Nghiên cứu độc tính cấp và độc tính bán trường diễn của rễ bá bệnh (Eurycoma longifolia J.) trên động vật thực nghiệm

Abstract

Bá bệnh (Eurycoma longifolia J.) là một cây gỗ nhỏ, mọc nhiều ở vùng rừng rậm các nước Đông Nam Á. Cây được sử dụng lâu đời trong dân gian để chữa nhiều bệnh khác nhau như ăn không tiêu, nôn mửa, đầy bụng, tiêu chảy, sốt rét, giải độc rượu, đau lưng, mỏi gối... Cây bá bệnh Việt Nam đã được nghiên cứu về tác dụng tăng cường chức năng sinh dục trên thực nghiệm, kết quả cho thấy rễ bá bệnh với liều 10g/kg thể trọng đã thể hiện hoạt tính androgen rõ trên chuột cống đực non thiến. Trên hành vi tình dục, rễ bá bệnh với liều trên cũng làm tăng ham muốn tình dục trên chuột thực nghiệm. Nhằm từng bước đưa cây thuốc này ra thị trường để thay thế sản phẩm nhập ngoại, đề tài được thực hiện với mục tiêu: Xác định liều LD₅₀ của dịch chiết rễ bá bệnh trên chuột thực nghiệm; Đánh giá độc tính bán trường diễn của dịch chiết rễ bá bệnh trên thỏ.

Nguyên liệu: Rễ bá bệnh do nhóm nghiên cứu Bộ môn Thực vật, Trường Đại học Dược Hà Nội cung cấp.

Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu độc tính cấp và độc tính bán trường diễn.

            Kết quả:

+ Về độc tính cấp: đã xác định được liều LD₅₀ bằng đường uống trên chuột nhắt trắng thực nghiệm là  LD₅₀ = 135 (156,60 - 116,38) g/kg ở p = 0,05. Đây là liều gấp 13,5 lần liều dự kiến trên lâm sàng.

+ Về độc tính bán trường diễn: với liều 4 và 12 g/kg trọng lượng thỏ, rễ bá bệnh đã làm giảm rõ các chỉ số: số lượng hồng cầu, hemoglobin, hematocrit ở cả 2 thời điểm sau uống thuốc 14 ngày và 28 ngày. Số lượng bạch cầu, tiểu cầu cũng giảm tuy không hằng định; chức năng gan cũng giảm thông qua sự tăng chỉ số cholesterol toàn phần ở lô uống bá bệnh liều gấp 3 liều lâm sàng. Không có sự thay đổi về hình thái mô học gan, thận thỏ giữa các lô.