Tạp chí của Viện Nhà nước và Pháp luật
CƠ CHẾ THỰC THI CAM KẾT VỀ THƯƠNG MẠI VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TRONG CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO THẾ HỆ MỚI CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH TRIỂN KHAI NGHỊ QUYẾT SỐ 59-NQ/TW VÀ NGHỊ QUYẾT SỐ 66-NQ/TW
Tóm tắt: Trong bối cảnh Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, thực thi hiệu quả các cam kết về thương mại và phát triển bền vững trở thành yếu tố quyết định bảo đảm hội nhập sâu rộng và bền vững. Các cam kết này được triển khai thông qua ba cơ chế chủ yếu là hợp tác, giám sát và giải quyết tranh chấp, với nhiều điểm cải tiến về thiết kế, tính minh bạch, các bên tham gia và chế tài. Bài viết này phân tích đặc điểm và cách thức vận hành các cơ chế nêu trên và đối chiếu với thực tiễn triển khai trong khuôn khổ các FTA thế hệ mới của Việt Nam. Trên cơ sở của Nghị quyết số 59-NQ/TW và Nghị quyết số 66-NQ/TW, bài viết đề xuất một số định hướng tăng cường vận dụng các cơ chế này để tối ưu hiệu quả thực thi. Từ khóa: Cơ chế thực thi, hợp tác, giám sát, giải quyết tranh chấp, Nghị quyết số 59-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW.
TÁC ĐỘNG CỦA NGHỊ QUYẾT SỐ 66-NQ/TW ĐẾN VIỆC THỰC THI CÁC CAM KẾT VỀ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Tóm tắt: Với mục tiêu đổi mới căn bản công tác xây dựng và thi hành pháp luật, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới được ban hành vào ngày 30/4/2025 không chỉ là một văn kiện chính sách mà còn là một cơ sở pháp lý và thể chế, định hướng chiến lược cho việc nội luật hóa các cam kết quốc tế một cách đầy đủ và kịp thời. Bài nghiên cứu này phân tích bối cảnh, thực trạng, nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 66-NQ/TW và đánh giá tác động của nó đến tiến trình nội luật hóa nhằm thực thi các cam kết trong lĩnh vực thương mại quốc tế, từ đó đưa ra các kiến nghị cụ thể nhằm hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra. Từ khóa: Nghị quyết 66-NQ/TW, FTA, thực thi, cam kết, nội luật hóa.
THÁO GỠ ĐIỂM NGHẼN THỂ CHẾ VỀ ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO Ở VIỆT NAM
Tóm tắt: Trong bối cảnh toàn cầu đang bước vào kỷ nguyên kinh tế tri thức, chuyển đổi số, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, là yếu tố then chốt tạo động lực tăng trưởng của các quốc gia. Đối với Việt Nam, việc phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là yêu cầu khách quan của tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước mà còn là giải pháp thiết yếu để thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, trong thực tiễn phát triển, một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là điểm nghẽn thể chế về đầu tư tài chính cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, khiến các nguồn lực không được huy động và sử dụng hiệu quả, làm suy giảm động lực đổi mới, tăng trưởng trong cả khu vực công và tư. Bài viết phân tích yêu cầu khách quan và các giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn thể chế đầu tư tài chính cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, góp phần đổi mới mô hình tăng trưởng, thúc đẩy phát triển đất nước nhanh, bền vững, thịnh vượng. Từ khoá: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, thể chế về đầu tư tài chính.
HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT ĐẦU TƯ THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI SÁNG TẠO VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ THEO NGHỊ QUYẾT SỐ 57-NQ/TW
Tóm tắt: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt. Để thể chế hóa chủ trương này, Luật Đầu tư năm 2020 và Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, Luật Hải quan, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, Luật Đầu tư công, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công (Luật số 90/2025/QH15) đã mở rộng danh mục ngành nghề ưu đãi đầu tư trong công nghệ cao, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và đào tạo nhân lực số. Trên cơ sở đó, bài viết tập trung phân tích khung pháp luật đầu tư hiện hành, so sánh kinh nghiệm quốc tế, chỉ ra những bất cập trong thực tiễn, đồng thời kiến nghị giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW. Từ khóa: Luật Đầu tư năm 2020; Luật 90/2025/QH15; Nghị quyết số 57-NQ/TW; đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số; công nghệ cao, AI.
XÂY DỰNG KHUNG PHÁP LÝ CHO HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỘNG ĐỒNG NHẰM THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN THEO NGHỊ QUYẾT SỐ 68-NQ/TW
Tóm tắt: Một trong những nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị là đẩy mạnh và đa dạng hóa nguồn vốn cho kinh tế tư nhân, khuyến khích các mô hình tài chính sáng tạo, tận dụng thành tựu chuyển đổi số thúc đẩy khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh đó, huy động vốn cộng đồng nổi lên như một hình thức huy động tài chính phi truyền thống, dựa trên nền tảng công nghệ số, cho phép các doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và khởi nghiệp, tiếp cận nguồn vốn xã hội hóa nhanh chóng, linh hoạt và minh bạch. Trên cơ sở tham khảo khung pháp lý về huy động vốn cộng đồng của Singapore, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, bài viết đưa ra các đề xuất xây dựng khung pháp lý cho huy động vốn cộng đồng tại Việt Nam. Từ khoá: Huy động vốn cộng đồng, kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 68-NQ/TW, fintech
HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT THUẾ VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH KINH TẾ SỐ, XANH HÓA NỀN KINH TẾ VÀ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN
Tóm tắt: Bài viết giới thiệu các xu hướng mới về chính sách, pháp luật thuế và những thách thức đặt ra trong việc triển khai thực hiện các Nghị quyết của Đảng trong kỷ nguyên mới trước những xu hướng mới của thuế toàn cầu. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra quan điểm và một số định hướng cụ thể cho việc hoàn thiện chính sách, pháp luật thuế ở Việt Nam trong bối cảnh kinh tế số, xanh hóa nền kinh tế và phát triển kinh tế tư nhân nhằm hiện thực hóa các mục tiêu cũng như các nhiệm vụ, giải pháp được thể hiện trong các Nghị quyết “Bộ tứ trụ cột” đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới. Từ khóa: Kinh tế số; xanh hóa; Nghị quyết; chính sách, pháp luật thuế.
Nguyễn Thị Thương Huyền, Lương Thị Hà Thanh
HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LÝ VỀ HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO TẠI VIỆT NAM TRONG KỶ NGUYÊN KINH TẾ SỐ
Tóm tắt: Bài viết tiếp cận từ lý thuyết điều tiết thích ứng, làm rõ bốn thành tố cốt lõi cấu thành khung pháp lý hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo bao gồm: Pháp luật doanh nghiệp, đầu tư, tài chính, sandbox công nghệ và bảo vệ tài sản trí tuệ số. Trên cơ sở phân tích so sánh với thông lệ, quốc tế bài viết nhận diện những khoảng trống pháp lý hiện hữu như: Thiếu luật chuyên ngành, sandbox liên ngành và luật bảo vệ dữ liệu cá nhân; từ đó kiến nghị lộ trình hoàn thiện hành lang pháp lý khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam theo hướng mở, linh hoạt, dựa trên rủi ro nhằm bảo đảm sự cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo vệ lợi ích công cộng trong kỷ nguyên kinh tế số. Từ khóa: Khởi nghiệp sáng tạo; khung pháp lý; bảo vệ dữ liệu; điều tiết thích ứng.
HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LÝ THÚC ĐẨY MÔ HÌNH KINH DOANH BAO TRÙM THEO ĐỊNH HƯỚNG TẠI NGHỊ QUYẾT SỐ 68-NQ/TW: KINH NGHIỆM TỪ MỘT SỐ NƯỚC ASEAN
Tóm tắt: Mô hình kinh doanh bao trùm được xem là một trong những công cụ quan trọng để thúc đẩy phát triển bền vững, khi vừa bảo đảm hiệu quả thương mại, vừa tạo ra tác động xã hội tích cực thông qua việc tích hợp nhóm nghèo và yếu thế vào chuỗi giá trị. Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị ghi nhận mô hình này như một định hướng chiến lược trong phát triển kinh tế tư nhân. Bài viết phân tích khái niệm và đặc điểm của mô hình kinh doanh bao trùm, làm rõ mối liên hệ với mục tiêu phát triển bền vững, đồng thời phân tích kinh nghiệm từ một số quốc gia ASEAN, gồm Indonesia, Campuchia và Philippines. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất Việt Nam cần sớm hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình kinh doanh bao trùm thông qua việc hoàn thiện quy định pháp luật, thành lập cơ quan điều phối quốc gia, phát triển chính sách tài chính bao trùm, gắn kết với chuyển đổi số, và xây dựng hệ thống giám sát - đánh giá tác động. Từ khóa: Kinh doanh bao trùm, Nghị quyết số 68-NQ/TW, kinh tế tư nhân, khung pháp lý, ASEAN.
CHỐNG PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ GIỚI TÍNH TRONG TUYỂN DỤNG BẰNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO - KINH NGHIỆM PHÁP LUẬT MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM
Tóm tắt: Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới đã cho thấy chuyển đổi số lấy con người làm trung tâm và hội nhập tiêu chuẩn toàn cầu đòi hỏi hoàn thiện thể chế. Trong lao động, sự bùng nổ của các công cụ tuyển dụng tự động đang tái cấu hình quy trình cơ hội việc làm, nhưng đồng thời khuếch đại rủi ro phân biệt đối xử theo giới. Bài viết lựa chọn tìm hiểu pháp luật Australia và Canada với hệ thống quy phạm điều chỉnh quản trị AI trong tuyển dụng; đồng thời so sánh chức năng, nghiên cứu đánh giá thực tiễn thực thi bình đẳng giới thực chất tại Việt Nam, từ đó đưa ra hướng hoàn thiện trong thời gian tới. Từ khóa: Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 59-NQ/TW, phân biệt đối xử, lao động, bình đẳng tuyển dụng.
KIỂM SOÁT QUYỀN TÙY NGHI HÀNH CHÍNH TRONG XÂY DỰNG VÀ THI HÀNH PHÁP LUẬT CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH TẠI ĐỊA PHƯƠNG THEO TINH THẦN NGHỊ QUYẾT SỐ 66-NQ/TW
Tóm tắt: Bài viết tập trung phân tích vấn đề kiểm soát quyền tùy nghi hành chính trong hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật của cơ quan hành chính tại địa phương theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị. Trên cơ sở làm rõ khái niệm “quyền tùy nghi hành chính” và tổng hợp thực trạng kiểm soát quyền tùy nghi trong hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật của cơ quan hành chính tại địa phương ở Việt Nam, bài viết đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực tùy nghi trong hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật của cơ quan hành chính tại địa phương ở Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW. Từ khóa: Quyền tùy nghi hành chính; chính quyền địa phương; xây dựng pháp luật; thi hành pháp luật; kiểm soát quyền lực.
BAN HÀNH LUẬT KHUNG THEO TINH THẦN NGHỊ QUYẾT SỐ 66-NQ/TW CỦA BỘ CHÍNH TRỊ: TỔNG QUAN MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI, HỆ QUẢ PHÁT SINH VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM
Tóm tắt: Luật khung là một hiện tượng tồn tại khách quan trong hệ thống pháp luật và hầu hết hệ thống pháp luật của các quốc gia trên thế giới đều tồn tại luật khung. Việc ban hành luật khung xuất phát từ mục đích tránh cho Nghị viện/Quốc hội không phải xem xét những vấn đề quá chi tiết hoặc quá kỹ thuật. Quan trọng hơn, luật khung làm giảm áp lực cho Nghị viện/Quốc hội trong quá trình lập pháp. Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đề cao việc xây dựng luật khung và ủy quyền lập pháp cho các cơ quan hành chính quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với sự biến động thường xuyên của quan hệ xã hội. Bài viết khái quát về tình hình ban hành luật khung của một số quốc gia trên thế giới, nghiên cứu những hệ quả phát sinh và rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Từ khóa: Luật khung, nghị định, thông tư, Quốc hội, Chính phủ.
CHUYỂN ĐỔI SỐ VÀ ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TRONG XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC THI HÀNH PHÁP LUẬT: THỰC TRẠNG VÀ KIẾN NGHỊ
Tóm tắt: Bài viết đánh giá thực trạng chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hai lĩnh vực cốt lõi của đời sống pháp lý tại Việt Nam và nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế từ Hoa Kỳ. Từ đó, gợi mở việc xây dựng một nền tư pháp và hệ thống pháp luật tại Việt Nam hiện đại, minh bạch, hiệu quả, dễ tiếp cận, góp phần kiến tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số. Từ khóa: Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, xây dựng pháp luật, thi hành pháp luật.
ĐỔI MỚI TƯ DUY XÂY DỰNG PHÁP LUẬT TRONG KỶ NGUYÊN PHÁT TRIỂN MỚI CỦA ĐẤT NƯỚC
Tóm tắt: Bài báo phân tích một cách hệ thống về tư duy xây dựng pháp luật trong bối cảnh mới của đất nước, làm rõ khái niệm, thành tố, đặc điểm, nội hàm tư duy pháp lý, nội dung, bối cảnh và các yêu cầu đặt ra đối với đổi mới tư duy pháp lý, thực trạng tư duy xây dựng pháp luật hiện nay, kinh nghiệm quốc tế về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật và bài học cho Việt Nam, quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đổi mới tư duy xây dựng pháp luật trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Từ khóa: Kỷ nguyên phát triển mới; tư duy xây dựng pháp luật; đổi mới tư duy xây dựng pháp luật.
KIẾN TẠO HỆ SINH THÁI PHÁP LUẬT ĐỂ THỰC HIỆN BỐN ĐỘT PHÁ CHIẾN LƯỢC ĐƯA ĐẤT NƯỚC PHÁT TRIỂN TRONG KỶ NGUYÊN MỚI
Tóm tắt: Bài viết phân tích vai trò trung tâm của pháp luật trong việc thực hiện bốn đột phá chiến lược phát triển đất nước theo tinh thần các Nghị quyết số 57, 59, 66, 68 của Bộ Chính trị. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất khái niệm và khuôn khổ “hệ sinh thái pháp luật” cho phát triển, với tính chất là một cấu trúc thể chế thống nhất, đồng bộ nhưng mở, linh hoạt, thích ứng, gắn kết giữa Nhà nước, thị trường và xã hội; để bảo đảm pháp luật không chỉ là công cụ quản lý mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế, làm tăng năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Từ khóa: Pháp luật, hệ sinh thái pháp luật, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế, Việt Nam.
CƠ SỞ PHÁP LÝ BẢO ĐẢM HỘI NHẬP CHỦ ĐỘNG VỀ QUYỀN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM
Tóm tắt: “Hội nhập chủ động” là chủ trương đã được thể hiện trong nhiều Nghị quyết của Đảng và được hiện thực hóa trên nhiều lĩnh vực, trong đó có quyền con người. Hội nhập chủ động về quyền con người ở Việt Nam được thể hiện qua việc tham gia và nội luật hóa các điều ước quốc tế về quyền con người; tham gia tích cực vào hoạt động của Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc, Cơ chế rà soát định kỳ phổ quát về quyền con người và các hoạt động nhân quyền quốc tế; chủ động truyền thông, đối thoại công chúng và quốc tế về quyền con người. Bài viết phân tích các cơ sở pháp lý bảo đảm hội nhập chủ động về quyền con người ở Việt Nam hiện nay và đưa ra các định hướng mang tính pháp lý để Việt Nam tiếp tục hội nhập chủ động về quyền con người trong giai đoạn mới.
THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN TỪ CHUYỂN NHƯỢNG BẤT ĐỘNG SẢN: KINH NGHIỆM TỪ SINGAPORE VÀ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM
Tóm tắt: Bài viết phân tích kinh nghiệm của Singapore trong xây dựng chính sách pháp luật thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng bất động sản, từ đó đề xuất một số định hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng bất động sản. Trong bài viết, tác giả tập trung làm rõ ba nội dung “trụ cột” Việt Nam có thể học hỏi từ Singapore gồm: Phân loại bản chất giao dịch chuyển nhượng bất động sản để xác định thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân, áp dụng thêm loại thuế nhằm kiểm soát cá nhân đầu cơ ngắn hạn, và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu bất động sản hiện đại, minh bạch. Bài viết khuyến nghị cải cách hệ thống thuế theo hướng công bằng, hiệu quả và tiệm cận thông lệ quốc tế, đồng thời đánh giá khả năng áp dụng mô hình của Singapore trong điều kiện hiện nay của Việt Nam, nhằm đảm bảo tính công bằng, hiệu quả và khả thi của chính sách thuế. Từ khoá: Thuế thu nhập cá nhân, chuyển nhượng bất động sản, đầu cơ, Singapore, cơ sở dữ liệu, Việt Nam.
BÀN VỀ ẢNH HƯỞNG KHÔNG CHÍNH ĐÁNG THEO PHÁP LUẬT HỢP ĐỒNG TẠI ANH QUỐC - MỘT SỐ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM
Tóm tắt: Bài viết bàn luận về ảnh hưởng không chính đáng theo quy định pháp luật Anh, đồng thời, phân tích mối tương quan giữa ảnh hưởng không chính đáng và đe dọa, cưỡng ép theo pháp luật Việt Nam; từ đó đưa ra các bình luận và gợi mở khi xây dựng quy định đối với ảnh hưởng không chính đáng tại Việt Nam. Từ khóa: Giao dịch dân sự, ảnh hưởng không chính đáng, giao dịch dân sự vô hiệu.
VẬN DỤNG CÔNG ƯỚC LIÊN HỢP QUỐC VỀ LUẬT BIỂN - UNCLOS 1982 TRONG ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI VIỆT NAM
Tóm tắt: Bài viết phân tích việc vận dụng Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 trong ứng phó với biến đổi khí hậu, đồng thời đánh giá những tác động cụ thể đối với Việt Nam. Qua đó, đưa ra những nhận định về xu hướng phát triển của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, cùng với những khuyến nghị cụ thể đối với Việt Nam nhằm tăng cường vai trò của quốc gia trong việc bảo vệ tài nguyên biển và ứng phó với các thách thức từ biến đổi khí hậu. Những đề xuất này không chỉ hỗ trợ Việt Nam bảo vệ lợi ích quốc gia mà còn góp phần thúc đẩy các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường biển, phù hợp với những giá trị cốt lõi của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982. Từ khóa: UNCLOS, biến đổi khí hậu, môi trường, biển, Việt Nam.
Đỗ Quí Hoàng, Nguyễn Thị Hồng Vân, Lê Thị Mai
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI TỘI PHẠM SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ CAO Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Tóm tắt: Bài viết phân tích về thực trạng tội phạm sử dụng công nghệ cao ở nước ta trong những năm gần đây, nhằm đưa ra bức tranh toàn cảnh về thực trạng cũng như những hạn chế, khó khăn còn tồn tại trong thực tiễn phòng ngừa và đấu tranh chống loại tội phạm này. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự nhằm ứng phó hiệu quả với nhóm tội phạm sử dụng công nghệ cao trong kỷ nguyên số. Từ khóa: Tội phạm, công nghệ cao, kỷ nguyên số.
TỔ CHỨC LẠI THẨM QUYỀN GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH Ở ĐỊA PHƯƠNG TRONG BỐI CẢNH XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG HAI CẤP TẠI VIỆT NAM
Tóm tắt: Việc xây dựng chính quyền địa phương hai cấp ở Việt Nam không chỉ là một thay đổi về mô hình hành chính mà còn là một cải cách thể chế sâu rộng và căn cơ, tác động trực tiếp đến toàn bộ cấu trúc, chức năng, thẩm quyền của các thiết chế trong hệ thống hành chính nhà nước, trong đó không thể không kể đến thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính ở địa phương. Bài viết chỉ ra những tác động của việc xây dựng chính quyền địa phương hai cấp đến thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính ở địa phương và đề ra những kiến nghị nhằm tổ chức lại thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính ở địa phương đáp ứng yêu cầu cải cách như trên. Từ khóa: Khiếu nại, thẩm quyền, chính quyền địa phương, hai cấp.
TIẾP TỤC HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH VỀ ĐỐI TƯỢNG ĐƯỢC TRỢ GIÚP PHÁP LÝ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN TRONG GIAI ĐOẠN MỚI
Tóm tắt: Việc “mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý, đặc biệt chú trọng đến các nhóm yếu thế và dễ bị tổn thương trong xã hội” là định hướng phát triển đến năm 2030 được xác định tại Chiến lược phát triển trợ giúp pháp lý ở Việt Nam theo Quyết định số 678/QĐ-TTg ngày 10/5/2011 của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết số 27- NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII. Trên nền tảng các định hướng nêu trên, bài viết tập trung phân tích những điểm bất cập trong quy định về đối tượng được trợ giúp pháp lý, luận giải những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện và kiến nghị sửa đổi các quy định về đối tượng được trợ giúp pháp lý. Từ khóa: Chiến lược phát triển, trợ giúp pháp lý, người yếu thế, Luật Trợ giúp pháp lý.
LUẬT HỌC VỚI SỨ MỆNH BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRONG BỐI CẢNH MỚI
Tóm tắt: Bài viết luận giải sứ mệnh của luật học trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và không gian số. Trên cơ sở làm rõ sự gắn bó giữa chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Cương lĩnh, đường lối của Đảng với quá trình hiến định hóa, luật hóa trong Hiến pháp và hệ thống pháp luật, bài viết chỉ ra vai trò đặc thù của Luật học như “cầu nối” giữa lý luận chính trị và kiến trúc pháp luật, giữa nền tảng tư tưởng và cơ chế tổ chức, vận hành quyền lực nhà nước. Tác giả nhận diện một số thách thức mới, đồng thời đề xuất các phương diện phát huy vai trò của Luật học (lý luận, kiến trúc pháp luật, tổ chức thi hành, kiểm soát quyền lực, đấu tranh học thuật, giáo dục pháp luật và phát triển nguồn nhân lực) cùng một số định hướng gắn kết phát triển khoa học luật học với xây dựng, thi hành pháp luật và hợp tác quốc tế trong tình hình mới. Từ khoá: Luật học; nền tảng tư tưởng của Đảng; bảo vệ nền tảng tư tưởng; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; quyền con người.
HOÀN THIỆN MỘT SỐ QUY ĐỊNH VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤU GIÁ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRONG DỰ THẢO LUẬT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
Tóm tắt: Trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn áp dụng khoản 5 Điều 101 và khoản 2 Điều 102 Luật Thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, bài viết dự báo những bất cập, vướng mắc có thể phát sinh từ khoản 3 Điều 125 và khoản 2 Điều 128 Dự thảo Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi). Từ đó, bài viết đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm khắc phục bất cập, tháo gỡ vướng mắc, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể, đồng thời bảo đảm sự thống nhất giữa pháp luật thi hành án dân sự và pháp luật về đấu giá tài sản. Từ khóa: Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi), giải quyết tranh chấp, đấu giá quyền sử dụng đất.
ĐIỀU KIỆN CHUNG THỰC HIỆN QUYỀN GIAO DỊCH CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG ĐẤT - NỀN TẢNG BẢO ĐẢM AN TOÀN, MINH BẠCH CỦA THỊ TRƯỜNG
Tóm tắt: Luật Đất đai năm 2024 với những quy định chặt chẽ về điều kiện thực hiện quyền giao dịch của người sử dụng đất nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển thị trường quyền sử dụng đất trở thành kênh phân bổ đất đai hợp lý, công bằng, hiệu quả. Điều kiện thực hiện quyền giao dịch của người sử dụng đất gồm điều kiện chung và những điều kiện cụ thể trong các loại giao dịch. Bài viết tập trung phân tích, đánh giá và kiến nghị hoàn thiện quy định về điều kiện chung tại khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai năm 2024. Từ khoá: Điều kiện thực hiện quyền, giao dịch, quyền sử dụng đất, Luật Đất đai năm 2024
THU HỒI ĐẤT ĐỐI VỚI CÁC DỰ ÁN “TREO” TRONG LUẬT ĐẤT ĐAI NĂM 2024 - THỰC TRẠNG VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN
Tóm tắt: Theo quy định của Luật Đất đai năm 2024, dự án “treo” quá thời hạn luật định (trừ trường hợp bất khả kháng) mà chủ đầu tư không được gia hạn sử dụng đất thì Nhà nước thu hồi đất và không bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất. Bài viết luận bàn về những hạn chế liên quan đến thu hồi đất đối với dự án treo mà không thuộc trường hợp bất khả kháng trong Luật Đất đai năm 2024 và đưa ra một số đề xuất, kiến nghị hoàn thiện pháp luật. Từ khóa: Dự án treo, thu hồi đất, Luật Đất đai.
XÓA BỎ TƯ CÁCH HỘ GIA ĐÌNH TRONG LUẬT ĐẤT ĐAI NĂM 2024 VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ PHÁP LÝ ĐẶT RA
Tóm tắt: Bài viết phân tích, đánh giá các quy định của pháp luật về hộ gia đình, hộ gia đình sử dụng đất, nhóm người có chung quyền sử dụng đất; nêu ra một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình áp dụng quy định đối với chủ thể có quyền sử dụng đất là hộ gia đình trên thực tiễn và những vấn đề pháp lý đặt ra khi Luật Đất đai năm 2024 xóa bỏ tư cách chủ thể có quyền sử dụng đất của hộ gia đình; đồng thời, đưa ra một số đề xuất, kiến nghị góp phần hoàn thiện quy định của pháp luật. Từ khóa: Hộ gia đình, hộ gia đình sử dụng đất, nhóm người có chung quyền sử dụng đất, xóa bỏ tư cách hộ gia đình, Luật Đất đai năm 2024.
BẢO VỆ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TRONG TỐ TỤNG: BẤT CẬP TRONG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG XỬ ÁN THÂN THIỆN
Tóm tắt: Trên cơ sở thu thập và phân tích các quy định pháp luật về vụ án hình sự được xét xử tại phòng xử án thân thiện và nội quy phiên tòa, bài viết xác định, phân tích những bất cập có liên quan. Từ đó, các kiến nghị sửa đổi, bổ sung pháp luật sẽ được xây dựng nhằm góp phần bảo vệ người chưa thành niên hiệu quả hơn. Từ khóa: Bảo vệ người chưa thành niên, phòng xử án thân thiện, tư pháp người chưa thành niên.
HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG DÂN TỘC VÀ CÁC ỦY BAN CỦA QUỐC HỘI VIỆT NAM
Tóm tắt: Bài viết phân tích các bất cập của pháp luật hiện hành về hoạt động giám sát của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội Việt Nam trên các phương diện: Văn bản quy định, chủ thể giám sát, phương thức giám sát và thẩm quyền của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội trong việc xem xét kết quả giám sát. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra các kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về các vấn đề này. Từ khoá: Hoạt động giám sát, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội.
VỀ NGUỒN PHÁP LUẬT VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT VÀ ÁN LỆ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Tóm tắt: Bài viết phân tích một số vấn đề liên quan đến hai loại nguồn pháp luật cơ bản và quan trọng ở Việt Nam hiện nay là văn bản quy phạm pháp luật và án lệ. Về văn bản quy phạm pháp luật, bài viết xoay quanh các vấn đề đặt ra đối với các nguyên tắc áp dụng. Về án lệ, bài viết đánh giá thực trạng liên quan đến giá trị thứ bậc, hiệu lực pháp lý, giá trị bắt buộc cũng như việc công bố án lệ và giải thích pháp luật. Từ đó, tác giả đưa ra một số đề xuất có tính gợi mở nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống nguồn pháp luật ở Việt Nam hiện nay. Từ khóa: Nguồn pháp luật, văn bản quy phạm pháp luật, án lệ.
TUỔI CHỊU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ TRUNG QUỐC VÀ MỘT SỐ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM
Tóm tắt: Tuổi chịu trách nhiệm hình sự có vị trí quan trọng trong pháp luật của bất cứ một quốc gia nào; tất cả các quốc gia thành viên của Liên hợp quốc, bằng nhiều phương thức khác nhau, đều quy định độ tuổi tối thiểu chịu trách nhiệm hình sự. Pháp luật của nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc) cũng đã sớm quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự. Trên cơ sở nghiên cứu các quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự trong pháp luật hình sự Trung Quốc, đồng thời so sánh làm rõ những ưu điểm và hạn chế với các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam, tác giả đưa ra những gợi mở nhằm hoàn thiện các quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự đối với Việt Nam trong thời gian tới. Từ khóa: Tuổi chịu trách nhiệm hình sự, pháp luật hình sự Trung Quốc, pháp luật hình sự Việt Nam.