Tạp chí Môi trường - Chuyên đề Khoa học - Công nghệ
Tạp chí của Viện Chiến lược, chính sách tài nguyên và môi trường - Bộ Tài nguyên và Môi trường
Một số tiêu chí cơ bản để xác định chỉ tiêu sử dụng đất trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Việc xác định các chỉ tiêu sử dụng đất (SDĐ) là nội dung cơ bản rất quan trọng trong công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất (QH,KHSDĐ) mà thông qua đó để thực hiện tổ chức không gian các hoạt động kinh tế - xã hội (KT-XH) như tổ chức không gian lãnh thổ, hệ thống kết cấu hạ tầng, phân bố các điểm dân cư đô thị và nông thôn, phân bổ SDĐ, phát triển các ngành KT-XH. Mặc dù việc xác định các chỉ tiêu SDĐ trong thực tế đã tuân thủ các quy định của pháp luật, dựa trên các căn cứ, yếu tố cần thiết về điều kiện tự nhiên, KT-XH nhưng việc thực hiện chưa có sự thống nhất, chưa dựa trên một hệ thống tiêu chí đầy đủ. Vì vậy, cần phải xây dựng bộ tiêu chí đầy đủ, phù hợp làm căn cứ để xác định chỉ tiêu SDĐ trong công tác QH,KHSDĐ các cấp.
Bùi Lê Thanh, Lê Gia Chinh, Nguyễn Duy Bình
Quản trị đất đai bền vững trong bối cảnh thích ứng với EUDR cơ hội và thách thức đối với Việt Nam
Quy định chống mất rừng của EU (EUDR) đặt ra yêu cầu cấp thiết về cải thiện quản trị đất đai bền vững tại Việt Nam. Hiện nay, Việt Nam được xếp vào nhóm "rủi ro thấp", tuy nhiên việc thực thi vẫn gặp thách thức lớn do Hệ thống pháp luật đất đai - lâm nghiệp chồng chéo, dữ liệu phân tán, thiếu bản đồ ranh giới thống nhất (snapshot 2020). Nghiên cứu khẳng định cải cách quản trị đất đai là nền tảng cốt lõi. Các giải pháp đề xuất tập trung vào việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất - rừng thống nhất, hoàn thiện khung pháp lý và ứng dụng chuyển đổi số. Thích ứng thành công với EUDR sẽ là động lực để Việt Nam cải cách quản trị đất đai theo hướng minh bạch, số hóa, thúc đẩy sinh kế và xuất khẩu sản phẩm nông - lâm nghiệp bền vững.
Nguyễn Bá Long, Xuân Thị Thu Thảo, Phạm Thanh Quế, Nguyễn Trọng Cương, Hồ Văn Hóa, Trần Thị Thu Hà, Nguyễn Thị Hải, Nguyễn Thị Bích, Ngô Thị Dinh
Đánh giá 30 năm xây dựng và thực hiện pháp luật đất đai về giá đất
Trải qua 30 năm xây dựng và thực hiện pháp luật đất đai (từ Luật Đất đai năm 1993 đến nay), hệ thống quy định về giá đất đã có nhiều thay đổi căn bản, phản ánh sự chuyển biến trong tư duy quản lý kinh tế và yêu cầu thực tiễn của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc xác định, quản lý và điều tiết giá đất vẫn còn tồn tại nhiều bất cập: chênh lệch giữa giá đất Nhà nước quy định và giá thị trường; tình trạng khiếu kiện, tranh chấp liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng; cũng như hạn chế trong công tác định giá, minh bạch thông tin và cơ chế vận hành thị trường quyền sử dụng đất.
Công khai, minh bạch thông tin khoáng sản ở Việt Nam: Thực tiễn và giải pháp
Công khai, minh bạch thông tin hoạt động khai thác khoáng sản là một yêu cầu khách quan của quản trị tài nguyên hiện đại, góp phần phòng, chống tham nhũng, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và thúc đẩy phát triển bền vững trong khai thác khoáng sản. Trong bối cảnh Việt Nam mới ban hành Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024, việc hoàn thiện các quy định pháp luật về công khai, minh bạch trong hoạt động khoáng sản trở thành nhiệm vụ cấp bách nhằm phù hợp với xu hướng “Khai thác khoáng sản phải đi đôi với minh bạch, trách nhiệm và bền vững - Vì lợi ích quốc gia, cộng đồng và thế hệ tương lai” [12]. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, phân tích khung pháp lý và thực tiễn thi hành pháp luật thời gian qua, bài báo đã chỉ ra những bất cập, hạn chế và nguyên nhân. Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm hướng tới quản lý tài nguyên khoáng sản hiệu quả, minh bạch và bền vững theo tinh thần của Hiến pháp năm 2013 và Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 mới ban hành.
Nguyễn Thị Minh Tâm, Nguyễn Thị Kim Ngân, Nguyễn Văn Cường, Phạm Đức Miinh, Phạm Thị Minh Thủy, Nguyễn Thị Lý, Phạm Thị Phương Thảo
Khung tiêu chí đánh giá kinh tế tuần hoàn cấp quốc gia: Tổng hợp kinh nghiệm quốc tế và đề xuất cho Việt Nam
Bài viết tổng hợp và so sánh khung tiêu chí đánh giá kinh tế tuần hoàn (KTTH) cấp quốc gia của các quốc gia và tổ chức tiên phong như Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc, Nhật Bản, Hà Lan và Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), nhằm rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Thông qua phân tích cấu trúc, chỉ số và cơ chế vận hành của các mô hình quốc tế, bài viết nhấn mạnh vai trò của khung tiêu chí KTTH như một công cụ giám sát, đo lường và điều chỉnh tiến trình chuyển đổi xanh ở cấp quốc gia. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất Việt Nam cần xây dựng khung tiêu chí KTTH gồm 6 nhóm thành phần cốt lõi: Hiệu quả tài nguyên; năng lượng và khí hậu; vòng đời sản phẩm – tái chế; sử dụng nước và tài nguyên khác; đổi mới sáng tạo và tăng trưởng xanh; cùng tác động môi trường, khí hậu. Bên cạnh việc định hình cấu trúc bộ chỉ số cốt lõi và lộ trình triển khai ba giai đoạn, nghiên cứu nhấn mạnh yêu cầu củng cố thể chế, thống nhất dữ liệu và thúc đẩy phối hợp liên ngành, hướng tới mục tiêu hiện thực hóa nền KTTH toàn diện vào năm 2050.
Nguyễn Gia Thọ, Nguyễn Anh Tuấn, Phạm Thị Phương Thảo
Vai trò của nông dân trong phát triển nông nghiệp nông thôn tại Việt Nam
Gần bốn thập kỷ đổi mới đã giúp nông nghiệp Việt Nam trở thành một trong những trụ cột kinh tế và là ngành xuất khẩu hàng đầu thế giới. Trong tiến trình này, nông dân giữ vai trò trung tâm - là chủ thể sản xuất, bảo đảm an ninh lương thực, đóng góp quan trọng cho phát triển nông thôn và ổn định xã hội. Đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nông nghiệp Việt Nam định hướng chuyển từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp” đa giá trị, gắn với nông nghiệp xanh, tuần hoàn, thông minh và chuyển đổi số. Bài viết khái quát vai trò, thành tựu và thách thức của nông dân, qua đó đề xuất giải pháp xây dựng nông thôn mới (NTM) gắn với các mục tiêu PTBV đến năm 2050.
Tiềm năng thương mại hóa việc lưu trữ các-bon của tảo spirulina trong bối cảnh thị trường tín chỉ các-bon toàn cầu
Tiềm năng thương mại hóa của tảo Spirulina trong lưu trữ các-bon thông qua thị trường tín chỉ các-bon toàn cầu được đánh giá là đầy hứa hẹn nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức triển khai. Vi tảo, bao gồm Spirulina, là giải pháp sinh học hứa hẹn nhờ hiệu suất quang hợp cao (10-50 lần so với cây trồng trên cạn). Đồng thời, sinh khối Spirulina tạo ra nhiều nguồn giá trị gia tăng như thực phẩm, thức ăn chăn nuôi, mỹ phẩm đến nhiên liệu sinh học. Các nghiên cứu tổng quan cho thấy, phương pháp cố định CO₂ bằng Spirulina có lợi thế chi phí thấp so với nhiều công nghệ khác, trong khi tính khả thi kinh tế được củng cố nhờ doanh thu kết hợp từ tín chỉ các-bon và các sản phẩm đồng giá trị. Việc nuôi trồng và ứng dụng Spirulina thể hiện kịch bản “đôi bên cùng có lợi”, vừa góp phần thu giữ và lưu trữ các-bon, vừa thúc đẩy phát triển bền vững. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại mới dừng lại ở mức thí nghiệm, thí điểm hoặc lý thuyết; trong khi tín chỉ các-bon vẫn chủ yếu được xem như một nguồn thu tiềm năng chứ chưa có sự tham gia thực tiễn ở quy mô thương mại.
Nguyễn Thị Thanh Trúc, Phan Vũ Đăng Khoa, Nguyễn Thị Lan Bình
Đánh giá chất lượng nước sông Đáy đoạn chảy qua huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam trong 6 tháng cuối năm 2024 theo chỉ số chất lượng nước (WQI)
Trong những năm gần đây, sông Đáy đang chịu áp lực ngày càng lớn từ các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá chất lượng nước sông Đáy đoạn chảy qua huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam trong 6 tháng cuối năm 2024 bằng chỉ số chất lượng nước (Water Quality Index – WQI). Nghiên cứu sử dụng các phương pháp: Lấy mẫu, phân tích mẫu; tính toán chỉ số chất lượng nước (WQI); thành lập bản đồ phân vùng chất lượng nước. Kết quả cho thấy, chất lượng nước sông Đáy đoạn chảy qua huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam trong năm 2024 ở mức trung bình và kém, với giá trị WQI của hai đợt quan trắc dao động từ 36,9–59,2 (đợt 1) và từ 34,7–74,8 (đợt 2), nước có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ và kim loại nặng. Nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho công tác kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm môi trường nước sông Đáy từ các hoạt động kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Lê Văn Sơn, Lê Ngọc Thuấn, Kiều Thị Thu Trang
Giải pháp nhận diện loài chim nguy cấp, quý hiếm dựa trên học sâu
Accurate identification of endangered, rare, and precious bird species plays an essential role in biodiversity monitoring and conservation. This study aims to develop a reliable identification model for 26 priority conservation species by integrating deep learning with specific processing mechanisms. The proposed methodology consists of three components: pre-processing using YOLOv12 to discard non-bird images; species classification based on a transfer learning and fine-tuning ResNet model on a in-house dataset (27,457 images of 171 species); and post-processing using OpenMax to reduce confusion with species outside the training set. Experimental results show that the model achieves a Macro F1-Score of 83.54%, demonstrating its strong potential for application in biodiversity monitoring systems.
Lê Hải Hà, Mạc Thị Minh Trà, Lê Hoàng Anh, Nguyễn Văn Thụy
Ô nhiễm dầu khó nhận biết và đề xuất giải pháp quản lý
The activities of exploiting, processing, transporting, storing, and utilizing petroleum products inherently pose a risk of serious environmental pollution, especially due to oil spills. While current research and management measures mainly focus on visible oil spills, a significant gap remains in identifying, assessing, and controlling a form of "invisible oil contamination"—oil contamination in water or soil that is not observable to the naked eye. This type of contamination quietly arises from maritime, industrial, mining, transportation, tourism, and daily living activities, causing severe impacts on ecosystems, water quality, and public health. This study focuses on examining the current status of oil spill response capacity in Vietnam, identifying the mechanisms of generation and characteristics of invisible oil contamination, and assessing the level of this contamination in Quang Ninh province—an area with highly developed exploitation, transportation, and industrial activities. Based on these findings, the research proposes feasible technical and management solutions to enhance the effectiveness of oil pollution prevention, response, and control. This contributes to providing a scientific and practical basis for perfecting management policies, strengthening the capacity to control invisible oil contamination, and moving towards the sustainable protection of water environments and ecosystems.
Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến năng suất cà phê và giải pháp thích ứng tại khu vực Nam Tây Nguyên, Việt Nam
Climate change (CC) has been increasingly impacting agricultural production systems in Vietnam, particularly in the Southern Central Highlands- a key coffee-growing region with strategic importance for national defense and security. This study aims to assess the trends of climate change and its effects on coffee productivity in the Economic- Defense Zones (EDZs) under Army Corps 16, while proposing suitable adaptation solutions tailored to local conditions. A systematic, interdisciplinary approach based on ecosystem-based adaptation (EbA) and community-based adaptation (CbA) was applied, combining qualitative methods (surveys, interviews, expert consultations) and quantitative analyses (meteorological data series from 2004- 2024 under the RCP 8.5 scenario). Results indicate that the average temperature has increased by nearly 1°C over the past two decades and is projected to rise by 3- 3.5°C by the end of the 21st century, while dry-season rainfall has decreased by 5- 10%, leading to severe droughts and a 15- 25% decline in current coffee yields. The study proposes a set of adaptation measures, including strengthening irrigation and reservoir infrastructure, applying water-saving irrigation models, using organic bio-fertilizers, and intercropping shade trees to enhance climate resilience. The findings provide a scientific foundation for planning climate-resilient agricultural development in the EDZs of the Southern Central Highlands.
Phạm Hoài Nam, Phạm Sơn Tùng, Nguyễn Văn Huống, An Đức Thắng, Nguyễn Thị Dung
Sản xuất pectin từ phụ phẩm bã lá quế sau khi tách tinh dầu và đánh giá đặc tính lý hóa của sản phẩm
Currently, cinnamon is a key crop for household economic development in several provinces of Vietnam, including Yên Bái, Lào Cai, Quảng Nam, and Quảng Ngãi. However, cinnamon leaf residue, a by-product after essential oil extraction, is mostly discarded or used as low-value organic fertilizer, leading to resource waste and potential environmental pollution if not properly managed. This study aims to utilize cinnamon leaf residue to extract pectin—a valuable polysaccharide widely used in the food and pharmaceutical industries. Acid hydrolysis using citric acid was employed, along with an investigation into the effects of pH, temperature, extraction time, and solvent-to-material ratio to optimize the extraction yield. The optimal conditions were determined to be pH 1.0, 90°C, 30 minutes, and a solvent-to-material ratio of 40:1, resulting in an extraction yield of 7.23%. The extracted pectin exhibited physicochemical properties comparable to commercial pectin, including a galacturonic acid content of 67%, a degree of esterification of 45%, a molecular weight of 350 kDa, good gel-forming ability, and high thermal stability. The findings demonstrate the potential of cinnamon leaf residue as a sustainable and economically viable source for pectin production in Vietnam.
Nghiên cứu nhận thức, nhu cầu cần hỗ trợ của người dân và đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ tại xã Bản Nguyên, tỉnh Phú Thọ
To develop organic agriculture (NNHC) in association with environmental protection, raising awareness and skills for farmers about organic agriculture is a key factor. Through a questionnaire combined with in-depth interviews with 30 agricultural households in Ban Nguyen commune in October 2025, it was shown that most people here are aware of the concept, production characteristics, and role of organic agriculture. The majority have certain awareness of the agricultural value chain, production processes and the Party's policies and State laws related to the development of organic agriculture. The most difficult difficulties and obstacles in organic agriculture production here are identified as: technical production processes (83%); followed by product consumption (57%); next is the issue of certification (30%) and finally the difficulty in capital (27%). Regarding the need for support here: the highest is the need for support in technical production processes (83%); followed by product consumption (60%); the issue of certification (40%) and the need for preferential capital support for organic farming production (40%). The research team proposed 5 additional support solutions for farmers in Ban Nguyen commune, Phu Tho province to promote the development of organic agriculture better and better.
Mai Kiên Định, Nguyễn Quỳnh Trang, Dư Văn Toán, Lương Sỹ Quyết, Khuất Thị Ánh Tuyết
Xu hướng phục hồi động vật hai mảnh vỏ Trias biển ở miền Bắc Việt Nam
This study aims to synthesize stratigraphic and fossil data to analyze the recovery of Triassic marine bivalves in northern Vietnam. The stratigraphic units containing characteristic bivalve assemblages, functional morphology, and taxonomic framework were analyzed, showing the recovery of bivalves through three stages of the Triassic according to two main parterns: taxonomic recovery and ecological recovery. These patterns are comparable with South China; however, the diversity level in northern Vietnam is lower due to the limited extent of marine basins, and the most pronounced recovery was delayed until the Middle Triassic. From the Carnian onward, continentalization restricted the development of fossil group.
Trịnh Thái Hà, Nguyễn Thị Hồng Nhung, Đinh Công Tiến, Nguyễn Đức Thái, Nguyễn Đức Phong
Nghiên cứu đánh giá cường độ phát thải khí nhà kính trong ngành xây dựng tại các đô thị lớn của Việt Nam phục vụ mục tiêu tăng trưởng xanh
In the context of Vietnam's commitment to achieving net-zero emissions by 2050, this paper addresses the methodological gap in monitoring and evaluation (M&E) within the construction sector. The main objective is to quantify GHG emission intensity to track green growth progress. The study applies the methodology of the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) to calculate emissions in four key areas - urban development, technical infrastructure, construction projects, and building material production—across four distinct provinces and cities: Ho Chi Minh City, Hai Phong, Da Nang, and Vinh Phuc. Key findings show that while absolute emissions continue to rise, emission intensity significantly decreased by 7% to 14% during the 2020-2023 period, thanks to the adoption of green technologies. The study also validates the effectiveness of specific solutions and highlights the major challenge of data scarcity.
Vương Xuân Hòa, Đào Minh Trang, Nguyễn Thị Liễu
Đánh giá nguồn tài nguyên sinh thái và đề xuất giải pháp quản lý, sử dụng bền vững đất ngập nước Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát, tỉnh Tây Ninh
Lò Gò - Xa Mát National Park (Tây Ninh Province), recognized as an ASEAN Heritage Park in 2019, plays a crucial role in conserving and promoting biodiversity values, safeguarding the border, and preserving natural landscapes, forest ecosystems, and wetland ecosystems in the transitional zone between the Central Highlands, Southeast, and Mekong Delta regions. The wetland ecosystems here provide essential resources for human activities and contribute significantly to maintaining critical environmental functions. Therefore, the sustainable management and use of wetlands in Lò Gò - Xa Mát National Park require systematic surveys and assessments of resources and biodiversity to update and record existing species composition and distribution areas. This process also supports the development of a comprehensive database for the management of resources, ecosystems, and biodiversity. On this basis, it is proposed that the Ministry of Agriculture and Environment develop data management software on biodiversity and important wetlands to strengthen the effectiveness of nature conservation and biodiversity management.
Nghiên cứu hạch toán giá trị dịch vụ hệ sinh thái đất ngập nước tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2015 - 2020
Quang Ninh is a representative coastal province with a diverse wetland ecosystem (WES) comprising mangrove forests, coastal lagoons, seagrass beds, and several inland lakes. These ecosystems not only possess significant ecological value but also drive the development of ecotourism and aquaculture. This study aims to account for the value of ecosystem services (ES) provided by wetlands in Quang Ninh Province during the 2015-2020 period, thereby quantifying their contribution to the green economy. The research applies the System of Environmental-Economic Accounting - Ecosystem Accounting (SEEA EA, 2021) framework, integrating Landsat 8 remote sensing data and Geographic Information System (GIS) analyses to develop extent, condition, and service accounts. Results indicate that while the total wetland area decreased by 5.7%, the overall economic value of wetland ecosystem services increased by 59%, from VND 7,725.8 billion in 2015 to VND 12,289.4 billion in 2020. Provisioning services (mainly fisheries) accounted for the largest share, whereas cultural services-particularly ecotourism-declined due to the impacts of COVID-19 and mangrove degradation. The study provides scientific evidence to support sustainable management and spatial planning, while also testing the applicability of the SEEA EA framework for provincial-level ecosystem accounting in Vietnam.
Trần Đăng Hùng, Nguyễn Thanh Bằng, Phạm Hồng Tính, Nguyễn Thij Thanh Huyền, Phạm Quang Hiệp, Mai Hương Lam
Chuyển đổi số quản lý đất đai với AI: Thách thức và triển vọng tại Việt Nam
Digital transformation in land administration plays a pivotal role in modernizing Vietnam’s resource governance system. This paper aims to identify key applications of Artificial Intelligence (AI) in land administration, providing a comprehensive analysis of the opportunities and challenges associated with its implementation. It also proposes strategic solutions and orientations to foster an effective, transparent, and sustainable digital transformation process. The research methodology combines an extensive review and synthesis of domestic and international literature with a SWOT analysis to determine potential AI applications and to identify strengths, weaknesses, opportunities, and threats in applying AI to land management in Vietnam. The findings reveal that AI has considerable potential to enhance accuracy, efficiency, and transparency in land administration; however, its adoption remains constrained by several challenges. The study develops a SWOT analytical framework tailored to Vietnam’s context and proposes feasible solutions aimed at building a modern, transparent, and sustainable land administration system.
Nguyễn Thị Hải, Nguyễn Phương Nam, Trương Mỹ Hoa
Nghiên cứu biến đổi hàm lượng chlorophyll a ở vùng biển Đông Nam Bộ phục dự báo ngư trường khai thác hải sản
Chlorophyll-a is an important ecological and environmental parameter that is widely used in correlation analyses and in forecasting potential fishing grounds for marine fish species. Statistical analysis in the Southeastern Vietnam Sea reveals a positive correlation between chlorophyll-a concentration and the catch per unit effort (CPUE) of small pelagic fish. Chlorophyll-a levels are typically higher during the rainy season, with monthly averages of 0.53 and 0.51 mg/m³ in January and December, respectively, and decrease during April and May to 0.26 and 0.24 mg/m³. The spatial and temporal distribution of chlorophyll-a exhibits clear variability across different subregions of the study area. In coastal waters, chlorophyll-a concentrations peak in January and December (1.30 and 1.23 mg/m³), several times higher than those in offshore waters (0.23 and 0.24 mg/m³). The lowest concentrations occur in April–May nearshore and in May–June offshore. In January and October, several localized high-chlorophyll-a zones appear mainly from the waters off Vũng Tàu (Ho Chi Minh City) to Cà Mau Province, forming potential fishing grounds. In April and July, additional high-concentration areas are also observed around Phú Quý Island. Understanding these spatiotemporal distribution patterns provides a scientific basis for predicting potential fishing grounds based on environmental parameters, particularly chlorophyll-a.
Nguyễn Văn Hướng, Nguyễn Hoàng Minh, Bùi Thanh Hùng, Cấn Thu Văn, Phann Thị Thùy Dương
Đánh giá đặc tính và tiềm năng ứng dụng của tro đốt chất thải y tế trong sản xuất vật liệu xây dựng tại Thành phố Hồ Chí Minh
Medical waste in Ho Chi Minh City has been rapidly increasing, averaging 33 tons per day from over 8,000 healthcare facilities, placing significant pressure on the treatment system (Department of Natural Resources and Environment of Ho Chi Minh City, 2024). The CITENCO company currently incinerates hazardous medical waste using a two-stage combustion technology with a capacity of 14 -21 tons per day (Citenco, n.d.). Analysis of bottom ash samples collected between 2023 and 2024 indicates that the material is environmentally safe, containing fluoride concentrations of 2.42 - 2.80 mg/L, non-detectable heavy metals, and chloride levels of 1.80-1.93%. The ash was successfully reused to produce non-fired bricks with a compressive strength of 2.0 MPa, water absorption of 10 - 12%, and a shape coefficient of 0.96. The findings suggest that Ho Chi Minh City could potentially produce 9,996 - 10,995 bricks per day, thereby reducing landfill demand, conserving natural resources, and promoting the development of a circular economy.
Châu Nguyễn Thanh Diễm, Huỳnh Thị Ngọc Hân, Huỳnh Quyền
Ứng dụng mô hình MIKE và ECOLab mô phỏng lan truyền các chất ô nhiễm trên hệ thống sông rạch ở tỉnh Vĩnh Long (Bến Tre cũ)
Under the pressure of population growth and economic development, the environment -particularly surface water - has been significantly affected. Socio-economic (SE) development has led to an increase in wastewater discharge, causing environmental pollution. This study aims to assess the surface water carrying capacity in Vinh Long Province (formerly part of Ben Tre Province) and forecast conditions to the year 2030 in relation to emissions from SE activities and climate change (CC). The research team applied the hydrodynamic model MIKE 11 to determine the flow field and water column depth, in combination with the MIKE ECOLab ecological module to calculate water quality in the Vinh Long River under the influence of both human activities and environmental factors. Simulation results of pollutant dispersion showed that the average concentrations were as follows: BOD - 6.78 mg/L, DO - 5.53 mg/L, NH4⁺-N - 0.62 mg/L, NO3⁻-N - 1.52 mg/L, PO43⁻-N - 0.18 mg/L, Coliform - 3.84 MPN, and temperature - 21.7°C. These results are consistent with both calculated and field-measured data. The simulated salinity intrusion scenarios for 2025 and 2030 indicate that salinity begins in February and ends in April, with a potential for increasingly severe inland salinity intrusion due to rising sea levels over the years.
Tôn Thất Lãng, Nguyễn Huy Cương, Huỳnh Thị Ngọc Hân, Trần Thị Vân Trinh, Nguyễn Ngọc Trinh, Trần Thành Công, Nguyễn Thị Mỹ Hạnh
Giảm phát thải CO₂ trong chuỗi giá trị cà phê hướng tới nông nghiệp bền vững
The study assessed the amount of greenhouse gas emissions (CO2) across the entire coffee value chain in Lam Dong province from cultivation, harvesting, and processing to consumption applying the 2006 IPCC Guidelines. The results showed that CO2 emissions from the coffee chain are 14,300 kg CO2ha-1year-1, mainly originating from chemical fertilizers (42%), fossil fuels (36%), and electricity (22%). Concurrently, organic coffee cultivation also demonstrated significant CO2 absorption capacity, averaging 17,249 kg CO2ha-1year-1. Proposed solutions included using organic fertilizers, biochar from coffee husks, water-saving irrigation systems, renewable energy, and digital technology. The combination of technical, technological, and policy solutions can significantly reduced CO2 emissions, contributing to sustainable coffee development.
Thái Phương Vũ, Nguyễn Thị Mộng Quỳnh, Nguyễn Khương Duyên, Trần Thị Quế Trân, Nguyễn Thị Cẩm Tiên
Quản lý tổng hợp vùng bờ theo định hướng quy hoạch không gian biển quốc gia
Vùng bờ Việt Nam có giá trị sinh thái, kinh tế và - hội đặc biệt, song đang chịu áp lực lớn từ khai thác quá mức, ô nhiễm môi trường và tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu. Bài báo tiếp cận vấn đề theo hướng liên ngành, kết hợp quản lý tổng hợp vùng bờ (ICZM) với quy hoạch không gian biển (MSP), dựa trên phân tích tài liệu, so sánh kinh nghiệm quốc tế và tổng hợp dữ liệu thống kê - bản đồ. Tổng hợp các kết quả nghiên cứu cho thấy, vùng bờ Việt Nam có tiềm năng lớn về du lịch, thủy sản, cảng biển, công nghiệp và năng lượng tái tạo, nhưng đồng thời cũng bộc lộ nhiều mâu thuẫn trong khai thác - sử dụng tài nguyên và sự suy thoái hệ sinh thái. Trên cơ sở đó, đề xuất khung phân vùng sử dụng vùng bờ (A-B-C) như một công cụ định hướng khai thác bền vững, nhằm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo tồn sinh thái, bảo đảm quốc phòng - an ninh. Khung này có thể đóng vai trò quan trọng trong triển khai Quy hoạch không gian biển quốc gia, góp phần thực hiện thành công Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045.
Kinh nghiệm quốc tế trong quản lý khoáng sản chiến lược, quan trọng phục vụ chuyển đổi năng lượng và bài học cho Việt Nam
Bài viết phân tích kinh nghiệm của Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc, Australia và Canada trong quản lý khoáng sản chiến lược, quan trọng phục vụ chuyển đổi năng lượng, từ đó rút ra bài học cho Việt Nam. Đồng thời đề xuất Việt Nam sớm ban hành danh mục khoáng sản chiến lược, quan trọng, hoàn thiện chính sách khai thác gắn với chế biến sâu và BVMT, khuyến khích đầu tư công nghệ và hợp tác quốc tế, nhằm bảo đảm nguồn cung bền vững và phục vụ mục tiêu chuyển đổi năng lượng quốc gia.
Nguyễn Văn Cường, Nguyễn Thị Kim Ngân, Phạm Đức Minh, Nguyễn Thị Minh Tâm
Vai trò của chuyển đổi số ngân hàng trong phát triển xanh và bền vững
Trong bối cảnh phát triển bền vững gắn với tăng trưởng xanh trở thành định hướng chiến lược quốc gia, ngành Tài chính – Ngân hàng Việt Nam đã tích cực triển khai các sản phẩm, dịch vụ gắn với yếu tố môi trường - xã hội - quản trị (ESG). Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), với vai trò là ngân hàng thương mại nhà nước chủ lực, đã phát triển nhiều dịch vụ ngân hàng điện tử (NHĐT) “xanh” như ký số, hợp đồng điện tử, giúp giảm tiêu hao tài nguyên và phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, quá trình này vẫn gặp nhiều thách thức về hạ tầng công nghệ, tiêu chuẩn đánh giá và nhận thức khách hàng... Qua đó nghiên cứu đề xuất một số giải pháp phát triển dịch vụ NHĐT xanh tại Agribank góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển bền vững và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam vào năm 2050: Mở rộng hệ sinh thái số gắn với tiêu chí xanh, đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ NHĐT xanh; Thúc đẩy NHĐT tại khu vực nông thôn; Tích hợp mục tiêu xanh vào sản phẩm số; tăng cường an ninh bảo mật thông tin dịch vụ NHĐT; Hợp tác với các nhà cung cấp giải pháp công nghệ để số hóa báo cáo và phân tích ESG; Đầu tư và sử dụng công nghệ trong đánh giá, đo lường rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng, tiềm năng AI&Big Data.
Một số ý kiến về thực trạng và căn cứ, tiêu chí xác định chỉ tiêu sử dụng đất trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tại Việt Nam
Việc xác định chỉ tiêu sử dụng đất là một nội dung trọng yếu trong công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quyết định hiệu quả phân bổ và quản lý tài nguyên đất. Qua đánh giá thực trạng công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cho thấy hệ thống chỉ tiêu sử dụng đất cơ bản phù hợp, góp phần định hướng phát triển, phân bổ sử dụng đất đai hợp lý, có hiệu quả, đáp ứng các yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, việc xác định các chỉ tiêu sử dụng đất cũng còn hạn chế: thiếu tính thống nhất, công cụ định lượng chưa đầy đủ, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm của người làm công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất…
Bùi Lê Thanh, Lê Gia Chinh, Nguyễn Xuân Kiên
Hiệp định bảo tồn, sử dụng bền vững đa dạng sinh học ở các vùng biển ngoài phạm vi quyền tài phán quốc gia (BBNJ): Cơ hội và thách thức cho Việt Nam
Sau gần hai thập kỷ đàm phán, Hiệp định Bảo tồn và sử dụng bền vững đa đạng sinh học (ĐDSH) ở vùng biển tại các vùng nằm ngoài quyền tài phán quốc gia (Hiệp định BBNJ) được chính thức thông qua ngày 19/6/2023 tại khóa họp thứ 5 Hội nghị liên Chính phủ của Liên hợp quốc (LHQ) về ĐDSH biển, với các quy định về nguồn gen biển; công cụ quản lý theo vùng; đánh giá tác động môi trường; xây dựng và chuyển giao công nghệ biển. Đây là Hiệp định thứ ba được đàm phán, ký kết trong khuôn khổ Công ước Luật biển năm 1982 (UNCLOS), được xây dựng dựa trên tinh thần kế thừa và phát triển các quy định của UNCLOS 1982 về nghĩa vụ bảo vệ, gìn giữ môi trường biển, xác định nghĩa vụ hợp tác giữa các quốc gia trong việc bảo vệ ĐDSH và chống suy thoái các hệ sinh thái (HST) ở đại dương. Điều đó tái khẳng định vai trò, tầm quan trọng của UNCLOS - Văn kiện được coi là “hiến pháp” về biển - cơ sở pháp lý để xử lý, giải quyết mọi hoạt động trên biển và đại dương. Ngày 20/9/2023, trong khuôn khổ hoạt động của Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng LHQ khóa 78, tại New York (Mỹ), gần 70 quốc gia đã ký kết Hiệp định. Nhận thức được tầm quan trọng của việc quản trị đại dương toàn cầu, Việt Nam cũng đã tham gia ngay từ đầu vào tiến trình đàm phán Hiệp định BBNJ và chính thức phê chuẩn Hiệp định vào ngày 9/6/2025.
Kim Thị Thúy Ngọc, Lê Thị Lệ Quyên, Đặng Thị Phương Hà
Tác động của biến đổi khí hậu đến doanh nghiệp và giải pháp ứng phó
Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu (BĐKH) do có bờ biển dài, nhiều khu vực ven biển có bình độ thấp. Nhất là vùng Đồng bằng sông Cửu Long - một trong ba đồng bằng trên thế giới dễ bị tổn thương nhất do nước biển dâng. Nhận thấy tầm quan trọng của công tác ứng phó với BĐKH, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, chiến lược về ứng phó với BĐKH, trong đó có Kế hoạch quốc gia thích ứng với BĐKH giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 1055/QĐ-TTg ngày 20/7/2020. Trong đó, cộng đồng doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng, vừa là chủ thể chịu tác động của BĐKH, vừa là đối tượng quan trọng trực tiếp tham gia, chuyển các thách thức thành cơ hội từ tác động của BĐKH. Đồng thời, tạo ra nguồn lực để thúc đẩy công tác ứng phó với BĐKH, triển khai các kế hoạch góp phần giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy tăng trưởng xanh. Để phát huy hơn nữa vai trò của doanh nghiệp trong ứng phó với BĐKH, cũng như huy động sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp chung tay cùng Chính phủ trong cuộc chiến ứng phó với BĐKH, VCCI đã tiến hành một điều tra doanh nghiệp diện rộng về chủ đề BĐKH tại Việt Nam, thông qua việc tích hợp vào nội dung của Điều tra Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Cùng với đó, là việc tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp trong việc tận dụng các cơ hội tham gia các chuỗi cung ứng toàn cầu, trong bối cảnh Việt Nam đang tham gia ngày một sâu rộng vào các hiệp định thương mại quốc tế.
Vai trò của dòng vật chất trong thực hiện kinh tế tuần hoàn
Dòng vật chất (Material Flow - MF) được phân tích từ ba lĩnh vực chính: tự nhiên, xã hội và kinh tế, với năm thành tố cơ bản (vật chất, dòng chảy, chủ sở hữu, khu vực và thời gian). Các học thuyết về MF không chỉ cung cấp nền tảng lý thuyết quan trọng cho nghiên cứu học thuật mà còn đóng vai trò định hướng cho chính sách quản lý tài nguyên và phát triển bền vững. Phân tích dòng vật chất (Material Flow Analysis – MFA) là công cụ hữu ích để định lượng và trực quan hóa các luồng vận động vật chất trong nền kinh tế, từ khai thác, sản xuất, tiêu dùng đến tái chế và thải bỏ. MFA không chỉ giúp đánh giá mức độ tiêu thụ và hiệu quả tái chế mà còn hỗ trợ hoạch định chính sách môi trường, tài nguyên và phát triển kinh tế tuần hoàn (KTTH). Trong bối cảnh toàn cầu hóa và gia tăng áp lực khai thác tài nguyên, việc ứng dụng MFA và các lý thuyết dòng vật chất vào KTTH là hướng đi tất yếu nhằm duy trì giá trị của vật chất lâu dài, giảm thiểu chất thải, đồng thời tách tăng trưởng kinh tế khỏi tiêu thụ tài nguyên hữu hạn.
Trần Công Chính, Nguyễn Thế Thông, Lại Văn Mạnh, Tạ Đức Bình, Nguyễn Thu Trang
Vi nhựa trong không khí: Vấn đề ô nhiễm mới ở các đô thị
Ô nhiễm vi nhựa trong khí quyển đang là một trong những thách thức môi trường toàn cầu, bắt nguồn từ cả nguồn gốc nhân sinh và tự nhiên. Với khả năng phát tán xa và xâm nhập vào cơ thể người qua đường hô hấp, vi nhựa tiềm ẩn nguy cơ gây ra nhiều rối loạn sức khỏe, bao gồm hô hấp, tiêu hóa, sinh sản và thậm chí có thể liên quan đến ung thư. Bài viết tổng hợp, phân tích các bằng chứng nghiên cứu gần đây, từ đó đưa ra các giải pháp quản lý nhằm giảm thiểu tác động của ô nhiễm vi nhựa trong không khí.