Xác định hoạt chất ent-kauran diterpenoid trong cây khổ sâm Bắc bộ (Croton tonkinensis Gagnep., Euphorbiaceae) bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao
Abstract
Cây khổ sâm Bắc bộ (Croton tonkinensis Gagnep., Euphorbiaceae) được dùng phổ biến trong y học dân gian của Việt Nam. Lá cây khổ sâm Bắc bộ dùng chữa ung nhọt, lở loét, viêm mũi, đau bụng, tiêu hóa kém, lỵ và viêm loét dạ dày - tá tràng. Chất ent-18-acetoxy-7β-hydroxykaur-16-en-15-on (1) là hoạt chất có hàm lượng lớn nhất trong lá cây khổ sâm Bắc bộ; chất này có thể được phân lập lượng lớn cho các ứng dụng thực tiễn làm thuốc chống viêm và dự phòng ung thư. Để có thể xác định nhanh hàm lượng chất này trong các nguyên liệu thực vật, phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) với cột tách pha đảo (RP) đã được xây dựng trong nghiên cứu này.
Mẫu phân tích là phần chiết methanol. Điều kiện phân tích sắc ký cụ thể như sau: Pha động gradient MeOH-H2O: từ 20% đến 100% MeOH trong 25 phút, sau đó 100% MeOH trong 10 phút. Tốc độ dòng được duy trì ở 1 ml/phút, nhiệt độ cột ở nhiệt độ phòng. Dung môi sắc ký và các mẫu phân tích được lọc qua màng lọc 0,45 μm trước khi đưa vào cột sắc ký. Detector DAD được đặt ở các bước sóng λ 210 nm, 240 nm, 254 nm và 360 nm. Mẫu phân tích được chuẩn bị ở nồng độ 10 mg/ml và mẫu chuẩn ent-kauran diterpenoid (1) ở nồng độ 1 mg/ml trong dung môi MeOH.
Kết quả nghiên cứu: Phương pháp RP-HPLC nhanh và chính xác đã được xây dựng để định lượng hoạt chất chính ent-18-acetoxy-7β-hydroxykaur-16-en-15-on (1) trong lá cây khổ sâm Bắc bộ (Croton tonkinensis Gagnep., Euphorbiaceae). Độ tuyến tính, độ đúng và độ lặp lại của phương pháp cho thấy tính khả dụng của phương pháp trong phân tích chất (1) trong các nguyên liệu thực vật.
