếu đa ổ (75,7%), diện rộng (51,4%), tập trung ở thân não, dưới vỏ và vỏ não. Các yếu tố nguy cơ bao gồm: bệnh nhân sống ở nông thôn có nguy cơ cao hơn 7,7 lần so với thành thị (p = 0,006); tăng huyết áp làm tăng nguy cơ 8,4 lần (p = 0,023); điểm Glasgow giảm nhẹ tăng nguy cơ 10,1 lần (p < 0,001); mỗi điểm tăng NIHSS làm tăng nguy cơ 1,7 lần (p = 0,001); mRS từ 4-5 điểm làm tăng nguy cơ tới 525 lần so với mRS 1-3 (p < 0,001). Kết luận: Rối loạn nhận thức trên người bệnh bị đột quỵ thể nhồi máu não, với tỷ lệ mắc 35,6%. Chủ yếu gặp ở bệnh nhân tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường, NIHSS mức vừa, mRS cao và Glasgow giảm nhẹ, với tổn thương đa ổ, diện rộng trên CLVT. Các yếu tố nguy cơ liên quan gồm sống ở nông thôn, tăng huyết áp, Glasgow giảm nhẹ, tăng điểm NIHSS và mRS cao. Việc sàng lọc và quản lý các yếu tố nguy cơ này có thể giúp cải thiện kết quả điều trị và giảm thiểu tác động của rối loạn nhận thức sau đột quỵ.
TUYỂN CHỌN APTAMER CÓ ĐỘ NHẠY VÀ ĐẶC HIỆU CAO ĐỐI VỚI MELAMINE BẰNG KỸ THUẬT SELEX
Melamine là hợp chất tổng hợp giàu nitơ, từng bị lạm dụng trong thực phẩm nhằm tăng giả tạo hàm lượng protein. Tuy nhiên, đây là chất độc có thể gây tổn thương thận và hệ tiết niệu khi tích lũy ở nồng độ cao. Do đó, việc phát triển phương pháp phát hiện melamine nhanh, nhạy và chính xác là cần thiết trong kiểm nghiệm an toàn thực phẩm. Nghiên cứu này trình bày quá trình tuyển chọn aptamer DNA đặc hiệu với melamine bằng kỹ thuật SELEX. Sau 12 vòng sàng lọc, hai aptamer Mel01AS và Mel02AS có ái lực cao với melamine (giá trị Kd lần lượt 16 nM và 40 nM) đã được thu nhận. Đặc tính liên kết và độ nhạy được đánh giá bằng điện di gel và huỳnh quang học. Các aptamer này cho thấy tiềm năng ứng dụng cao trong phát triển cảm biến sinh học nhằm phát hiện nhanh melamine trong thực phẩm
MỘT SỐ CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY HỌC NGHỀ KHU VỰC TRUNG DU MIỀN NÚI PHÍA BẮC
Bài viết này nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số chính sách nhằm thúc đẩy học nghề tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc Việt Nam. Thông qua việc phân tích các số liệu thống kê và tài liệu hiện có, bài viết làm rõ các rào cản hiện nay trong công tác đào tạo nghề tại khu vực này, bao gồm cơ sở vật chất, chất lượng đội ngũ giảng viên, và mức độ hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Đặc biệt, bài viết tập trung vào việc xác định các yếu tố hạn chế như sự thiếu hụt nguồn lực đầu tư, sự chưa đồng bộ trong triển khai các chương trình đào tạo nghề, và sự thiếu quan tâm của người lao động đối với các chương trình học nghề. Đồng thời, bài viết cũng đưa ra các kiến nghị chính sách nhằm tăng cường hiệu quả đào tạo nghề, nâng cao tay nghề cho lao động địa phương và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội bền vững, góp phần giảm nghèo bền vững và tăng cường năng lực cạnh tranh cho các địa phương trong khu vực
ỨNG DỤNG CÔNG CỤ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) TRONG HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TẠI VIỆT NAM
Trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong những lĩnh vực phát triển rất mạnh mẽ và được ứng dụng gần như trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội hiện đại nói chung, trong giáo dục nói riêng. Sự phát triển và tích hợp các công cụ ứng dụng trí tuệ nhân tạo đã tạo ra những thay đổi lớn trong phương pháp học tập, nghiên cứu, cách tiếp cận tri thức và hình thành kỹ năng học thuật của sinh viên. Bài viết nghiên cứu thực trạng sử dụng AI trong việc học tập của người học ở một số cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam. Để thực hiện nghiên cứu, nhóm tác giả đã sử dụng kết hợp 2 phương pháp Likert 3 và định danh dùng để đánh giá kết quả thông qua thiết kế mẫu trực tuyến được gửi cho 150 sinh viên ở một số trường đại học tại Việt Nam, qua đó, bài viết đề xuất một số giải pháp ứng dụng công cụ AI trong học tập đối với cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP VỀ THIẾT BỊ ĐÀO TẠO NGHỀ TRONG CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG TẠI VIỆT NAM
Thiết bị đào tạo nghề đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển kỹ năng nghề nghiệp cho người học trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Bài viết này nhằm phân tích thực trạng về mức độ đáp ứng, tính hiện đại và hiệu quả sử dụng thiết bị đào tạo nghề tại các trường cao đẳng ở Việt Nam hiện nay, đồng thời, xác định các nguyên nhân chính dẫn đến những hạn chế trong công tác đầu tư và khai thác thiết bị. Thông qua phương pháp nghiên cứu tài liệu, khảo sát thực tế và phỏng vấn chuyên sâu tại một số trường cao đẳng công lập và tư thục, kết quả nghiên cứu cho thấy phần lớn thiết bị đào tạo hiện còn lạc hậu, thiếu tính đồng bộ và chưa sát với nhu cầu của thị trường lao động. Bài viết đề xuất một số giải pháp khả thi như: tăng cường đầu tư theo hướng xã hội hóa, đẩy mạnh hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp, đào tạo lại đội ngũ giảng viên về vận hành thiết bị, và phát triển mô hình trung tâm dùng chung thiết bị đào tạo theo vùng. Các khuyến nghị chính hướng đến việc đổi mới chính sách quản lý và cơ chế đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị trong đào tạo nghề
CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945: BÀI HỌC VỀ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG CÁCH MẠNG CHO SINH VIÊN HIỆN NAY
Cách mạng tháng Tám năm 1945 là một dấu mốc lịch sử khẳng định cho ý chí và sức mạnh đoàn kết của dân tộc Việt Nam trên con đường đấu tranh, thực hiện độc lập dân tộc. Đã 80 năm trôi qua nhưng Cách mạng tháng Tám năm 1945 mãi mãi là niềm tự hào của dân tộc Viêt Nam. Vì vậy, việc giáo dục vai trò, tầm quan trọng và ý nghĩa của Cách mạng tháng Tám năm 1945 cho sinh viên nhằm giáo dục truyền thống cách mạng có vai trò rất quan trọng. Bài viết tập trung nghiên cứu vai trò, tầm quan trọng và ý nghĩa của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, từ đó, giáo dục cho sinh viên thấy được truyền thống lịch sử hào hùng của đất nước, sinh viên càng thêm tự hào, yêu quý dân tộc và Tổ quốc Việt Nam
APPLICATION OF 6 THINKING HATS IN CLASS SETTINGS TO IMPROVE PRESENTATION SKILLS: AN ACTION RESEARCH APPROACH
This study aims to investigate how third-year English majors, perceived the application of the Six Thinking Hats model (Bono, 1992) in their 10-week presentation skills class at a non-public university in Vietnam. This action research aims to determine if the students’ critical thinking could be improved while class objectives are achieved. A questionnaire survey with 29 students and a group discussion were used as the main data collection instruments to gain insight into the effectiveness of this action research. The findings include the perceived improvement of the observed 21st-century skills among students and confidence in presentation. Implications and recommendations for further studies are provided accordingly
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN ĐÁP ỨNG CHUẨN ĐẦU RA CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÒA BÌNH HIỆN NAY
Triết học Mác - Lênin là hệ thống quan điểm duy vật biện chứng về tự nhiên, xã hội và tư duy được trình bày trong các khái niệm, nguyên lý, phạm trù, quy luật, là thế giới quan và phương pháp luận khoa học, cách mạng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các lực lượng xã hội tiến bộ, có ý nghĩa thực tiễn lớn lao trong nhận thức và cải tạo thế giới. Đổi mới phương pháp dạy học môn Triết học Mác - Lênin đáp ứng chuẩn đầu ra là một yêu cầu cấp bách hiện nay. Chuẩn đầu ra môn Triết học Mác - Lênin đòi hỏi giảng viên (GV) và sinh viên (SV) phải thay đổi cách dạy và cách học thì việc dạy của GV và học của SV mới đảm bảo nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn Triết học Mác - Lênin
THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG CỦA NGƯỜI BỆNH SAU PHẪU THUẬT THAY KHỚP HÁNG TẠI BỆNH VIỆN E NĂM 2025
Bài viết mô tả thực trạng và đánh giá một số yếu tố liên quan đến chất lượng cuộc sống (CLCS) của người bệnh sau phẫu thuật thay khớp háng (TKH) tại Bệnh viện E năm 2025 thông qua phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang 108 bệnh nhân phẫu thuật thay khớp háng tại Bệnh viện E từ tháng 10 năm 2024 đến tháng 4 năm 2025. Kết quả nghiên cứu cho thấy điểm chất lượng cuộc sống của bệnh nhân sau phẫu thuật thay khớp háng trung bình là 69,3 ± 24,5 điểm, trong đó, điểm sức khỏe thể chất và tinh thần lần lượt là: 64,7 ± 26,7 điểm và 73.9 ± 32,2, ở mức chưa tốt. CLCS ở giới nữ có nguy cơ giảm gấp 2 lần so với nam giới sau mổ (OR 1,9; 95%CI: 0,6 - 6,0; p < 0,05). Người có tiền sử đột quỵ có nguy cơ giảm gấp 2 lần so với người không có tiền sử đột quỵ (OR 1,9; 95%CI: 01,5 - 7,4; p < 0,05). Người có thể trạng bình thường bị ảnh hưởng đến CLCS ít hơn so với hai nhóm còn lại (p<0,05). Người bệnh TKH toàn phần có nguy cơ giảm gấp 3 lần so với TKH bán phần (OR 3,1; 95%CI: 0,9 - 6,1; p < 0,05). Thời gian mắc bệnh > 6 tháng có nguy cơ giảm gấp 5 lần so với nhóm ≤ 6 tháng (OR 15,1; 95%CI: 1,3 - 6,8; p < 0,05). Đối với thương tật thứ cấp: người bệnh bị mắc viêm phổi có nguy cơ giảm gấp 12 lần (OR 12,5; 95%CI: 1,5 - 40,8; p < 0,05), mắc nhiễm khuẩn tiết niệu có nguy cơ giảm gấp 15 lần (OR 15,5; 95%CI: 1,7 - 50,3; p < 0,05) và loét giảm gấp 7 lần so với nhóm không mắc thương tật (OR 7,4; 95%CI: 2,5 - 30,8; p < 0,05). Từ kết quả nghiên cứu có thể kết luận CLCS của bệnh nhân sau phẫu thuật TKH trung bình là 69,3 ± 24,5 điểm. CLCS ở nữ giới có nguy cơ giảm gấp 2 lần so với nam giới, người có tiền sử đột quỵ giảm gấp 2 lần so với người không có tiền sử, TKH toàn phần giảm gấp 3 lần so với TKH bán phần, thời gian mắc bệnh > 6 tháng giảm gấp 5 lần so với nhóm ≤ 6 tháng, người có thương tật thứ cấp: viêm phổi giảm gấp 12 lần, nhiễm khuẩn tiết niệu giảm gấp 15 lần và loét giảm gấp 7 lần ở người không có thương tật thứ cấp
KHÁM PHÁ TIỀM NĂNG CHỐNG VIÊM CỦA CÁC HỢP CHẤT TỰ NHIÊN THÔNG QUA TƯƠNG TÁC VỚI THỤ THỂ IL-6 (IL-6R): MỘT NGHIÊN CỨU IN SILICO
Viêm là phản ứng sinh lý phức tạp, trong đó, Interleukin-6 (IL-6) và thụ thể của nó (IL-6R) giữ vai trò trung tâm trong việc kích hoạt các tín hiệu gây viêm và đau, đặc biệt ở các bệnh lý mạn tính như viêm khớp dạng thấp. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp mô phỏng docking phân tử (in silico) nhằm đánh giá ái lực liên kết giữa IL-6R và 25 hợp chất tự nhiên có tiềm năng chống viêm, trong đó, Tocilizumab - thuốc kháng IL-6R được FDA phê duyệt - được dùng làm đối chứng. Kết quả cho thấy các hợp chất như EGCG, Baicalin, Akebia saponin D và Quercetin có ái lực liên kết rất mạnh với IL-6R (ΔG ≤ –7.5 kcal/mol), cạnh tranh tại vị trí gắn của IL-6, gợi mở tiềm năng phát triển thành chất ức chế IL-6R tự nhiên. Nghiên cứu cung cấp cơ sở tiền lâm sàng cho việc sàng lọc và phát triển các dược liệu hướng đích chống viêm hiệu quả.
KIỂM SOÁT XUNG ĐỘT LỢI ÍCH TRONG DOANH NGHIỆP THÔNG QUA CÁC GIAO DỊCH CÓ KHẢ NĂNG TƯ LỢI
Thực tiễn quản trị công ty nhiều năm qua cho thấy, vấn đề kiểm soát xung đột lợi ích thông qua các giao dịch có khả năng tư lợi trong công ty đã, đang trở thành một ưu tiên khi cải cách thể chế quản trị công ty. Sự ra đời của Luật Doanh nghiệp năm 2020 tiếp tục khẳng định những nỗ lực của Việt Nam trong việc đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và tiếp nhận thông lệ tốt về quản trị công ty trên thế giới. Mặc dù vậy, pháp luật về kiểm soát xung đột lợi ích thông qua các giao dịch có khả năng tư lợi trong công ty vẫn còn một số bất cập trên cả khía cạnh quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật. Bài viết này đưa ra một số yếu tố cơ bản nhằm nhận diện những xung đột lợi ích thông qua giao dịch có khả năng tư lợi trong công ty, phân tích các biện pháp kiểm soát xung đột lợi ích trong giao dịch có khả năng tư lợi và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về kiểm soát xung đột lợi ích trong giao dịch có khả năng tư lợi trong công ty
ĐỔI MỚI XÂY DỰNG HỆ THỐNG PHÁP LUẬT TRONG KỶ NGUYÊN MỚI
Bài viết phân tích yêu cầu đổi mới xây dựng hệ thống pháp luật trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên mới, đẩy mạnh phát triển hơn nữa kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số. Trên cơ sở đánh giá những thành tựu và hạn chế hiện nay, nghiên cứu tập trung làm rõ những định hướng chiến lược nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch, khả thi và phù hợp với thông lệ quốc tế. Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phân tích - tổng hợp tài liệu pháp lý, văn kiện Đảng, Nhà nước và so sánh kinh nghiệm quốc tế. Kết quả cho thấy, đổi mới hệ thống pháp luật không chỉ là yêu cầu khách quan của quá trình phát triển mà còn là điều kiện tiên quyết để xây dựng Nhà nước pháp quyền, nâng cao năng lực quản trị quốc gia và bảo đảm quyền con người, quyền công dân
WTO MORATORIUM ON E-COMMERCE IN RTAS FROM A HUMAN SECURITY PERSPECTIVE
This paper investigates the WTO moratorium on e-commerce through a human security framework, specifically within the context of the Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) and the Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership (CPTPP). As the global economy increasingly transitions to digital commerce, it is vital to understand the implications of this moratorium to ensure that the benefits of e-commerce are distributed fairly while protecting individual rights. The primary objectives of this research are to evaluate the economic, social, and political effects of the moratorium on human security and to identify effective strategies for its integration into trade policies. Employing a qualitative methodology, this study reviews pertinent literature, analyzes case studies from RCEP and CPTPP, and conducts policy analysis to examine the interplay between e-commerce and human security. The findings reveal that while the moratorium facilitates market access for small and medium-sized enterprises (SMEs) and fosters economic growth, it also risks intensifying existing inequalities and creating regulatory challenges. Furthermore, issues related to data privacy and cybersecurity are highlighted as significant concerns. These findings emphasize the necessity for policymakers to adopt a balanced approach that prioritizes human rights in tandem with trade facilitation. By incorporating human security considerations into e-commerce discussions, this research advocates for the creation of inclusive digital economies that empower marginalized communities
ẤN ĐỘ VÀ TRUNG QUỐC CẠNH TRANH ĐỊNH HÌNH TƯƠNG LAI KINH TẾ CỦA CHÂU PHI
Bài viết phân tích cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Ấn Độ và Trung Quốc trong việc định hình mô hình phát triển kinh tế tại châu Phi, đặc biệt là khu vực Đông Phi. Trung Quốc triển khai mô hình đầu tư từ trên xuống thông qua Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), tập trung vào các dự án hạ tầng quy mô lớn do nhà nước tài trợ, nhưng vấp phải nhiều chỉ trích về gánh nặng nợ, thiếu minh bạch và hạn chế chuyển giao công nghệ. Ngược lại, Ấn Độ thúc đẩy mô hình từ dưới lên thông qua Hành lang Kinh tế Ấn Độ - Trung Đông - châu Âu (IMEC), khuyến khích đầu tư tư nhân, hợp tác địa phương và tập trung vào các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng dài hạn như dược phẩm, công nghệ và sản xuất. Bài viết cho rằng tương lai khả thi nhất cho châu Phi không phải là sự lựa chọn cứng nhắc giữa hai mô hình, mà là một “mô hình lai” kết hợp ưu điểm của cả hai, trong đó, các quốc gia châu Phi giữ vai trò chủ động trong việc định hướng và điều phối chiến lược phát triển của chính mình
TÍNH TẤT YẾU CỦA VIỆC CHUYỂN ĐỔI TỪ CẢNG HÀNG KHÔNG QUỐC TẾ TÂN SƠN NHẤT SANG CẢNG HÀNG KHÔNG QUỐC TẾ LONG THÀNH
Bài viết phân tích sự cần thiết và chiến lược của việc chuyển dịch hoạt động bay quốc tế từ Cảng Hàng không quốc tế (CHKQT) Tân Sơn Nhất (TSN), vốn đã quá tải trầm trọng, sang CHKQT Long Thành (LT) đang được xây dựng. Nghiên cứu này đặt ra câu hỏi trung tâm: Liệu việc chuyển đổi này có phải là một lựa chọn tất yếu cho sự phát triển bền vững của ngành Hàng không và nền kinh tế khu vực hay không. Bằng cách sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, bài viết kết hợp phân tích định lượng dữ liệu khai thác lịch sử của TSN, phân tích định tính các văn bản quy hoạch chiến lược của Chính phủ, và phân tích so sánh các mô hình chuyển đổi sân bay quốc tế điển hình tại Seoul (Hàn Quốc) và Bangkok (Thái Lan). Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng CHKQT Tân Sơn Nhất đã đạt đến ngưỡng bão hòa không thể đảo ngược về cả hạ tầng vùng trời và hạ tầng mặt đất. Việc mở rộng nhà ga T3, mặc dù cần thiết, chỉ mang tính chất giảm tải tạm thời chứ không giải quyết được các nút thắt cốt lõi về năng lực đường băng và không phận. Phân tích các kịch bản cho thấy việc chuyển giao toàn bộ hoạt động bay quốc tế sang Long Thành là chiến lược tối ưu để xây dựng một trung tâm trung chuyển hàng không có năng lực cạnh tranh trong khu vực. Bài viết kết luận rằng sự chuyển dịch này là một yêu cầu tất yếu về kinh tế và hậu cần, một bước đi mang tính quyết định để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành Hàng không Việt Nam, vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và đất nước trong dài hạn
MỘT SỐ GỢI Ý TRONG XÂY DỰNG SẢN PHẨM OCOP DU LỊCH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG
Xây dựng sản phẩm OCOP du lịch tại Cao Bằng có ý nghĩa chiến lược trong đáp ứng nhu cầu thực tiễn và phát triển bền vững du lịch địa phương. Nghiên cứu tập trung đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm hỗ trợ hợp tác xã trong thiết kế, phát triển và quản trị sản phẩm OCOP du lịch hiệu quả. Trên cơ sở phân tích tiềm năng nổi bật của Cao Bằng như Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO, thác Bản Giốc, động Ngườm Ngao, cùng di sản văn hóa - lịch sử đa dạng, nghiên cứu chỉ ra những hạn chế về số lượng, tính đa dạng và liên kết chuỗi giá trị sản phẩm. Các giải pháp đề xuất bao gồm xây dựng thương hiệu “Chất Cao Bằng”, phát triển mô hình “Tam giác OCOP”, áp dụng tiêu chí “5 Không”, chứng nhận “Cao Bằng Authentic” và chuyển đổi số để nâng cao chất lượng, bản sắc và năng lực cạnh tranh
THÁCH THỨC CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO ĐỐI VỚI LAO ĐỘNG VÀ TIÊU DÙNG DƯỚI GÓC NHÌN KINH TẾ HỌC PHẬT GIÁO
Bài viết tập trung phân tích sự giao thoa giữa Kinh tế học Phật giáo (KTHPG), trí tuệ nhân tạo (AI), lao động và tiêu dùng bền vững. Trên nền tảng các nguyên tắc cốt lõi của Phật giáo như chánh niệm, điều độ và tính tương thuộc, KTHPG đề xuất một cách tiếp cận thay thế cho kinh tế học truyền thống, nhấn mạnh sự cân bằng giữa phát triển cá nhân, phúc lợi xã hội và bảo vệ môi trường. Sự phát triển của AI mang lại tiềm năng đổi mới và tối ưu hóa tài nguyên, song, đồng thời, đặt ra những thách thức đối với an ninh việc làm, mức độ hạnh phúc của người lao động, hiện tượng tiêu dùng quá mức và bất bình đẳng trong tiếp cận công nghệ. Dưới lăng kính KTHPG, lao động không chỉ được nhìn nhận như yếu tố sản xuất, mà còn là phương tiện phát triển năng lực cá nhân và cộng đồng. Do vậy, việc ứng dụng AI cần gắn liền với tính đạo đức, minh bạch và công bằng. Các giải pháp được đề xuất bao gồm tái đào tạo kỹ năng, phát triển “AI xanh”, nâng cao nhận thức tiêu dùng và xây dựng môi trường làm việc hỗ trợ sức khỏe tinh thần. Bài viết khẳng định KTHPG có thể đóng vai trò định hướng quan trọng trong việc khai thác AI một cách bền vững, nhân văn và hài hòa
RAINING AND DEVELOPING ELDERLY HUMAN RESOURCES FOR VIETNAM’S HOSPITALITY SECTOR AMID DIGITAL TRANSFORMATION
This study investigates the training and development of elderly human resources in Vietnam’s hotel and restaurant sector in the context of digital transformation. Drawing on survey and transcript data from 56 elderly employees (aged 60–65) from Hanoi, Ho Chi Minh, Ha Long and Da Nang, the research explores their demographics, digital skills, training needs, perceived barriers, and motivations. The findings reveal that while elderly workers bring substantial service experience and motivation, they face challenges in adapting to digital tools due to limited training and workplace stereotypes. Tailored training programs that accommodate the learning preferences of elderly individuals, along with respect and intergenerational mentoring, can enhance their integration. The study contributes to theory by extending the Technology Acceptance Model (TAM) to elderly employees in hospitality and offers practical guidance for inclusive workforce development in Vietnam.
DEVELOPING VIETNAM’S COMMODITY DERIVATIVES MARKET: LESSONS FROM JAPAN AND CHINA
In the context of globalization, commodity derivatives have become vital tools for price risk management, especially for export-oriented economies like Vietnam. This paper reviews the development of commodity derivatives markets in Japan and China to draw lessons for Vietnam’s market growth and international integration. Japan, through the Tokyo Commodity Exchange (TOCOM), has a history dating back to the seventeenth century, focusing on energy and precious metals. Its success relies on a strict legal framework, adoption of blockchain technology, and an efficient clearing system. China, via the Shanghai Futures Exchange (SHFE), Dalian Commodity Exchange (DCE), and Shanghai International Energy Exchange (INE), has achieved rapid growth through international investor participation, diverse products (agricultural goods, metals, energy), and advanced technologies such as artificial intelligence and big data. Both emphasize transparent supervision and position limits to manage risks. In Vietnam, the Mercantile Exchange of Vietnam (MXV) has made progress but remains small compared to its agricultural export potential. Key challenges include low liquidity, limited stakeholder awareness, and incomplete regulations. Lessons for Vietnam include: diversifying products, prioritizing key exports like coffee and rubber and emerging areas like carbon credits; applying modern technologies for efficiency and transparency; improving the legal framework in line with global standards; strengthening risk management; and raising awareness through education and media. Implementing these measures can enhance MXV’s liquidity, support international integration, and contribute to Vietnam’s sustainable economic growth.
DIỄN BIẾN KINH TẾ VĨ MÔ, THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ, TÍN DỤNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CÁC THÁNG CUỐI NĂM 2025
Trong thập kỷ qua, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô (lạm phát và lãi suất thấp, tỷ giá ổn định, hệ thống tài chính lành mạnh) luôn được ưu tiên hàng đầu như một điều kiện tiên quyết cho phát triển kinh tế của Việt Nam. Qua 7 tháng đầu năm khép lại với nhiều tín hiệu tích cực từ nền kinh tế trong nước, dù bối cảnh môi trường kinh tế vĩ mô toàn cầu vẫn còn nhiều thách thức. Tuy nhiên, để có những giải pháp tích cực trong điều hành chính sách tiền tệ và tín dụng những tháng cuối năm 2025, việc phân tích những diễn biến nổi bật của kinh tế thế giới - Việt Nam là rất cần thiết để chỉ ra những thách thức, tác động và có những giải pháp hiệu quả
PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGHỀ SƠN MÀI QUA GIÁO DỤC VÀ ĐỔI MỚI
Nghề sơn mài Việt Nam, một di sản văn hóa đặc sắc, đang đối mặt với nguy cơ mai một do thiếu hụt nguồn nhân lực kế thừa và sức cạnh tranh trên thị trường. Bài viết khẳng định giáo dục và đổi mới sáng tạo là hai trụ cột then chốt cho sự phát triển bền vững của nghề, trong đó, giáo dục đóng vai trò bảo tồn, truyền thụ kỹ thuật và nuôi dưỡng đam mê cho thế hệ trẻ. Đồng thời, đổi mới trong thiết kế, ứng dụng công nghệ và phát triển thị trường là động lực để sơn mài thích ứng với xu hướng đương đại. Sự liên kết chặt chẽ giữa nghệ nhân - nhà trường - doanh nghiệp được đề xuất như một mô hình then chốt để hiện thực hóa mục tiêu này, từ đó, đưa nghề sơn mài vừa giữ được bản sắc truyền thống, vừa hội nhập thành công vào nền công nghiệp văn hóa và nghệ thuật toàn cầu
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MÔN MÀU SẮC VÀ HÌNH CƠ BẢN TRONG ĐÀO TẠO MỸ THUẬT ỨNG DỤNG
Màu sắc và Hình cơ bản là học phần nền tảng trong đào tạo mỹ thuật ứng dụng, giữ vai trò định hình tư duy thẩm mỹ và năng lực sáng tạo cho sinh viên. Bài viết tập trung phân tích vai trò của màu sắc và hình cơ bản trong phát triển ngôn ngữ tạo hình, đồng thời, chỉ ra những hạn chế trong nội dung, phương pháp và điều kiện giảng dạy hiện nay ở Việt Nam. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp đổi mới, bao gồm: điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng tích hợp sáng tạo, áp dụng phương pháp dạy học tương tác và dự án, ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy, cùng với nâng cao năng lực giảng viên và cải thiện cơ sở vật chất. Những khuyến nghị này góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực thiết kế trong bối cảnh mới
CHỮ CƠ BẢN TRONG ĐÀO TẠO VÀ ỨNG DỤNG VÀO THIẾT KẾ ĐỒ HỌA
Bài viết đề cập đến vai trò quan trọng của chữ viết trong mỹ thuật ứng dụng. Chữ không chỉ dùng để truyền tải thông tin mà còn là yếu tố tạo hình, giúp định hình phong cách và hiệu quả thị giác. Trong đào tạo, sinh viên được học và rèn luyện từ cấu trúc, tỷ lệ, độ dày nét đến khả năng biến đổi sáng tạo, tạo nền tảng vững chắc để làm chủ chữ viết. Ở khía cạnh ứng dụng, chữ xuất hiện trong nhiều sản phẩm như logo, áp phích, bao bì, hay truyền thông số. Thách thức đặt ra là làm sao dung hòa giữa tính đọc được và tính thẩm mỹ. Khi nắm vững chữ cơ bản, nhà thiết kế có thể khai thác tối đa giá trị nghệ thuật, đồng thời, truyền đạt thông tin rõ ràng, góp phần khẳng định dấu ấn cá nhân trong thực hành sáng tạo.
MÀU SẮC VÀ CẢM XÚC THẨM MỸ TRONG ĐÀO TẠO TƯ DUY SÁNG TẠO CHO SINH VIÊN THIẾT KẾ
Màu sắc không chỉ là yếu tố thị giác mà còn là ngôn ngữ truyền tải cảm xúc và giá trị thẩm mỹ, giữ vai trò quan trọng trong quá trình hình thành tư duy sáng tạo của sinh viên thiết kế. Việc hiểu và vận dụng màu sắc gắn với cảm xúc thẩm mỹ giúp sinh viên phát triển khả năng cảm thụ, khơi dậy trí tưởng tượng và xây dựng phong cách cá nhân. Tuy nhiên, trong đào tạo hiện nay, việc giảng dạy màu sắc còn thiên về kỹ thuật phối màu, thiếu chiều sâu cảm xúc và trải nghiệm thực tiễn. Bài viết này tập trung làm rõ cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa màu sắc và cảm xúc thẩm mỹ trong phát triển tư duy sáng tạo, phân tích thực trạng giảng dạy ở Việt Nam và đề xuất các giải pháp nhằm đổi mới chương trình, phương pháp, gắn kết văn hóa - công nghệ - thực tiễn, hướng tới đào tạo thế hệ nhà thiết kế sáng tạo, giàu bản sắc và năng lực hội nhập
VAI TRÒ CỦA GIẢI PHẪU TẠO HÌNH TRONG VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC HÌNH HỌA CHO SINH VIÊN THIẾT KẾ
Giải phẫu tạo hình đóng vai trò nền tảng trong việc nâng cao chất lượng dạy và học Hình họa cho sinh viên thiết kế. Đây không chỉ là môn khoa học nghiên cứu về cấu trúc cơ thể người mà còn là công cụ trực quan giúp người học nắm vững tỷ lệ, khối hình, chuyển động và mối quan hệ giữa các bộ phận cơ thể. Khi được vận dụng vào giảng dạy, giải phẫu tạo hình giúp sinh viên phát triển khả năng quan sát có hệ thống, phân tích hình thể chính xác, đồng thời, rèn luyện tư duy không gian và biểu đạt thị giác một cách sinh động. Vì vậy, việc kết hợp học tập Hình họa với giải phẫu góp phần đào tạo đội ngũ nhà thiết kế vừa có nền tảng khoa học vững chắc, vừa giàu sức sáng tạo.
CÁC THIÊN BÀNG LIÊN QUAN ĐẾN CĂN NHÀ VÀ MÁI NHÀ TRONG CHỮ HÁN
Trong quá trình dạy và học các chữ Hán có nghĩa liên quan đến căn nhà, mọi người thường tập trung vào các bộ thủ Miên 宀, Nghiễm 广 mà thường bỏ qua các bộ thủ khác. Bài viết này sử dụng thuật ngữ “thiên bàng” để thay thế cho “bộ thủ”, kết hợp giữa văn tự học và ngữ nghĩa học để chứng minh ngoài thiên bàng Miên, Nghiễm, thì các thiên bàng như Huyệt 穴, Xá 舍, một phần của thiên bàng Đầu 亠 và Thi 尸 đều ít nhiều có ý nghĩa liên quan đến căn nhà hoặc mái nhà.
Tích hợp giảng dạy, hỗ trợ khởi nghiệp, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, giáo dục đại học, sinh viên khởi nghiệp
Trong bài viết này, chúng tôi nghiên cứu cơ chế hấp phụ của khí NH3 trên nền vật liệu MoSe 2, bằng cách phân tích cấu trúc hình học, góc liên kết, độ dài liên kết, độ cao theo trục z của các nguyên tử Se và Mo, so sánh cấu trúc hình học của đế và khí trước và sau khi hấp thụ. Dựa trên các kết quả tính toán, chúng tôi cấu trúc vật liệu MoSe2 đã có sự thay đổi trước và sau khi hấp phụ khí. Ngoài ra, dựa vào cấu trúc vùng năng lượng và đồ thị mật độ trạng thái, phân tích điện tích bader, tính toán các tham số hấp phụ như năng lượng hấp phụ, khoảng cách giữa khí và đế, thời gian hồi phục, độ dịch chuyển điện tích, chúng tôi phân tích sự biến đổi và sự truyền điện tích, và từ đó, giải thích được cơ chế hấp phụ của vật liệu 2 chiều MoSe2 đối với khí NH3 và thấy được rằng sự hấp phụ khí NH3 trên nền vật liệu MoSe2 là hấp phụ vật lý, thời gian hồi phục nhanh chóng, rất có tiềm năng ứng dụng làm vật liệu cảm biến khí NH3.
HỌC THUYẾT THUỶ HOẢ VÀ ỨNG DỤNG CỦA BÀI THUỐC LỤC VỊ, BÁT VỊ
Học thuyết thuỷ hoả (học thuyết tâm thận) do Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1724-1791) - ông tổ của ngành Y Việt Nam dựa trên học thuyết âm dương, ngũ hành, dịch lý xây dựng nên. Theo quan niệm của dịch lý, thuỷ là nước, biểu hiện bằng quẻ Khảm (☵), nằm ở phương Bắc, hoả là lửa, biểu hiện bằng quẻ Ly (☲), nằm ở phương Nam. Trong cơ thể con người, tạng Tâm tương ứng với quẻ Ly, tạng Thận tương ứng với quẻ Khảm. Tâm hoả ở trên và Thận thuỷ ở dưới phải tương giao với nhau, thuỷ hoả cân bằng, cơ thể mới khoẻ mạnh. Khi thuỷ hoả mất cân bằng, cơ thể sẽ phát sinh bệnh tật. Thủy suy không giữ được hỏa, hỏa bốc lên, Lãn Ông dùng phương Lục vị nhằm bổ thuỷ để chế hoả; trường hợp hỏa suy có biểu hiện: người lạnh, chân tay lạnh, ăn uống chậm tiêu, đầy bụng, ỉa lỏng, người mệt mỏi, sợ lạnh… ông dùng phương Bát vị để bổ hoả, lặp lại cân bằng thuỷ hoả. Cũng từ 2 phương thuốc Lục vị và Bát vị, ông đã gia giảm thành nhiều bài thuốc chữa nhiều chứng và bệnh khác nhau.
ỨNG DỤNG MẠNG NƠ RON TÍCH CHẬP (CNN) TRONG PHÂN LOẠI NGUY CƠ BỆNH VÕNG MẠC ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TỪ ẢNH ĐÁY MẮT
Bệnh võng mạc đái tháo đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực nếu không được phát hiện sớm. Trong nghiên cứu này, chúng tôi xây dựng một mô hình mạng nơ-ron tích chập (Convolutional Neural Network - CNN) nhằm phân loại ảnh đáy mắt theo mức nguy cơ bệnh lý. Dữ liệu ảnh được chuẩn hóa về kích thước và định dạng màu, đồng thời, mô hình được huấn luyện trên tập ảnh gán nhãn thủ công. Mô hình đạt độ chính xác 85,3% trên tập kiểm thử. Kiểm nghiệm thực tế bằng ảnh bệnh lý mới, nằm ngoài tập huấn luyện, cho thấy mô hình vẫn nhận diện chính xác, khẳng định tính ứng dụng thực tiễn trong hỗ trợ sàng lọc bệnh lý võng mạc
Rêu (Bryophyta) là nhóm thực vật bậc thấp, không mạch cổ xưa với hơn 20.000 loài đã được ghi nhận trên toàn cầu, phân bố rộng rãi từ vùng cực băng giá đến các khu rừng nhiệt đới ẩm. Việt Nam đã ghi nhận hơn 800 loài rêu thuộc 200 chi và khoảng 70 họ khác nhau. Với khả năng hấp thụ nước gấp 20 lần trọng lượng khô, rêu đóng vai trò quan trọng trong duy trì độ ẩm đất, hạn chế xói mòn và điều tiết vi khí hậu. Nhiều loài rêu, như Sphagnum spp., đã được sử dụng làm băng gạc kháng khuẩn trong Thế chiến thứ I và hiện nay, vẫn được nghiên cứu để chiết xuất hợp chất chống viêm, chống oxy hóa và kháng ung thư. Bên cạnh giá trị y dược, rêu còn là chỉ thị sinh học nhạy cảm với kim loại nặng và axit hóa, được sử dụng rộng rãi để giám sát chất lượng không khí tại hơn 30 quốc gia châu Âu. Gần đây, tiềm năng ứng dụng rêu trong công nghệ vật liệu xanh, màng lọc sinh học và sản xuất giá thể trồng cây cảnh đã được quan tâm nghiên cứu mạnh mẽ. Việc khai thác và bảo tồn bền vững nguồn tài nguyên rêu là yêu cầu cấp thiết, góp phần phát triển kinh tế xanh và bảo vệ đa dạng sinh học.