Tự chủ chiến lược của Việt Nam: Từ nguyên tắc đối ngoại đến xây dựng năng lực tổng hợp quốc gia trong thời kỳ cạnh tranh chiến lược nước lớn

Tóm tắt

Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng mở rộng và chuyển dịch sang các lĩnh vực mới như công nghệ, dữ liệu, chuỗi cung ứng và an ninh kinh tế. Trong bối cảnh đó, vấn đề tự chủ chiến lược đang trở thành yêu cầu trung tâm đối với nhiều quốc gia vừa và nhỏ. Đối với Việt Nam, độc lập và tự chủ từ lâu đã là nguyên tắc nền tảng trong tư duy đối ngoại và chiến lược phát triển đất nước. Bài viết phân tích các cách tiếp cận lý luận và thực tiễn quốc tế về tự chủ chiến lược và sự biến động của môi trường quốc tế hiện nay, từ đó cho rằng việc hiểu về tự chủ chiến lược gắn với nguyên tắc đối ngoại cân bằng trong mối quan hệ với các cường quốc là chưa đầy đủ. Tự chủ chiến lược của Việt Nam cần được tái khái niệm hóa, nhấn mạnh vào chiến lược xây dựng năng lực tổng hợp quốc gia. Theo đó, nền tảng thực chất của tự chủ chiến lược ngày càng phụ thuộc vào khả năng chống chịu của nền kinh tế, năng lực công nghệ, chất lượng thể chế và khả năng định hình môi trường chiến lược bên ngoài. Trong điều kiện cạnh tranh giữa các siêu cường ngày càng gay gắt, xây dựng năng lực quốc gia trở thành yếu tố quyết định khả năng duy trì quyền tự quyết chiến lược của Việt Nam trong dài hạn.