Hình tượng Chằn trong nghệ thuật điêu khắc các ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer ở Nam Bộ

Abstract

Tại Việt Nam, người Khmer chủ yếu sinh sống ở khu vực Nam Bộ. Văn hóa người Khmer ở Nam Bộ kết hợp hài hòa giữa văn hóa truyền thống, văn hóa Bà La Môn giáo và văn hóa Phật giáo Nam tông. Dấu ấn Bà La Môn giáo mặc dù là tàn dư so với Phật giáo, nhưng vẫn thể hiện khá đậm nét trong nghệ thuật điêu khắc các ngôi chùa, nghệ thuật diễn xướng sân khấu, văn học, thờ cúng, tập tục của người Khmer ở Nam Bộ. Một trong số các hình tượng của văn hóa Bà La Môn giáo trong đời sống văn hóa người Khmer ở Nam Bộ là hình tượng Chằn. Đây là một hình tượng độc đáo và đặc sắc trong nền văn hóa người Khmer ở Nam Bộ mang nhiều ý nghĩa biểu trưng. Trong văn học nghệ thuật, Chằn xuất hiện như biểu tượng của cái xấu ác gây ra đau khổ cho nhiều người. Ngược lại, trong đời sống tôn giáo của người Khmer cũng như trong nghệ thuật điêu khắc chùa Khmer, Chằn xuất hiện như vị thần bảo vệ người dân, bảo vệ chùa.