Đánh giá rủi ro sạt lở bờ sông tại Thành phố Hồ Chí Minh do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và xả lũ từ hồ chứa Dầu tiếng và Trị An

Tóm tắt

Nhằm hỗ trợ cho công tác quản lý thiên tai cho TP. HCM, nghiên cứu này sẽ tập trung dự đoán một cách định lượng và trực quan theo không gian và thời gian rủi ro sạt lở bờ sông trong bối cảnh của biến đổi khí hậu (BĐKH) trong tương lai. Phương pháp chính đã được sử dụng ở đây là tiếp cận fuzzy logic trong môi trường ArcGIS kết hợp với mô hình thủy động lực học Mike (11 và 21) để dự đoán và xây dựng các bản đồ rủi ro sạt lở bờ sông cho hệ thống sông chính tương ứng với các kịch bản mô phỏng khác nhau, bao gồm: (i) Kịch bản hiện trạng; (ii) Các kịch bản BĐKH trong tương lai do Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố, (iii) Kịch bản xả lũ từ hai hồ chứa trên thượng lưu (hồ Dầu Tiếng và hồ Trị An) tương ứng lần lượt với các tần xuất lũ 5% và 1%. Khi so sánh với kịch bản hiện trạng, kết quả cho thấy rằng BĐKH ít nhiều làm gia tăng rủi ro sạt lở bờ sông, cụ thể: Làm gia tăng từ 12% đến 13% diện tích vùng có cấp độ rủi ro cao (sạt lở tiềm tàng); trong khi đó vùng có cấp độ rủi ro rất cao và cực kỳ cao lại có xu thế giảm. Hơn nữa, kết quả tính toán kịch bản xả lũ từ các hồ chứa thượng lưu tương ứng với hai tần suất 5% và 1% cũng cho thấy xả lũ sẽ làm gia tăng đáng kể vùng có cấp độ rủi ro cực kỳ cao lần lượt là 6% và 8%, nhưng từ 2,1 đến 2,4 lần chiều dài dọc bờ sông. Chính vì vậy, mặc dù tác động của BĐKH ở mức độ không nghiêm trọng, nhưng thành phố vẫn cần phải có những giài pháp giảm thiểu nguy cơ và kế hoạch ứng phó chủ động với sạt lở bờ sông trước khi nó thực sự xảy ra.