Tạp chí của Viện Kinh tế xây dựng
Chi phí và thanh toán thực hiện hợp đồng thi công xây dựng của nhà thầu
Vốn đầu tư lớn và thời gian thực hiện đầu tư dài là hai trong số đặc điểm cơ bản của dự án đầu tư xây dựng và là thách thức lớn đối với cả chủ đầu tư lẫn nhà thầu xây dựng. Một trong nhiều nguyên nhân dẫn đến nhiều dự án đầu tư bị dừng thực hiện hoặc nhiều hợp đồng thi công xây dựng đã ký bị ngừng thi công là do năng lực tài chính không tốt. Chi phí và thanh toán thực hiện hợp đồng thi công xây dựng của nhà thầu, không chỉ đơn thuần là các con số tài chính mà còn là yếu tố sống còn, quyết định sự thành bại của một nhà thầu. Đối với nhà thầu, việc hiểu rõ tầm quan trọng của mối quan hệ giữa chi phí và thanh toán là chìa khóa để đảm bảo dòng tiền tối ưu hóa lợi nhuận và khả năng thành công của hợp đồng xây dựng ký kết. Tuy nhiên, dòng tiền (thu trừ chi) dương và ổn định trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng lại phụ thuộc đáng kể vào tạm ứng hợp đồng. Bài viết này nghiên cứu và làm rõ nội hàm của chi phí và thanh toán thực hiện hợp đồng thi công xây dựng của nhà thầu, trong đó làm rõ mối quan hệ giữa chi phí và thanh toán thực hiện hợp đồng, sự ảnh hưởng của tạm ứng tới dòng tiền thực hiện hợp đồng của nhà thầu. Đây là cơ sở quan trọng để các bên thỏa thuận, thống nhất lựa chọn phương án tạm ứng một cách khôn ngoan, vừa phù hợp với qui định hiện hành vừa đảm bảo khơi thông vốn đầu tư. Đặc biệt là nhà thầu biết cách biến khoản tạm ứng thành “huyết mạch” duy trì ổn định và không bị thiếu hụt vốn trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng thi công xây dựng.
Trao đổi nghiên cứu, Giới thiệu chuyên ngành
Lãng phí trong thi công xây dựng nhà xưởng công nghiệp tại một số tỉnh phía Bắc: Các yếu tố ảnh hưởng và giải pháp
Trong những năm gần đây, sự phát triển nhanh chóng của các dự án xây dựng nhà xưởng công nghiệp đã làm gia tăng nhu cầu thi công, tạo áp lực đáng kể đối với các nhà thầu, việc quản lϨ thi công hiệu quả trở thành yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, quá trình thi công vẫn tồn tại nhiều dạng lãng phí, gây ra những tác động tiêu cực đến chi phí, tiến độ và chất lượng công trình. Do đó, việc xác định các nguyên nhân gây lãng phí là cần thiết nhằm đưa ra giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả quản lϨ thi công. Nghiên cứu này áp dụng phương pháp hệ số tầm quan trọng tương đối (Relative Importance Index – RII) để phân tích các yếu tố gây ra lãng phí trong quá trình thi công xây dựng nhà xưởng công nghiệp tại một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. Kết quả cho thấy 6 yếu tố chủ yếu dẫn đến lãng phí gồm: thiết kế không phù hợp hoặc thường xuyên thay đổi; quản lϨ vật tư kém; sai sót và thi công lại; đặt hàng vật tư sai quy cách hoặc số lượng; dự toán chi phí không chính xác; giám sát thi công không hiệu quả. Những yếu tố này là cơ sở quan trọng để đề xuất các giải pháp kiểm soát, hạn chế và giảm thiểu lãng phí trong quá trình thi công xây dựng nhà xưởng công nghiệp.
Quy trình triển khai dự án đầu tư xây dựng theo mô hình PPP: Đánh giá từ thực tiễn
Bài viết tập trung phân tích thực tiễn triển khai các dự án đầu tư xây dựng theo mô hình đối tác công – tư (PPP) tại Việt Nam giai đoạn 2021–2023. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, CIEM, VCCI và báo cáo của một số địa phương. Kết quả chỉ ra rằng dù hành lang pháp lý từng bước được hoàn thiện, việc tổ chức triển khai vẫn còn nhiều bất cập. Các vấn đề nổi bật gồm chậm trễ trong chuẩn bị và thực hiện dự án, năng lực kỹ thuật giữa các địa phương chưa đồng đều, tỷ lệ dự án đấu thầu thành công ở mức thấp, khả năng huy động tín dụng hạn chế và cơ chế giám sát hợp đồng còn thiếu hiệu quả. Bên cạnh đó, một số địa phương đã có những cách tiếp cận tích cực như thành lập tổ công tác chuyên trách, qua đó rút ngắn thời gian chuẩn bị và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung bằng chứng thực tiễn cho việc đánh giá hiệu quả áp dụng PPP trong điều kiện Việt Nam.
Đánh giá thực trạng thu thập, xử lý số liệu, dữ liệu thực tế thi công và đề xuất giải pháp toàn diện để nâng cao chất lượng xác định định mức dự toán xây dựng
Định mức dự toán xây dựng (sau đây gọi là định mức) là một trong những nền tảng phục vụ quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình. Tuy nhiên, định mức hiện nay đang đối mặt với thách thức lớn về tính cập nhật và chính xác do sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thi công xây dựng, vật liệu mới, máy và thiết bị thi công hiện đại mang lại năng suất cao làm giảm thời gian thi công, rút ngắn tiến độ thi công xây dựng của công trình. Chất lượng và tính cập nhật của định mức hiện hành đang bị ảnh hưởng bởi quy trình thu thập và xử lý dữ liệu thực tế thi công chưa được chuẩn hóa. Bài báo này tiến hành đánh giá thực trạng công tác khảo sát, thu thập và xử lý dữ liệu tại công trường do một số đơn vị thực hiện. Dựa trên những hạn chế và thách thức được nhận diện, bài báo đề xuất một phương pháp luận toàn diện bao gồm các nguyên tắc khảo sát, thiết kế biểu mẫu, hướng dẫn ghi chép và xử lý số liệu nhằm nâng cao độ chính xác, tin cậy và hiệu quả của quá trình xác định định mức.
Một số đề xuất hoàn thiện quy định hiện hành của pháp luật về hợp đồng xây dựng
Luật Xây dựng năm 2014 và Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Xây dựng năm 2020 với Phạm vi điều chỉnh cho các hoạt động đầu tư xây dựng, sử dụng các nguồn vốn khác nhau. Các Nghị định hiện hành về hợp đồng xây dựng chỉ điều chỉnh với nguồn vốn nhà nước, trong khi Luật Xây dựng và các Nghị định của Luật có phạm vi điều chỉnh với mọi nguồn vốn. Mặt khác Nghị định về hợp đồng xây dựng ban hành áp dụng trong 10 năm qua, chưa có thay đổi toàn diện, kịp thời, đồng bộ với các Nghị định khác, với nhu cầu phát triển của thực tiễn. Quy định của pháp luật đấu thầu có sử dụng vốn nhà nước cũng không đồng bộ, thống nhất với pháp luật xây dựng về nội dung và điều kiện chung của hợp đồng xây dựng. Việc sửa đổi căn bản quy định của Nghị định về hợp đồng xây dựng là cấp thiết, đáp ứng kịp thời nhu cầu thực tế phát triển của ngành xây dựng. Trong đó cần chú trọng về phạm vi điều chỉnh, sự thống nhất với quy định khác của pháp luật xây dựng, đáp ứng với mọi nguồn vốn, sự thay đổi của thực tiễn và các vấn đề khác về hợp đồng xây dựng.
Thực trạng và định hướng hoàn thiện quy định cấp bậc nhân công xây dựng trong hệ thống định mức dự toán xây dựng phù hợp thị trường lao động
Hệ thống định mức xây dựng hiện hành đóng vai trò là công cụ quan trọng phục vụ việc xác định và quản lϨ chi phí đầu tư xây dựng các dự án sử dụng vốn đầu tư công, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư. Mặt khác, hệ thống định mức còn có Ϩ nghĩa để tham khảo trong quá trình xác định cũng như quản lϨ chi phí của các dự án sử dụng nguồn vốn ngoài đầu tư công và các dự án sử dụng vốn khác. Từ kết quả tổng kết, đánh giá việc áp dụng định mức cho thấy hệ thống định mức vẫn còn bộc lộ một số bất cập như: hao phí định mức của một số công tác chưa đáp ứng yêu cầu đủ chi phí để thực hiện; hao phí định mức chưa thực sự phản ánh công nghệ thi công, biện pháp thi công có tính chất phổ biến; định mức chưa phản ánh yếu tố thay đổi về khối lượng thực hiện; một số định mức chưa quy định rõ ràng điều kiện áp dụng; cấp bậc thợ trong định mức còn bất cập. Trong các bất cập của hệ thống định mức hiện hành, bất cập của việc quy định cấp thợ trong định mức là một trong những bất cập lớn đòi hỏi phải có giải pháp để khắc phục do vai trò của cấp bậc thợ trong định mức có liên quan mật thiết với chi phí của công trình. Bài viết nghiên cứu đánh giá thực trạng quy định, sử dụng cấp bậc thợ trong hệ thống định mức xây dựng và đề xuất một số định hướng hoàn thiện cấp bậc thợ phù hợp thị trường.
Mô hình tích hợp các phương pháp Critical Path Method (CPM), Earliest Due Date (EDD), Critical Ratio (CR) và Resource Constraints trong quản lý tiến độ xây dựng
Trong lĩnh vực xây dựng, quản lý tiến độ là yếu tố then chốt giúp đảm bảo dự án được thực hiện đúng hạn, trong phạm vi ngân sách và đạt chất lượng yêu cầu. Thực tế, ở nhiều dự án cho thấy công tác quản lý tiến độ thường xuyên đối mặt với tình trạng nhiều công việc phụ thuộc lẫn nhau, tài nguyên hạn chế, thời hạn gấp rút. Điều này khiến cho việc quản lý tiến độ trở nên khó khăn và phức tạp, dẫn đến tiến độ dự án bị kéo dài và vượt ngân sách. Các phương pháp quản lý tiến độ truyền thống như phương pháp đường găng (Critical Path Method – CPM) giúp xác định được chuỗi các công việc quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp tới thời hạn hoàn thành dự án, với giả định nguồn tài nguyên vô hạn, nhưng chưa xét đến các yếu tố về thời hạn gấp rút, mức độ nguy cấp của công việc cũng như hạn chế hoặc thiếu hụt tài nguyên – những vấn đề thường xuyên phát sinh trong quá trình thi công. Trong khi đó, Earliest Due Date (EDD) ưu tiên công việc có thời hạn chót gần nhất để thực hiện trước, và Critical Ratio (CR) ưu tiên mức độ nguy cấp của công việc để thực hiện. Tuy nhiên, việc áp dụng riêng lẻ từng phương pháp này vẫn chưa đủ để giải quyết toàn diện các vấn đề phát sinh trong thực tế thi công. Vì vậy, việc nghiên cứu xây dựng mô hình tích hợp các phương pháp CPM, EDD, CR và Resource Constraints là thực sự cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn cao. Mô hình này kỳ vọng không chỉ giúp người quản lý tiến độ xác định rõ chuỗi các công việc quan trọng, mà còn hỗ trợ ra quyết định tối ưu phân bổ tài nguyên, ưu tiên công việc có nguy cơ bị trễ hạn, đồng thời cũng đặt mục tiêu thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế trong quản lý tiến độ xây dựng.
Ứng dụng BIM trong thiết kế công trình theo mô hình kinh tế tuần hoàn: Thách thức và cơ hội tại Việt Nam
Trong bối cảnh ngành xây dựng tiêu thụ nhiều tài nguyên và phát sinh lượng lớn chất thải, việc ứng dụng BIM gắn liền với kinh tế tuần hoàn trở nên hết sức cần thiết, không chỉ để nâng cao hiệu quả dự án mà còn để góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia. Nghiên cứu này tập trung xây dựng khung ứng dụng BIM trong thiết kế công trình theo nguyên tắc kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam. Kết quả cho thấy BIM có tiềm năng trở thành công cụ cốt lõi trong quản lý thông tin xuyên suốt vòng đời công trình, giúp tối ưu hóa sử dụng tài nguyên, giảm thiểu chất thải và tăng cường khả năng tái sử dụng vật liệu. Trên cơ sở phân tích kinh nghiệm quốc tế cùng bối cảnh thực tiễn, nghiên cứu đã chỉ ra những cơ hội quan trọng như sự hình thành khung pháp lý bước đầu, sự tham gia ngày càng nhiều của các cơ sở đào tạo, cùng với xu thế hội nhập hướng tới phát triển bền vững. Tuy nhiên, việc triển khai BIM tại Việt Nam vẫn đối diện với nhiều thách thức như chi phí đầu tư công nghệ cao, hạn chế về nhân lực chuyên môn, hạ tầng dữ liệu chưa hoàn thiện và sự thiếu đồng bộ trong chính sách hỗ trợ.
Xác định các nhân tố ảnh hưởng tới giá bất động sản chung cư tại Hà Nội
Trong quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế, nhu cầu về nhà ở tại các thành phố lớn như Hà Nội ngày càng tăng cao. Chung cư trở thành loại hình nhà ở phổ biến, phù hợp với xu thế sống hiện đại của một bộ phận lớn dân số. Trong những năm gần đây, tốc độ tăng giá chung cư tại Hà Nội diễn ra nhanh chóng. Trong phạm vi nghiên cứu này, nhóm tác giả tổng hợp Ϩ kiến thu thập từ 23 chuyên gia làm việc trong các lĩnh vực môi giới bất động sản, phân tích thị trường bất động sản, đầu tư phát triển bất động sản và định giá bất động sản về các nhân tố ảnh hưởng tới giá bất động sản chung cư tại Hà Nội. Không xem xét sự thay đổi cung cầu nhà ở, 16 nhân tố được đề xuất bởi nhóm nghiên cứu để thu thập Ϩ kiến của các chuyên gia. 14/16 nhân tố được các chuyên gia thống nhất khẳng định có ảnh hưởng ở mức lớn và rất lớn tới giá bất động sản chung cư, có thể kể đến như: Vị trí – khoảng cách từ BĐS tới trung tâm thành phố; Tiện ích xung quanh và sự hoàn thiện BĐS chung cư; Khung pháp lϨ và thời hạn sở hữu BĐS chung cư; Danh tiếng của chủ đầu tư.
Sự cần thiết xây dựng quy trình phân tích đánh giá hiệu quả dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ theo hình thức hợp đồng BOT ở Việt Nam
Hình thức đầu tư theo “Hợp đồng xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao” (BOT) là một dạng thu hút vốn tư nhân đầu tư vào lĩnh vực xây dựng công trình giao thông đường bộ. Hiện nay ở Việt Nam trong ngành giao thông vận tải để đánh giá hiệu quả đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ trong bước nghiên cứu tiền khả thi và nghiên cứu khả thi các dự án theo hình thức hợp đồng BOT còn thiếu tiêu chuẩn, quy trình quy định đầy đủ về nội dung, yêu cầu, nhiệm vụ phân tích đánh giá hiệu quả đầu tư xây dựng công trình. Bài báo đã phân tích những ưu điểm, khuyết điểm của thực trạng về phân tích đánh giá hiệu quả xây dựng công trình giao thông đường bộ theo hình thức hợp đồng BOT ở Việt Nam hiện nay và đề xuất quy trình phân tích đánh giá hiệu quả đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ theo hình thức hợp đồng BOT ở Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả và thu hút vốn đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ theo hình thức hợp đồng BOT, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, Nhà đầu tư và người dân khi thực hiện dự án theo hình thức BOT, để việc đàm phán diễn ra một cách hợp lý cho các bên, giúp dự án đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT có thể ký hợp đồng nhanh chóng.
Giải pháp quản lý giá thị trường bất động sản căn hộ
Thời gian qua giá nhà ở đô thị tăng cao bất thường, đặc biệt tại các thành phố lớn như Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, giá tăng trung bình 33% trong 2 - 3 năm liên tiếp. Giá căn hộ sơ cấp trung bình 80 tr.đ/m2, giá căn hộ cao cấp 100 tr.đ/m2-150 tr.đ/m2 đã trở thành giá thị trường. Việc giá nhà ở tăng cao như vậy đưa lại quyền lợi hay trách nhiệm gì cho các chủ đầu tư, chủ sở hữu, nhà nước và xã hội, liệu có tiềm ẩn rủi ro gì là vấn đề đang được quan tâm đặc biệt trong thời gian gần đây. Được biết nhiều nhà khoa học, chuyên gia bất động sản đã có nhiều công trình nghiên cứu công phu, đã tổng hợp, phân tích giá bất động sản, các nhân tố, yếu tố ảnh hưởng đến giá bất động sản. Tuy nhiên giá thành bất động sản, phần cấu thành chủ yếu của giá thị trường bất động sản và mối liên hệ giữa giá thành bất động sản và giá thị trường bất động sản thì cần phải được tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện và bổ sung. Nội dung bài báo nhằm hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về giá bất động sản, giá thành bất động sản, giá thị trường bất động sản và mối liên hệ giữa các loại giá này, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp. Nghiên cứu này được thực hiện trong điều kiện hoàn hảo, nghĩa là không xem xét những nhân tố khác ảnh hưởng đến giá trị bất động sản như bất kỳ hàng hóa nào khác. Cụ thể là không xem xét đến ảnh hưởng của các quy luật kinh tế, chính sách và quy định pháp luật của nhà nước về chính trị-xã hội, tài chính-tiền tệ, tài khóa, chi phí tài chính và chi phí vốn, chi phí bán hàng, chi phí rủi ro, … cũng như những đặc thù của riêng bất động sản, như tính có ích của bất động sản, vị trí bất động sản, tính quý hiếm của bất động sản …
Nghiên cứu khả năng tích hợp Mô hình Thông tin công trình (BIM) và Bộ tiêu chí Môi trường – Xã hội – Quản trị (ESG) trong xây dựng công trình xanh tại Việt Nam
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh quá trình đô thị hóa và cam kết đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, việc phát triển các công trình xây dựng xanh trở thành một yêu cầu cấp thiết để hiện thực hóa chiến lược tăng trưởng xanh quốc gia. Nghiên cứu này tập trung làm rõ tiềm năng và tính cấp thiết của việc tích hợp Mô hình Thông tin công trình (BIM) với bộ tiêu chí Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) nhằm thúc đẩy phát triển công trình xanh tại Việt Nam. Thông qua tổng hợp các nghiên cứu quốc tế và phân tích thực trạng triển khai trong nước, bài báo chỉ ra rằng BIM có khả năng hỗ trợ thiết kế tối ưu, giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và quản lý hiệu quả vòng đời công trình, trong khi ESG tạo nền tảng bảo đảm tính bền vững, trách nhiệm xã hội và minh bạch quản trị. Tuy nhiên, việc ứng dụng BIM và ESG tại Việt Nam còn rời rạc, thiếu tích hợp, do hạn chế về nguồn lực kỹ thuật, tài chính và nhân lực chuyên môn. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một khung tích hợp BIM–ESG nhằm chuẩn hóa các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị trong từng giai đoạn dự án xây dựng, góp phần nâng cao tính hiệu quả, minh bạch và bền vững cho các công trình xanh trong tương lai.
Hoàn thiện hệ thống quy trình thực hiện dự án PPP tại Việt Nam: tiếp cận cải cách dựa trên thực tiễn vận hành
Trong giai đoạn 2021–2023, mặc dù Luật PPP năm 2020 và Nghị định 35/2021/NĐ-CP đã tạo nền tảng pháp lý, việc triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn. Chỉ một số ít dự án được phê duyệt và đấu thầu thành công do thiếu hướng dẫn chi tiết, năng lực thẩm định hạn chế, cơ chế chia sẻ rủi ro và bảo lãnh chưa rõ ràng. Sự phối hợp liên ngành còn phân tán và thiếu công cụ giám sát minh bạch. Nghiên cứu đề xuất hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật theo từng loại hợp đồng, nâng cao năng lực nhân sự địa phương, ứng dụng số hóa giám sát và đánh giá chéo. Đồng thời, cần ổn định kế hoạch tài chính trung hạn, phát triển quỹ dự phòng và công cụ định lượng rủi ro. Những giải pháp này nhằm chuẩn hóa, minh bạch hóa và nâng cao hiệu quả quy trình PPP, qua đó tăng khả năng huy động nguồn lực tư nhân và thúc đẩy phát triển hạ tầng bền vững, phù hợp với định hướng mới của Luật số 90/2025/QH15 và Nghị định 71/2025/NĐ-CP.
Nghiên cứu đề xuất hướng dẫn áp dụng Mô hình thông tin công trình (BIM) hỗ trợ công tác thẩm định và cấp phép xây dựng tại Việt Nam
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ của ngành xây dựng, việc áp dụng Mô hình thông tin công trình (BIM) trong công tác thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi, thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở và cấp phép xây dựng đang trở thành một yêu cầu cấp thiết. Tại Việt Nam, Nghị định số 175/2024/NĐ-CP đã cụ thể hóa yêu cầu áp dụng BIM. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy quy trình thẩm định hiện tại vẫn chủ yếu dựa trên hồ sơ 2D truyền thống, chưa khai thác hết tiềm năng dữ liệu từ mô hình BIM. Bài báo này phân tích cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế và thực trạng tại Việt Nam, từ đó đề xuất nội dung hướng dẫn kỹ thuật và quy trình kiểm tra mô hình BIM nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính minh bạch trong công tác quản lý nhà nước về xây dựng.
Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua nhà dự án khu dân cư: Trường hợp nghiên cứu huyện Đức Hòa, tỉnh Long An (cũ)
Việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua nhà đóng vai trò quan trọng đối với các chủ đầu tư bất động sản. Điều này giúp các chủ đầu tư có thể xác định được nhu cầu thật sự của người mua để cung cấp các sản phẩm phù hợp. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua nhà ở dự án khu dân cư tại khu vực tỉnh Long An (cũ). Nghiên cứu được tiến hành với đối tượng có độ tuổi từ 25 đến trên 50 đang sinh sống ở tỉnh Long An (cũ) và các khu vực lân cận. Dữ liệu thu về gồm 236 bảng khảo sát hợp lệ và các yếu tố được phân tích xếp hạng theo chỉ số quan trọng tương đối (RII). Kết quả cho thấy “Giá trị tương lai của ngôi nhà” là yếu tố được đánh giá cao nhất (RII = 0,942). Tiếp theo là các yếu tố “Danh tiếng của nhà thầu và chủ đầu tư” (RII = 0,917), “Giá bán hợp lý so với vị trí ngôi nhà” và “Kinh nghiệm phát triển dự án của chủ đầu tư” (cùng đạt RII = 0,915), cho thấy người mua đề cao sự uy tín, minh bạch và năng lực triển khai dự án. Yếu tố “Thanh toán linh hoạt” (RII = 0,908) cũng được xem là quan trọng trong bối cảnh kinh tế biến động và khả năng tiếp cận tín dụng hạn chế. Từ các kết quả này, nghiên cứu khuyến cáo các chủ đầu tư cần định hướng chiến lược phát triển dự án theo hướng hiện đại, bền vững và linh hoạt, minh bạch thông tin và xây dựng thương hiệu uy tín.
Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trúng thầu gói thầu thi công xây dựng nhà xưởng công nghiệp - áp dụng Công ty cổ phần FBT Việt Nam
Trong những năm gần đây, nhu cầu xây dựng nhà xưởng công nghiệp ngày càng lớn và thu hút nhiều chủ đầu tư đầu tư vào lĩnh vực này. Đa phần vốn đầu tư cho các dự án loại hình này đều là vốn FDI từ nước ngoài đầu tư vào Việt Nam. Vì vậy, hoạt động xây dựng nhà xưởng công nghiệp cũng tăng nhanh theo nhu cầu. Tuy nhiên, vẫn có những khó khăn nhất định để các doanh nghiệp nói chung và Công ty cổ phần FBT Việt Nam nói riêng có thể trúng những gói thầu thi công loại hình này bởi căn cứ để lựa chọn nhà thầu thi công xây dựng nhà xưởng công nghiệp cũng có sự khác biệt. Bài báo đã chỉ ra thực trạng đấu thầu và các yếu tố chính ảnh hưởng đến khả năng trúng thầu của Công ty cổ phần FBT Việt Nam. Bằng cách phân tích hệ số quan trọng tương đối (RII), kết quả cho thấy 6 yếu tố ảnh hưởng chính đến khả năng trúng thầu của Công ty cổ phần FBT Việt Nam xếp hạng lần lượt: (1) Sự tín nhiệm của chủ đầu tư với doanh nghiệp; (2) Năng lực của doanh nghiệp trong lĩnh vực thi công nhà xưởng; (3) Giá dự thầu; (4) Chiến lược tham gia đấu thầu các gói thầu của doanh nghiệp; (5) Sự tác động của đối thủ cạnh tranh trong công tác đấu thầu; (6) Sự minh bạch trong quá trình đấu thầu.
Hoàn thiện các quy định về hệ thống định mức, đơn giá phù hợp cho công tác bảo trì đường cao tốc tại Việt Nam
Bài báo trình bày về việc hoàn thiện hệ thống định mức, đơn giá cho công tác bảo trì đường cao tốc tại Việt Nam trong bối cảnh mạng lưới cao tốc quốc gia ngày càng phát triển mạnh mẽ. Công tác bảo trì đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì chất lượng và tuổi thọ các tuyến đường cao tốc. Tuy nhiên, hiện nay hệ thống định mức và đơn giá cho công tác bảo trì công trình xây dựng vẫn còn nhiều bất cập, chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu thực tế. Một trong các vấn đề cần đặt ra là thiếu các định mức cho các công tác đặc thù như bảo dưỡng, sửa chữa các hệ thống ITS, trung tâm điều hành giao thông và các hệ thống thu phí không dừng, … . Bên cạnh đó, còn có một số bất cập về quy định giá vật liệu xây dựng, nhân công xây dựng, máy và thiết bị thi công trong lĩnh vực bảo trì chưa thực sự phù hợp với thị trường và sự thay đổi của tiêu chuẩn kỹ thuật mới. Để khắc phục, bài báo đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống định mức, đơn giá cho phù hợp nhằm quản lý chi phí bảo trì đạt hiệu quả hơn.
Nghiên cứu đề xuất hoàn thiện định mức chi phí cho hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn phù hợp với Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn
Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng và yêu cầu nâng cao chất lượng không gian sống, công tác quy hoạch đô thị và nông thôn đóng vai trò nền tảng trong việc định hướng phát triển kinh tế - xã hội bền vững, đồng bộ và hiệu quả. Sự thành công của công tác quản lý phát triển đô thị phụ thuộc vào chất lượng hồ sơ quy hoạch đô thị và nông thôn, trong đó chi phí lập đồ án quy hoạch là một trong những yếu tố quan trọng. Thực tiễn triển khai tại 34 tỉnh, thành phố (trước đây là 63 tỉnh, thành phố) cho thấy một số bất cập trong việc lập và quản lý chi phí quy hoạch, từ khâu dự trù kinh phí, lựa chọn đơn vị tư vấn và quản lý nghiệp vụ công tác quy hoạch đô thị và nông thôn. Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn (Luật số 47/2024/QH15) có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 và các Nghị định, Thông tư hướng dẫn được ban hành đã góp phần làm rõ nội hàm của hồ sơ quy hoạch đô thị và nông thôn, cùng với đó là nhiệm vụ xác định chi phí cho hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn cần được rà soát, điều chỉnh phù hợp với các quy định mới. Bài viết tóm tắt đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở về định mức chi phí cho hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn phù hợp với các yêu cầu, nhiệm vụ của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn làm cơ sở để xây dựng và ban hành Thông tư về định mức, phương pháp lập và quản lý chi phí cho hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn.
Quản lý dự án trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 5.0
Trong bối cảnh chuyển đổi từ cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ Tư (CN4.0) sang cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ Năm (CN5.0), một vùng đệm kiến thức sẽ được tạo ra giữa công nghệ số và kỹ năng tâm lý/mềm trong lĩnh vực quản lý dự án (QLDA). Cần xem xét một số kỹ năng mềm như kỹ năng xã hội, đổi mới, cảm xúc, hành vi, … để phát triển phù hợp với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ QLDA trong bối cảnh CN5.0. Bên cạnh đó, việc phát triển bản sắc nghề nghiệp và giá trị cá nhân cũng được coi là một nhu cầu thiết yếu, đồng thời với kỷ nguyên công nghệ số tích hợp trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI) - nền tảng của CN5.0. Bước nhảy vọt từ các quy trình và phương pháp quản lý dự án truyền thống (Traditional Project Management - TPM) đến công nghệ số quản lý dự án (Digital Project Management - DPM) lấy con người làm trung tâm được đặc trưng bởi mức độ đổi mới, sáng tạo và tương tác xã hội cao trong các hoạt động, phản ánh tầm nhìn về giá trị cá nhân và tính cách của nghề quản lý dự án tương lai [1,2]. Cùng với sự thay đổi cơ bản này, cần có các chương trình đào tạo đổi mới để nâng cao chuyên môn công nghệ số và kỹ năng mềm sao cho chúng tương thích với nhau, nhằm giúp các nhà quản lý dự án đạt được thành công trong điều hành dự án.
Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng Prefab (Tiền chế) và DfMA (Thiết kế cho sản xuất và lắp ráp) trong đầu tư xây dựng tại Việt Nam
Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh, áp lực về tiến độ, chi phí và cam kết giảm phát thải (Net Zero 2050), Prefab (Tiền chế) và DfMA (Thiết kế cho sản xuất và lắp ráp) trở thành giải pháp quan trọng cho ngành xây dựng. Bài viết này làm rõ khái niệm và nguyên tắc của Prefab và DfMA, phân tích tác động trên các khía cạnh quản lý dự án, đầu tư công – tư, thiết kế, thi công, đấu thầu – hợp đồng, chi phí đầu tư và chi phí vòng đời, chất lượng, tiến độ, an toàn, PCCC và môi trường. Trên cơ sở các ví dụ thực tiễn tiêu biểu (Singapore, Mỹ, New Zealand, Việt Nam), phân tích SWOT và đề xuất các giải pháp chính sách, kỹ thuật và thị trường để thúc đẩy ứng dụng Prefab/DfMA hiệu quả. Kết luận khẳng định: mặc dù chi phí đầu tư ban đầu có thể cao hơn, nhưng khi tính chi phí vòng đời và lợi ích phi chi phí (an toàn, môi trường, tiến độ), Prefab/DfMA là lựa chọn tối ưu cho các dự án có yêu cầu chất lượng, tiến độ và an toàn cao.
Vai trò của cơ sở dữ liệu đất đai trong hoạt động kinh doanh bất động sản của doanh nghiệp (Trong bối cảnh chuyển đổi số tại Việt Nam)
Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, dữ liệu được xác định là nguồn tài nguyên quan trọng, trong đó cơ sở dữ liệu (CSDL) đất đai giữ vai trò nền tảng đối với quản lý nhà nước và sự phát triển của thị trường bất động sản. Đối với doanh nghiệp kinh doanh bất động sản (BĐS), dữ liệu đất đai là yếu tố đầu vào then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư, hiệu quả kinh doanh và khả năng quản trị rủi ro. Bài báo tập trung phân tích vai trò của CSDL đất đai trong hoạt động kinh doanh BĐS của doanh nghiệp; làm rõ cơ sở lý luận, kinh nghiệm thực tiễn; đánh giá thực trạng khai thác dữ liệu đất đai tại Việt Nam hiện nay, đặc biệt là tại các Thành phố lớn; từ đó chỉ ra những tồn tại, nguyên nhân và đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hiệu quả CSDL đất đai trong quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp kinh doanh BĐS, góp phần phát triển thị trường BĐS minh bạch, bền vững.
Mô hình thông tin công trình (BIM) trong quản lý chi phí: Tiếp cận theo chu kỳ thi công dự án xây dựng
Bài viết tập trung phân tích vai trò của Mô hình Thông tin Công trình (BIM) trong quản lý chi phí dự án xây dựng theo toàn bộ chu kỳ thi công, bao gồm các giai đoạn: thiết kế kỹ thuật, lựa chọn nhà thầu, thi công, nghiệm thu và quyết toán. BIM được xem như một nền tảng dữ liệu tích hợp, cho phép bóc tách khối lượng chính xác, phát hiện xung đột kỹ thuật, theo dõi tiến độ thực tế, kiểm soát các phát sinh và tăng cường tính minh bạch trong quy trình thanh toán. Thông qua việc tổng hợp và phân tích các tài liệu trong và ngoài nước, bài viết làm rõ tiềm năng và hạn chế của việc ứng dụng BIM tại Việt Nam, đặc biệt là các vấn đề về thiếu chuẩn hóa dữ liệu, năng lực triển khai không đồng đều và hạn chế trong kết nối giữa các bộ phận chuyên môn. Trên cơ sở đó, các giải pháp định hướng được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng BIM trong kiểm soát chi phí, nhấn mạnh tầm quan trọng của phối hợp tổ chức, chính sách hỗ trợ và nâng cao năng lực triển khai đồng bộ từ khâu thiết kế đến hoàn công.
Đánh giá thực trạng quản lý và sử dụng đất phục vụ phát triển không gian đô thị tại thành phố Hà Nội
Bài báo đánh giá thực trạng quản lý và sử dụng đất phục vụ phát triển không gian đô thị tại thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2019 - 2024, dựa trên số liệu hai kỳ kiểm kê đất đai gần nhất của thủ đô. Nghiên cứu tập trung phân tích sự biến động cơ cấu các nhóm đất chính, đặc biệt là cơ cấu sử dụng các loại đất phi nông nghiệp. Kết quả cho thấy, dù tổng diện tích tự nhiên của Hà Nội không thay đổi, cơ cấu sử dụng đất đã có sự chuyển dịch rõ nét theo hướng gia tăng đất phi nông nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị, hạ tầng và dịch vụ. Tuy nhiên, quá trình này cũng bộc lộ một số tồn tại và hạn chế đặt ra cần được giải quyết. Trên cơ sở đánh giá thực trạng và bám sát các Quyết định chiến lược về quy hoạch Thủ đô, bài báo đề xuất các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện cấu trúc không gian đô thị, nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng đất và thúc đẩy phát triển không gian đô thị Hà Nội theo hướng bền vững trong tương lai.
Quản lý hợp đồng xây dựng – Nhìn từ góc độ phòng chống lãng phí và tiêu cực
Quản lý hợp đồng xây dựng trong khuôn khổ pháp luật về xây dựng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro, bảo đảm hiệu quả thực hiện dự án và tạo cơ sở giải quyết tranh chấp. Trong bối cảnh các dự án xây dựng ngày càng phức tạp, yêu cầu đặt ra là phải có các chiến lược quản lý hợp đồng chặt chẽ, hiệu quả nhằm kiểm soát rủi ro về tài chính, kỹ thuật và pháp lý. Thực tiễn cho thấy nhiều dự án bị đội vốn, chậm tiến độ hoặc phát sinh tranh chấp chủ yếu bắt nguồn từ những hạn chế trong công tác quản lý hợp đồng. Vì vậy, nhìn từ góc độ phòng chống lãng phí và tiêu cực, việc áp dụng các biện pháp quản lý hợp đồng một cách chủ động, xuyên suốt là công cụ quản trị rủi ro mang tính chủ động.
Áp dụng BIM trong các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng đường sắt
Bài báo trình bày sự cần thiết và những lợi ích nổi bật của việc ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) trong các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng đường sắt. Đây là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện đại hóa hạ tầng giao thông, đặc biệt khi BIM đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong việc nâng cao chất lượng thiết kế, thi công và quản lý vận hành công trình. Bài viết cũng phân tích kinh nghiệm triển khai BIM tại một số quốc gia phát triển, từ đó chỉ ra các khó khăn và thách thức thực tiễn trong quá trình áp dụng vào lĩnh vực đường sắt. Trên cơ sở đánh giá thực trạng triển khai BIM tại Việt Nam hiện nay, bài báo tiến hành phân tích SWOT để làm rõ điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức. Cuối cùng, bài báo đề xuất một số giải pháp và kiến nghị cụ thể nhằm thúc đẩy việc áp dụng BIM hiệu quả, phù hợp với điều kiện kỹ thuật, pháp lý và nguồn lực của Việt Nam.
Chuẩn hoá quy trình và phương pháp kiểm toán dự án đầu tư xây dựng: Trường hợp nghiên cứu tại Hãng kiểm toán và định giá ASCO
Kiểm toán dự án đầu tư xây dựng đòi hỏi tuân thủ chuẩn mực và pháp luật, trong khi hồ sơ lớn, dự án phức tạp và thời gian hạn chế đòi hỏi các đơn vị kiểm toán độc lập phải có quy trình và phương pháp kiểm toán chặt chẽ, khoa học. Nghiên cứu tình huống tại ASCO dựa trên phân tích quy trình và phỏng vấn nhân sự chủ chốt cho thấy đơn vị đã chuẩn hóa quy trình bằng mã hóa giai đoạn–công việc–thời gian–biểu mẫu, áp dụng tiếp cận dựa trên rủi ro, hỗ trợ soát xét và số hóa hồ sơ. Tuy nhiên, quy trình còn cồng kềnh cho dự án nhỏ, kiểm tra chi tiết tốn nguồn lực, một số hướng dẫn chưa thống nhất, từ đó bài báo đề xuất một số định hướng cải thiện cho công ty cũng như các đơn vị kiểm toán độc lập nói chung bao gồm: (i) chuẩn hoá đầu ra và điểm kiểm soát; (ii) modun hoá quy trình và chương trình kiểm toán theo quy mô-rủi ro dự án và loại công trình; (iii) thiết kế chiến lược kiểm toán theo rủi ro/trọng yếu và chuẩn hoá cơ chế chọn mẫu, mở rộng kiểm tra; (iv) chuẩn hoá bộ biểu mẫu và cơ chế soát xét nhằm giảm sự khác biệt giữa các đội nhóm và tăng khả năng đào tạo; (v) đẩy mạnh số hoá và ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo theo lộ trình hỗ trợ – chuẩn hoá – kiểm soát, không thay thế xét đoán nghề nghiệp.
Mô hình phát triển nhà ở xã hội tại Singapore (Chương trình HDB): Phân tích kinh nghiệm và khả năng ứng dụng tại Việt Nam
Bài báo phân tích mô hình phát triển nhà ở xã hội (NOXH) tại Singapore theo chương trình Housing and Development Board (HDB) nhằm rút ra bài học và đánh giá khả năng ứng dụng cho Việt Nam. Nghiên cứu áp dụng phân tích định tính và so sánh đối chiếu chính sách, kết hợp tham vấn ý kiến chuyên gia. Kết quả cho thấy Việt Nam tồn tại bốn mô hình phát triển NOXH, trong đó mô hình dự án tập trung (đặc biệt vốn ngoài ngân sách) giữ vai trò chủ đạo nhưng còn phân mảnh theo dự án và yếu về điều phối, quản trị sau đầu tư. Trong khi đó, HDB là mô hình Nhà nước dẫn dắt xuyên suốt từ quy hoạch tích hợp đến quản trị sau đầu tư. Từ so sánh này, bài báo đề xuất mô hình kết hợp theo hướng Nhà nước kiến tạo - doanh nghiệp thực thi, tập trung vào: (i) chủ động điều phối quỹ đất sạch gắn hạ tầng xã hội và giao thông công cộng; (ii) thiết lập nguồn vốn dài hạn cho NOXH; và (iii) hoàn thiện cơ chế giám sát phân bổ, hạn chế chuyển nhượng để bảo đảm công bằng tiếp cận và tính bền vững.
Đề xuất khung Mô hình thông tin tài sản (AIM) cho quản lý vận hành đường sắt đô thị tại Việt Nam
Công trình đường sắt đô thị là hệ thống hạ tầng phức tạp, tích hợp nhiều chuyên ngành và có vòng đời khai thác kéo dài hàng chục năm. Một trong những thách thức lớn nhất trong giai đoạn khai thác là sự đứt gãy thông tin kỹ thuật tại bàn giao giữa thi công và vận hành – biểu hiện đặc trưng là các mô hình BIM hoàn công có độ chính xác hình học cao nhưng thiếu hơn 80% thông tin phi hình học thiết yếu cho quản lý tài sản. Bài báo này đề xuất Khung Mô hình Thông tin Tài sản (Asset Information Model – AIM) cho quản lý vận hành đường sắt đô thị tại Việt Nam. Trên cơ sở tổng hợp kinh nghiệm từ ba dự án quốc tế tiêu biểu (Rail Baltica – Châu Âu, Metro Hạ Môn – Trung Quốc, Maha Metro – Ấn Độ) và phân tích khoảng trống năng lực tại Tuyến Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) theo bốn trụ cột (Chính sách, Con người, Quy trình, Công nghệ), nghiên cứu đề xuất khung AIM gồm ba thành phần cốt lõi: (1) cấu trúc dữ liệu ba lớp (hình học, phi hình học, tài liệu); (2) hệ thống định danh và mã hóa tài sản tuân thủ Uniclass 2015 và ISO 19650; và (3) lộ trình chuyển đổi số ba giai đoạn từ chuẩn hóa dữ liệu đến tích hợp hệ thống. Kết quả nghiên cứu cung cấp nền tảng kỹ thuật cụ thể, có thể áp dụng trực tiếp tại bối cảnh Việt Nam, đặt nền móng cho hướng nghiên cứu tiếp theo về kiểm chứng thực tiễn và mở rộng sang các tuyến Metro mới.