Tạp chí của Trường Đại học Ngoại thương
TÁC ĐỘNG CỦA NĂNG LỰC ĐỘNG ĐẾN CHUYỂN ĐỔI SỐ CỦA DOANH NGHIỆP - NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI VIỆT NAM'
Nghiên cứu xem xét tác động của năng lực động đến chuyển đổi số của doanh nghiệp nhằm thay đổi phương thức tạo lập giá trị trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tại Việt Nam. Dữ liệu thu thập thông qua các cuộc phỏng vấn chuyên sâu với 06 doanh nghiệp nhỏ và vừa trong các lĩnh vực như thủ công mỹ nghệ, thực phẩm, thời trang và nội thất. Kết quả nghiên cứu cho thấy vai trò quan trọng của các nhà lãnh đạo doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nhân gia đình, trong việc kích hoạt và duy trì năng lực động để thúc đẩy chuyển đổi số. Bên cạnh đó, năng lực cảm nhận và nắm bắt xu hướng công nghệ mới, cùng với khả năng cấu hình lại các quy trình và chiến lược là yếu tố then chốt giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa tận dụng tối đa tiềm năng của chuyển đổi số. Từ những kết quả này, nghiên cứu đưa ra một số đề xuất về việc phát triển năng lực động trong doanh nghiệp nhỏ và vừa để nâng cao khả năng cạnh tranh trong kỷ nguyên số, bao gồm việc tăng cường năng lực cảm nhận, phát triển năng lực nắm bắt, cải thiện năng lực cấu hình lại, tăng cường hợp tác với các tổ chức bên ngoài và xây dựng chiến lược chuyển đổi số toàn diện.
Copyright (c) 2025 Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế
PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
Bài viết phân tích ảnh hưởng của các nhân tố như năng lực nhân viên, hệ thống công nghệ thông tin, khả năng ứng phó với rủi ro, cơ chế chính sách của ngân hàng, chính sách tín dụng của Nhà nước và môi trường vĩ mô đến hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB). Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu được thu thập từ 270 chuyên gia và cán bộ các cấp tại ngân hàng để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng nhân tố năng lực cán bộ ngân hàng và hệ thống công nghệ thông tin, chính sách tín dụng của Nhà nước, cơ chế chính sách của ngân hàng, khả năng ứng phó với rủi ro có ảnh hưởng tích cực trong khi môi trường vĩ mô có ảnh hưởng ngược chiều đến hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại VDB. Dựa trên kết quả nghiên cứu, bài viết đề xuất một số giải pháp giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro tín dụng, đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế hiện nay.
VAI TRÒ ĐIỀU TIẾT CỦA CẢM NHẬN VỀ SỰ HỖ TRỢ CỦA TỔ CHỨC ĐẾN MỐI QUAN HỆ GIỮA TRÍ TUỆ CẢM XÚC, XUNG ĐỘT VAI TRÒ CÔNG VIỆC – VAI TRÒ GIA ĐÌNH VÀ CAM KẾT TÌNH CẢM VỚI TỔ CHỨC CỦA NHÂN VIÊN
Bài viết nhằm đánh giá vai trò điều tiết của cảm nhận về sự hỗ trợ của tổ chức trong mối quan hệ giữa trí tuệ cảm xúc, xung đột vai trò công việc - vai trò gia đình và cam kết tình cảm với tổ chức. Dữ liệu từ 542 nhân viên từ 18 tuổi trở lên được phân tích bằng mô hình PLS-SEM. Kết quả cho thấy trí tuệ cảm xúc giúp giảm xung đột vai trò công việc - gia đình và tăng cam kết tình cảm, trong khi xung đột vai trò công việc - gia đình làm suy giảm cam kết tình cảm với tổ chức. Cảm nhận về sự hỗ trợ của tổ chức có tác động điều tiết tích cực lên mối quan hệ giữa các biến này. Ngoài ra, nghiên cứu cũng kiểm chứng vai trò điều tiết tích cực của trí tuệ cảm xúc trong mối quan hệ giữa xung đột vai trò công việc - gia đình và cam kết tình cảm, đồng thời làm rõ vai trò trung gian của xung đột vai trò giữa trí tuệ cảm xúc và cam kết tình cảm. Qua đó, nghiên cứu đề xuất một số hàm ý quản trị nhằm hỗ trợ nhân viên và nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức.
TỪ BẢN SẮC NƠI CHỐN ĐẾN SỰ THAM GIA CƯ DÂN: VAI TRÒ TRUNG GIAN CỦA TRAO QUYỀN TÂM LÝ TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
Sự tham gia của cư dân là yếu tố thiết yếu trong phát triển du lịch bền vững. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay chủ yếu tập trung vào động lực kinh tế, ít chú trọng đến yếu tố tâm lý. Nghiên cứu này khám phá vai trò trung gian của trao quyền tâm lý trong mối quan hệ giữa bản sắc nơi chốn và sự tham gia của cư dân. Dữ liệu khảo sát từ 413 người dân Đà Lạt được phân tích bằng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM). Kết quả cho thấy bản sắc nơi chốn có tác động tích cực đến trao quyền tâm lí, từ đó thúc đẩy mạnh mẽ sự tham gia cộng đồng trong phát triển bền vững. Ngoài ra, kết quả khẳng định vai trò trung gian toàn phần của trao quyền tâm lí. Những phát hiện này góp phần làm rõ cơ chế chuyển hóa từ nhận thức thành hành vi, đóng góp cho lý thuyết trao quyền và bản sắc nơi chốn. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một số hàm ý về nuôi dưỡng cảm giác tự hào, làm chủ của cư dân bên cạnh lợi ích vật chất.
KHOẢNG CÁCH THỂ CHẾ, KHOẢNG CÁCH KINH TẾ VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÁC CHI NHÁNH CÔNG TY ĐA QUỐC GIA TẠI VIỆT NAM
Bài viết nghiên cứu tác động của khoảng cách thể chế và khoảng cách kinh tế giữa nước chủ đầu tư và nước nhận đầu tư (Việt Nam) đến hiệu quả hoạt động của các chi nhánh công ty đa quốc gia. Dữ liệu thu thập từ 120 chi nhánh công ty đa quốc gia tại Việt Nam, thuộc nhiều ngành nghề khác nhau trong 10 năm được phân tích bằng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) thông qua phần mềm SPSS và AMOS. Kết quả nghiên cứu cho thấy khoảng cách văn hóa ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của các chi nhánh công ty đa quốc gia, trong khi khoảng cách kinh tế và thể chế pháp lý có tác động tích cực. Bên cạnh đó, kinh nghiệm quốc tế đóng vai trò điều tiết các mối quan hệ này. Nghiên cứu góp phần giải quyết các kết luận chưa được thống nhất với bối cảnh nghiên cứu tại Việt Nam về mối quan hệ giữa khoảng cách thể chế, khoảng cách kinh tế và hiệu quả hoạt động chi nhánh các công ty đa quốc gia.
ẢNH HƯỞNG CỦA THƯƠNG HIỆU TUYỂN DỤNG ĐẾN GẮN KẾT NHÂN VIÊN VÀ HÀNH VI CÔNG DÂN TỔ CHỨC CỦA NHÂN LỰC GEN Z TẠI CÁC DOANH NGHIỆP TRUYỀN THÔNG Ở HÀ NỘI
Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của các khía cạnh thương hiệu tuyển dụng đến gắn kết nhân viên và hành vi công dân tổ chức. Dữ liệu từ 212 lao động gen Z tại các doanh nghiệp truyền thông ở Hà Nội được phân tích bằng phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích nhân tố khám phá, phân tích nhân tố khẳng định, phân tích tương quan và mô hình cấu trúc tuyến tính. Kết quả cho thấy các khía cạnh của thương hiệu tuyển dụng đều ảnh hưởng thuận chiều đến hành vi công dân tổ chức và gắn kết nhân viên nhưng mỗi khía cạnh lại có mức độ ảnh hưởng khác nhau. Giá trị xã hội và giá trị kinh tế có tác động mạnh nhất, được coi là hai yếu tố chính làm tăng gắn kết nhân viên. Giá trị ứng dụng có ảnh hưởng nổi bật nhất đến hành vi công dân tổ chức. Giá trị thích thú và giá trị kinh tế cũng có tác động đáng kể đến thúc đẩy những nỗ lực tùy ý của nhân lực. Các yếu tố khác tuy có mức ảnh hưởng khiêm tốn hơn nhưng vẫn giữ vai trò nhất định đến việc duy trì, thúc đẩy hành vi công dân tổ chức và gắn kết nhân viên. Đồng thời, gắn kết nhân viên cũng có tác động đến hành vi công dân tổ chức của nhân lực gen Z tại các doanh nghiệp truyền thông ở Hà Nội. Qua đó, nghiên cứu đề xuất các doanh nghiệp có thể tăng cường xây dựng và phát triển các khía cạnh Của thương hiệu tuyển dụng để thúc đẩy gắn kết nhân viên và hành vi tổ chức của thế hệ lao động gen Z - lực lượng lao động tiềm năng trong nhiều thập kỷ sắp tới.
TÁC ĐỘNG CỦA PHẦN MỀM QUẢN LÝ CHUỖI CUNG ỨNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP
Nghiên cứu nhằm đánh giá tác động của việc áp dụng phần mềm quản lý chuỗi cung ứng đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp cùng với các nhân tố ảnh hưởng trong quá trình triển khai. Dữ liệu thu thập từ 353 doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam, được phân tích bằng phương pháp mô hình hóa phương trình cấu trúc bình phương tối thiểu từng phần (PLS-SEM) nhằm thống kê dữ liệu, đánh giá mô hình đo lường và kiểm định giả thuyết nghiên cứu. Kết quả cho thấy nhân tố đặc điểm phần mềm, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, cam kết nhà quản lý, năng lực người sử dụng và chất lượng dịch vụ ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả triển khai phần mềm và tác động gián tiếp tới hiệu quả kinh doanh. Nghiên cứu bổ sung phát hiện mới cho thấy năng lực người sử dụng không tác động mạnh mẽ đến hiệu quả triển khai như các nghiên cứu trước, đóng góp vào mô hình lý thuyết các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh khi triển khai phần mềm quản lý chuỗi cung ứng (SCM). Qua đó, bài viết đưa ra một số hàm ý chính sách cho nhà quản lý cần tập trung vào việc lựa chọn phần mềm phù hợp với quy trình cung ứng của doanh nghiệp và đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin để tối đa hóa hiệu quả kinh doanh.
XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VIỆT NAM: VAI TRÒ CỦA HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO
Bài viết phân tích tác động của các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) đối với giá trị xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang 60 quốc gia trong giai đoạn 20012023. Dữ liệu từ Ngân hàng Thế giới, Tổ chức Thương mại Thế giới và Tổng cục Hải quan Việt Nam, được xử lý bằng phương pháp ước lượng trọng số theo mô hình hấp dẫn (GMN). Kết quả cho thấy FTA có ảnh hưởng tích cực đến xuất khẩu cà phê của Việt Nam. Mức độ tác động này giảm đáng kể tại các quốc gia có khoảng cách địa lý xa hoặc biến động tỷ giá cao, trong khi lại gia tăng rõ rệt ở các thị trường có quy mô dân số lớn và tỷ lệ lạm phát cao. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các hàm ý chính sách linh hoạt như ưu tiên mở rộng thị trường gần về mặt địa lý hoặc điều chỉnh chiến lược xuất khẩu phù hợp với biến động tỷ giá.
TÍCH HỢP ĐỘNG LỰC NỘI TẠI TRONG HÀNH VI THAM GIA BẢO HIỂM XÃ HỘI TỰ NGUYỆN CỦA LAO ĐỘNG PHI CHÍNH THỨC TẠI VIỆT NAM
Nghiên cứu phát triển và kiểm định mô hình tích hợp lý thuyết hành vi có kế hoạch và lý thuyết tự quyết để giải thích ý định và hành vi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của lao động phi chính thức tại Việt Nam. Dữ liệu từ 800 người lao động phi chính thức được phân tích bằng mô hình phương trình cấu trúc bình phương tối thiểu từng phần (PLS-SEM). Kết quả chỉ ra rằng, thái độ, chuẩn chủ quan, kiểm soát hành vi nhận thức, nhận thức rủi ro, tin tưởng vào hệ thống, nhận thức quyền lợi và động lực nội tại đều tác động tích cực đến ý định tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Đặc biệt, động lực nội tại đóng vai trò trung gian giữa nhận thức rủi ro và ý định, trong khi thu nhập điều tiết mối quan hệ giữa ý định và hành vi thực tế. Kiến thức tài chính cũng tác động tích cực đến cả ý định và hành vi. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra các hàm ý chính sách nhằm cải thiện tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trong khu vực lao động phi chính thức.
TÁC ĐỘNG CỦA THUẾ NHẬP KHẨU ĐỐI VỚI VIỆC XUẤT KHẨU GIÀY DÉP CỦA VIỆT NAM SANG CÁC NƯỚC THUỘC KHỐI THỊ TRƯỜNG CHUNG NAM MỸ
Bài viết đánh giá tác động tiềm năng của thuế nhập khẩu đối với việc xuất khẩu giày dép của Việt Nam sang các nước thuộc Khối thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur). Dựa trên lý thuyết cân bằng cục bộ (Partial Equilibrium - PE) cùng các lý thuyết liên quan được áp dụng trong mô hình SMART, dữ liệu về kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng giày dép từ Trademap và UN Comtrade trong giai đoạn 2018-2022 được phân tích bằng phương pháp định lượng. Kết quả phân tích cho thấy, nếu thuế nhập khẩu vào các quốc gia thuộc Khối thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) giảm xuống còn 5%, thì xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này sẽ tăng gần 30%. Đồng thời, một số quốc gia xuất khẩu cạnh tranh có thể sẽ chịu sự suy giảm tương ứng. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu mặt hàng giày dép của Việt Nam sang Khối thị trường chung Nam Mỹ.
TÁC ĐỘNG CỦA LỢI ÍCH CỔ ĐÔNG KHÔNG KIỂM SOÁT ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TỪ CÁC DOANH NGHIỆP BẮC MỸ
Bài viết phân tích tác động của lợi ích cổ đông không kiểm soát đến hiệu quả hoạt động của các công ty phi tài chính tại Bắc Mỹ giai đoạn 1999-2023. Dữ liệu từ 10.650 công ty niêm yết với 90.560 quan sát được phân tích bằng phương pháp hồi quy bình phương tối thiểu (OLS), hồi quy với tác động cố định (Fixed Effects), hồi quy với tác động ngẫu nhiên (Random Effects) và hồi quy hai giai đoạn (2SLS) để kiểm tra tác động của lợi ích cổ đông không kiểm soát đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp như lợi nhuận trên tài sản (ROA) và lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE). Kết quả cho thấy lợi ích của cổ đông không kiểm soát có ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Điều này phản ánh xung đột lợi ích giữa các cổ đông không kiểm soát và ban điều hành, từ đó cản trở quá trình ra quyết định hiệu quả, gây thiếu nhất quán trong chiến lược và làm giảm khả năng sinh lợi của công ty. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đưa ra một số hàm ý chính quản trị đối với doanh nghiệp, nhà đầu tư và các nhà hoạch định chính sách nhằm nâng cao hiệu quả quản trị công ty và tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp.
SỐ HOÁ VÀ VỐN NHÂN LỰC: ĐỘNG LỰC HAY RÀO CẢN CHO MÔI TRƯỜNG BỀN VỮNG Ở CÁC QUỐC GIA CHÂU Á?
Bài viết phân tích vai trò của số hóa và vốn nhân lực đối với môi trường bền vững thông qua thước đo dấu chân sinh thái. Dữ liệu từ 23 quốc gia Châu Á trong giai đoạn 2000-2023 được phân tích bằng phương pháp hồi quy moment phân vị (MMQR). Kết quả cho thấy số hóa góp phần cải thiện chất lượng môi trường. Ngược lại, vốn nhân lực có xu hướng làm gia tăng áp lực lên môi trường do mở rộng các hoạt động sản xuất và tiêu dùng. Từ đó, nghiên cứu đưa ra các hàm ý chính sách nhằm tận dụng hiệu quả vai trò của số hóa và điều chỉnh định hướng phát triển vốn nhân lực, hướng tới một nền kinh tế cân bằng giữa tăng trưởng và bảo vệ môi trường, góp phần đạt được mục tiêu phát triển bền vững toàn diện.
NGHIÊN CỨU VỀ LÃNH ĐẠO TẦM NHÌN SỬ DỤNG BỘ CƠ SỞ DỮ LIỆU CỦA SCOPUS TRONG 35 NĂM
Bài viết nhằm mục đích cung cấp một cái nhìn tổng quan về chủ đề lãnh đạo tầm nhìn, từ khi khái niệm này bắt đầu được nghiên cứu đến hiện nay. Dữ liệu nghiên cứu gồm 271 ấn phẩm từ cơ sở dữ liệu Scopus trong 35 năm, được phân tích bằng phương pháp trắc lượng thư mục thông qua phần mềm VOSviewer. Kết quả cho thấy chủ đề lãnh đạo tầm nhìn xuất hiện từ năm 1989 và không ngừng phát triển về số lượng cũng như chiều sâu nội dung. Các chủ đề nghiên cứu nổi bật từ phân tích từ khóa được xác định bao gồm mối quan hệ giữa lãnh đạo tầm nhìn và hành vi nhân viên, hiệu suất tổ chức, quản trị chất lượng tổng thể, cùng với sự quan tâm gia tăng đến chủ đề sự sáng tạo của nhân viên. Phân tích đồng trích dẫn chỉ ra rằng các lý thuyết lãnh đạo chuyển đổi và lãnh đạo lôi cuốn đóng vai trò nền tảng trong lĩnh vực này. Nghiên cứu góp phần làm rõ bức tranh tổng thể về sự phát triển của lãnh đạo tầm nhìn và đề xuất các hướng nghiên cứu tiềm năng trong tương lai.
CÔNG BỐ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC BÊN LIÊN QUAN: NGHIÊN CỨU CÁC DOANH NGHIỆP BẤT ĐỘNG SẢN TẠI VIỆT NAM
Nghiên cứu nhằm phân tích tác động của các bên liên quan đến mức độ công bố trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp bất động sản niêm yết tại Việt Nam. Dữ liệu từ 128 doanh nghiệp bất động sản trong giai đoạn 2013-2023 được phân tích bằng mô hình hồi quy tuyến tính đa biến kết hợp thuật toán rừng ngẫu nhiên. Kết quả cho thấy các bên liên quan bên ngoài đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy công bố trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, trong đó cổ đông nước ngoài thể hiện tác động mạnh mẽ nhất. Đồng thời, kết quả dự đoán đạt 46,85% từ mô hình rừng ngẫu nhiên cho thấy tiềm năng của các phương pháp phân tích hiện đại trong nghiên cứu thực tiễn. Từ đó, bài viết nhấn mạnh vai trò của các bên liên quan trong việc thúc đẩy trách nhiệm xã hội, đồng thời đưa ra các hàm ý chính sách giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược minh bạch, đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế hiện nay.
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH KHỞI NGHIỆP CỦA SINH VIÊN TRONG KỶ NGUYÊN VƯƠN MÌNH CỦA ĐẤT NƯỚC
Bài viết phân tích tác động của các nhân tố như tư duy phát triển, mức độ chấp nhận rủi ro, kỹ năng xã hội, kỹ năng sáng tạo và giáo dục khởi nghiệp đến ý định khởi nghiệp của sinh viên trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước. Dữ liệu từ 326 sinh viên kinh tế, kinh doanh và quản lý được phân tích bằng mô hình phương trình cấu trúc bình phương tối thiểu từng phần (PLS-SEM). Kết quả cho thấy tư duy phát triển và mức độ chịu đựng rủi ro là hai nhân tố có tác động lớn nhất tới ý định khởi nghiệp của sinh viên, trong khi kỹ năng xã hội và khả năng sáng tạo cần phải được kết hợp với năng lực khởi nghiệp mới có ý nghĩa thúc đẩy ý định khởi nghiệp, giáo dục khởi nghiệp làm giảm ý định khởi nghiệp của sinh viên. Từ đó, nghiên cứu củng cố lý thuyết về ý định khởi nghiệp, đồng thời đưa ra một số hàm ý chính sách cho cơ quan quản lý và cơ sở giáo dục đại học nhằm thúc đẩy ý định khởi nghiệp của sinh viên.
TÁC ĐỘNG CỦA NHẬN THỨC ĐỐI VỚI LÒNG TRUNG THÀNH CỦA KHÁCH HÀNG TRONG VIỆC SỬ DỤNG VÍ ĐIỆN TỬ
Nghiên cứu phân tích tác động của các nhân tố nhận thức đến lòng trung thành của khách hàng đối với dịch vụ ví điện tử tại Việt Nam. Dữ liệu khảo sát trực tuyến từ 319 khách hàng được xử lý bằng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) nhằm kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Kết quả cho thấy nhận thức về tính hữu ích, tính dễ sử dụng và niềm tin đều ảnh hưởng tích cực đến sự hài lòng của khách hàng, trong đó niềm tin tác động mạnh nhất đến cả sự hài lòng và lòng trung thành. Sự hài lòng được xác định là nhân tố quyết định chủ yếu trong việc hình thành và duy trì lòng trung thành. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra một số đề xuất cho các nhà cung cấp dịch vụ cần chú trọng tăng cường bảo mật, nâng cao trải nghiệm người dùng, cá nhân hóa dịch vụ và triển khai các chương trình khách hàng thân thiết, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh dịch vụ ví điện tử tại Việt Nam.
TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP MÁY MÓC VÀ THIẾT BỊ VẬN TẢI TẠI VIỆT NAM
Nghiên cứu đánh giá tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài và thương mại quốc tế đến sự phát triển của ngành máy móc và thiết bị vận tải tại Việt Nam. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ cơ sở dữ liệu của Ngân hàng Thế giới (WB) và Hội nghị Liên Hiệp Quốc về thương mại và phát triển (UNCTAD) giai đoạn 1998-2024. Ngoài các biến chính là FDI và thương mại quốc tế, nghiên cứu còn xem xét các yếu tố khác như công nghệ thông tin và truyền thông, tăng trưởng kinh tế và tốc độ đô thị hóa. Mô hình phân phối trễ tự hồi quy (ARDL) được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa các biến trong cả ngắn hạn và dài hạn. Kết quả cho thấy thương mại quốc tế là yếu tố có ảnh hưởng tích cực và rõ nét đến sự phát triển của ngành trong cả ngắn hạn và dài hạn. Ngược lại, đầu tư trực tiếp nước ngoài không tạo ra tác động đáng kể trong dài hạn, thậm chí có ảnh hưởng tiêu cực trong ngắn hạn, mặc dù đóng vai trò là nguồn vốn quan trọng. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm định hướng chiến lược phát triển ngành máy móc và thiết bị vận tải trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng.
TÁC ĐỘNG CỦA BẤT ĐỊNH KINH TẾ ĐẾN XU HƯỚNG NẮM GIỮ TIỀN MẶT TẠI DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
Nghiên cứu này phân tích tác động của bất định kinh tế trong nước và toàn cầu đến xu hướng nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp Việt Nam. Dữ liệu từ 752 doanh nghiệp niêm yết giai đoạn 2005-2022 được phân tích bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS) và phương pháp tổng quát thời điểm (GMM). Nghiên cứu phát hiện bất định kinh tế trong nước và toàn cầu nâng cao tỷ lệ tiền mặt của các doanh nghiệp tại Việt Nam, phản ánh động cơ đề phòng của doanh nghiệp trước các rủi ro tiềm ẩn của bất định kinh tế. Bất định kinh tế toàn cầu thể hiện ảnh hưởng rõ rệt hơn đến tỷ lệ tiền mặt của các doanh nghiệp tại Việt Nam so với bất định kinh tế trong nước. Bất định kinh tế ở các quốc gia đối tác xuất khẩu cho thấy các hiệu ứng mạnh mẽ hơn đến các doanh nghiệp tại Việt Nam so với bất định kinh tế ở các quốc gia đối tác nhập khẩu. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp càng nhỏ thì càng có xu thế đảm bảo mức độ tích trữ tiền mặt cao khi bất định kinh tế leo thang. Từ đó, bài viết đưa ra một số hàm ý chính sách về đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và công bố thông tin.
ESG, VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI CÁC QUỐC GIA CHÂU Á
Nghiên cứu kiểm định mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và tăng trưởng kinh tế, đồng thời phân tích vai trò điều tiết của bộ chỉ số ESG tại các quốc gia Châu Á giai đoạn 2000-2023. Dữ liệu từ Refinitiv Eikon được xử lý bằng phương pháp mô men tổng quát hệ thống (SGMM). Kết quả chỉ ra FDI có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế, tuy nhiên, mức độ hiệu quả phụ thuộc đáng kể vào mức độ phát triển bền vững của từng quốc gia. Điểm ESG tổng thể càng cao thì tăng trưởng càng được thúc đẩy, song tác động điều tiết của ESG lại làm suy giảm ảnh hưởng trực tiếp của FDI lên tăng trưởng, cho thấy sự đánh đổi giữa tác động tích cực ngắn hạn và tính bền vững dài hạn. Ba trụ cột môi trường, xã hội và quản trị đều có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế, đồng thời làm giảm tác động của FDI lên tăng trưởng, trong đó, quản trị thể hiện vai trò mạnh nhất. Hiệu ứng điều tiết của ESG đặc biệt rõ nét tại các quốc gia đang phát triển, nơi việc cải thiện quản trị và các điều kiện xã hội góp phần nâng cao hiệu quả của FDI trong thúc đẩy tăng trưởng. Từ đó, bài viết nhấn mạnh FDI chỉ có thể đóng góp hiệu quả cho tăng trưởng bền vững khi được triển khai song hành với một khung ESG toàn diện và được thực thi nhất quán.
CÁC RÀO CẢN VÀ ĐỘNG LỰC THÚC ĐẨY SỰ THAM GIA VÀO THỊ TRƯỜNG THUÊ ĐẤT NÔNG NGHIỆP: BẰNG CHỨNG TỪ CÁC HỘ GIA ĐÌNH NÔNG THÔN VIỆT NAM
Nghiên cứu này phân tích các rào cản và động lực thúc đẩy quyết định tham gia thị trường thuê đất nông nghiệp của các hộ gia đình ở Việt Nam. Bộ dữ liệu bảng gồm 7.969 quan sát từ các hộ gia đình nông thôn giai đoạn 2014-2020 được phân tích bằng phương pháp định lượng với mô hình logit đa thức (Multinomial Logit). Kết quả cho thấy, lo ngại về sự bất định trong các thỏa thuận thuê đất, đặc biệt đối với các chủ hộ lớn tuổi, là một rào cản đáng kể đối với việc tham gia thị trường. Quan trọng hơn, bài viết chỉ ra rằng việc tháo gỡ các rào cản này đòi hỏi sự can thiệp của chính quyền cấp tỉnh, đặc biệt thông qua bảo đảm tính pháp lý và hỗ trợ phát triển thị trường đất - hai yếu tố then chốt. Điều này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh quá trình chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp ở Việt Nam diễn ra ngày càng mạnh mẽ, qua đó tạo tiền đề cho việc tái phân bổ đất nông nghiệp theo hướng hiệu quả và bền vững.
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH THỰC HIỆN HÀNH VI GIAN LẬN NGHỀ NGHIỆP TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của áp lực, cơ hội, biện minh và năng lực đến ý định thực hiện hành vi gian lận nghề nghiệp của người lao động trong các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Dữ liệu từ 1.060 nhân viên tại các ngân hàng thương mại Việt Nam được phân tích thông qua mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM). Kết quả cho thấy, áp lực và biện minh có ý nghĩa thống kê, trong khi cơ hội và năng lực không có ảnh hưởng. Nguyên nhân của vấn đề xuất phát từ áp lực tài chính và phi tài chính mà người lao động gặp phải. Họ thường biện minh cho ý định hành vi của mình là bảo vệ tổ chức cũng như hỗ trợ cho khách hàng. Dựa vào kết quả nghiên cứu, một số hàm ý chính sách được đưa ra nhằm giảm ý định thực hiện hành vi gian lận nghề nghiệp cho nhân viên ngân hàng gồm tăng khả năng giám sát, đồng thời tạo điều kiện cho người lao động thực hiện các mục tiêu.
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC ĐỔI MỚI SÁNG TẠO CỦA DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU VIỆT NAM
Nghiên cứu xây dựng mô hình và phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực đổi mới sáng tạo trong hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam. Dữ liệu từ 1.014 doanh nghiệp của Việt Nam được phân tích bằng mô hình ước lượng Probit và Logit. Kết quả cho thấy khả năng đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ chịu tác động bởi các nhân tố bên trong như chi phí lao động, tuổi doanh nghiệp, kinh nghiệm của người quản lý, mà đồng thời, chịu tác động bởi các nhân tố ngoại cảnh như môi trường cạnh tranh, khả năng tiếp cận nguồn lực tài chính, rào cản thương mại, thực trạng tham nhũng trong nước. Từ đó, bài viết đưa ra một số hàm ý chính sách đối với Chính phủ và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy năng lực đổi mới sáng tạo trong hoạt động xuất khẩu. Ở góc độ vĩ mô, Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương cần xây dựng và thúc đẩy toàn diện các chính sách về môi trường kinh doanh, chính sách tài chính, thương mại, đồng thời đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Ở góc độ vi mô, các doanh nghiệp cần chủ động vào các khía cạnh như đầu tư cho lao động, nâng cao trình độ và kỹ năng của nguồn nhân lực trong bối cảnh mới.
ẢNH HƯỞNG CỦA LOẠI HÌNH VÀ TRÌNH ĐỘ VỐN NHÂN LỰC ĐẾN LỰA CHỌN VIỆC LÀM TẠI VIỆT NAM
Nghiên cứu nhằm phân tích tác động của loại hình vốn nhân lực, được đo bằng chuyên ngành đào tạo, đến lựa chọn hình thức việc làm của lao động có bằng cấp từ trung cấp đến sau đại học tại Việt Nam. Dữ liệu từ 371.975 cá nhân từ 15 tuổi trở lên đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam được phân tích bằng mô hình logit đa thức. Kết quả cho thấy cả trình độ và loại hình vốn nhân lực đều ảnh hưởng đáng kể đến khả năng lựa chọn việc làm. Bên cạnh vốn nhân lực, nghiên cứu cũng xác định một số yếu tố khác có tác động đáng kể đến quyết định lựa chọn việc làm, bao gồm giới tính, tình trạng hôn nhân, kinh nghiệm làm việc, quy mô hộ, tỷ lệ phụ thuộc, nơi cư trú và vùng miền. Những phát hiện này góp phần làm rõ vai trò của vốn nhân lực trong phân bổ lao động theo hình thức việc làm, đồng thời cung cấp bằng chứng thực nghiệm phục vụ hoạch định chính sách giáo dục - đào tạo, định hướng nghề nghiệp và phát triển thị trường lao động phù hợp với đặc điểm của từng nhóm lao động.
VAI TRÒ ĐIỀU TIẾT CỦA TINH THẦN DOANH NHÂN TRONG MỐI QUAN HỆ GIỮA VĂN HÓA VÀ NĂNG LỰC HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA DOANH NHÂN
Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, năng lực hội nhập quốc tế của doanh nhân đóng vai trò quyết định đối với sự thành công của doanh nghiệp, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam. Bài viết nhằm khám phá vai trò điều tiết của tinh thần doanh nhân trong mối quan hệ giữa văn hóa và năng lực hội nhập quốc tế của các doanh nhân Việt Nam. Dựa trên khung lý thuyết tích hợp từ lý thuyết văn hóa, lý thuyết doanh nhân quốc tế và lý thuyết nhận thức xã hội, nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu được thu thập từ 384 doanh nhân theo vùng miền và ngành nghề. Kết quả nghiên cứu cho thấy văn hóa có tác động tích cực đến cả tinh thần doanh nhân và năng lực hội nhập quốc tế. Bên cạnh đó, nghiên cứu phát hiện tinh thần doanh nhân đóng vai trò điều tiết quan trọng, làm tăng cường tác động tích cực của văn hóa đến năng lực hội nhập quốc tế. Từ đó, nghiên cứu đưa ra một số hàm ý chính sách nhằm nâng cao năng lực hội nhập quốc tế của doanh nhân trong các nền kinh tế mới nổi.
Copyright (c) 2024 Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế
CÔNG BỐ THÔNG TIN NGÂN HÀNG XANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM: TIẾP CẬN BẰNG PHƯƠNG PHÁP ĐO LƯỜNG CỐNG BỐ THÔNG TIN BẰNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AIMD)
Mục đích của nghiên cứu là đánh giá mức độ công bố thông tin liên quan đến môi trường của các ngân hàng thương mại Việt Nam theo quy định của Bộ Tài chính tại Thông tư số 96/2020/TT-BTC trong giai đoạn 2016-2022. Nghiên cứu sử dụng phương pháp đo lường công bố thông tin bằng trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence Measurement of Disclosure - AIMD), một thước đo vi tính hóa về công bố thông tin của doanh nghiệp sử dụng trí tuệ nhân tạo. Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong giai đoạn 2016-2020, nhiều ngân hàng thương mại vẫn chưa thực hiện báo cáo, tuy nhiên, giai đoạn 2021-2022 đã ghi nhận sự cải thiện tích cực hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt giữa thực tế triển khai của các ngân hàng và yêu cầu báo cáo của của Bộ Tài chính về các tiêu chí liên quan đến hoạt động và sáng kiến xanh cho cộng đồng. Kiểm tra giá trị xây dựng của kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp AIMD đáng tin cậy khi có sự tương đồng về kết quả đo lường giữa AIDM và phương pháp chấm điểm thủ công. Từ đó, nghiên cứu đưa ra một số hàm ý chính sách cho việc xây dựng và cải thiện hoạt động thực hành ngân hàng xanh của các ngân hàng thương mại Việt Nam, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2050 của Việt Nam.
MỐI QUAN HỆ GIỮA TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI DOANH NGHIỆP VÀ HIỆU SUẤT DOANH NGHIỆP: VAI TRÒ TRUNG GIAN CỦA CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM XANH VÀ HÌNH ẢNH THƯƠNG HIỆU XANH
Bài viết tập trung đánh giá mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội doanh nghiệp và hiệu suất doanh nghiệp thông qua vai trò trung gian của chất lượng sản phẩm xanh và hình ảnh thương hiệu xanh. Nghiên cứu được thực hiện dựa trên nền tảng lý thuyết các bên liên quan. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu được thu thập từ 396 nhà quản lý cấp cao và cấp trung tại các doanh nghiệp chế biến thực phẩm vừa và nhỏ tại Việt Nam. Quá trình xử lý dữ liệu được thực hiện phân tích thông qua phần mềm Smart PLS 3.3.2 nhằm kiểm định độ tin cậy, đánh giá mô hình đo lường, mô hình cấu trúc tuyến tính SEM và phân tích vai trò trung gian. Kết quả nghiên cứu cho thấy trách nhiệm xã hội doanh nghiệp có một vai trò tích cực trong việc thúc đẩy hiệu suất doanh nghiệp. Nghiên cứu cũng chỉ ra chất lượng sản phẩm xanh và hình ảnh thương hiệu xanh giữ vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội doanh nghiệp và hiệu suất doanh nghiệp. Từ kết quả nghiên cứu, các hàm ý chính sách được đưa ra nhằm thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp thông qua các giải pháp thân thiện với môi trường và các hoạt động hướng đến việc nâng cao giá trị cho doanh nghiệp và xã hội.
TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI, HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP DOANH NGHIỆP TÀI CHÍNH NHÓM QUỐC GIA ASEAN5
Bài viết đánh giá tác động giữa thực hiện trách nhiệm xã hội (CSR), môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp (ESG), lượng phát thải carbon và hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp tài chính trong khu vực ASEAN5. Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy Bình phương nhỏ nhất tổng quát (Generalized Least Squares - GLS) với dữ liệu được thu thập từ các báo cáo doanh nghiệp từ năm 2017 đến năm 2022 và được cung cấp bởi Refinitiv Eikon. Kết quả nghiên cứu cho thấy mối quan hệ tích cực giữa điểm ESG, điểm phát thải và hiệu quả tài chính của doanh nghiệp được đo lường bằng chỉ số ROA, ROE. Ngoài ra, các yếu tố như chiến lược CSR, điểm thành phần ESG, tỷ lệ nợ và vốn hóa thị trường cũng ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả tài chính. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm mới về mối liên hệ giữa CSR và hiệu quả tài chính tại khu vực ASEAN5, đồng thời đề xuất hàm ý chính sách nhằm thúc đẩy phát triển bền vững ở các nước đang phát triển.
TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ VÀ LẠM PHÁT TẠI NGA ĐẾN CÁN CÂN THƯƠNG MẠI VIỆT NAM - NGA
Bài viết nhằm tìm hiểu về tác động của lạm phát tại Nga và tỷ giá Đồng Việt Nam và Rúp Nga đối với cán cân thương mại song phương giữa hai quốc gia. Dựa trên mô hình tự hồi quy phân phối trễ (ARDL) theo cách tiếp cận kiểm định Bound với dữ liệu được thu thập từ tháng 01/2010 đến tháng 12/2022, nghiên cứu chỉ ra tồn tại mối quan hệ đồng tích hợp giữa lạm phát tại Nga, tỷ giá Đồng Việt Nam và Rúp Nga, và cán cân thương mại giữa hai nước. Khi có bất kỳ sự biến động nào làm cho cán cân thương mại lệch ra khỏi mối quan hệ dài hạn trong kỳ trước, trong kỳ tiếp theo 47,7% sự mất cân bằng dài hạn đó sẽ được sẽ được loại bỏ. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh sự mất giá của Đồng Việt Nam thực tế làm xấu đi cán cân thương mại quốc gia, tương tự như vậy, khi lạm phát tại Nga tăng lên cũng sẽ làm giảm xuất khẩu Việt Nam sang Nga. Từ đó, nghiên cứu góp phần bổ sung thêm bằng chứng thực nghiệm khi xem xét mối quan hệ giữa tỷ giá và lạm phát nước bạn hàng đối với cán cân thương mại, vốn chưa được xem xét nhiều trong nghiên cứu trước đây, đồng thời cung cấp một số hàm ý chính sách giúp các cơ quan quản lý ổn định cán cân thương mại và các doanh nghiệp duy trì năng lực xuất khẩu trước các biến động về tỷ giá và lạm phát.
ẢNH HƯỞNG CỦA HẠ TẦNG ICT ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ
Bài viết nhằm phân tích ảnh hưởng của hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông đối với tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số. Đồng thời, nghiên cứu còn chỉ ra thực trạng phát triển hạ tầng công nghệ thông tin, truyền thông của Việt Nam cũng như so sánh với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới giai đoạn 2012-2022. Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy tác động cố định và tác động ngẫu nhiên với dữ liệu được thu thập từ các báo cáo của cơ quan Chính phủ, bộ ngành và các nghiên cứu trước đây. Kết quả nghiên cứu chỉ ra hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông có tác động tích cực đáng kể đến tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh chuyển đổi số, qua đó khẳng định vai trò then chốt của hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế. Dựa trên các phát hiện, nghiên cứu đưa ra một số hàm ý chính sách, nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường đầu tư vào hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông nhằm khai thác tối đa tiềm năng kinh tế số và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững tại Việt Nam.
TẠO ĐỘNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC, ĐỔI MỚI SÁNG TẠO CHO ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRONG CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC CÔNG LẬP VIỆT NAM
Bài viết nhằm phát triển mô hình động lực nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo của giảng viên trong các cơ sở giáo dục đại học công lập Việt Nam. Đối tượng khảo sát là 431 giảng viên tại 24 cơ sở giáo dục đại học công lập Việt Nam. Dữ liệu khảo sát được thu thập bằng bảng hỏi trực tuyến thông qua Google Form với 410 phiếu hợp lệ và phân tích bằng phương pháp kiểm định độ tin cậy của thang đo và thống kê mô tả. Kết quả nghiên cứu cho thấy vẫn còn một bộ phận không nhỏ giảng viên chưa có động lực mạnh mẽ trong nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo. Đồng thời, nghiên cứu chỉ ra một số yếu tố ảnh hưởng tới động lực nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo như thu nhập từ hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo; các điều kiện hỗ trợ, phục vụ hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo; sự giám sát đối với hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo; các mối quan hệ liên quan tới nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo ở một số cơ sở giáo dục đại học công lập còn tồn tại nhiều bất cập, hạn chế. Trên cơ sở đó, bài viết đã đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo của giảng viên tại các cơ sở giáo dục đại học công lập ở Việt Nam.