Nghiên cứu tổng hợp benzyloxyacetaldehyd làm nguyên liệu tổng hợp mạch nhánh của taxoter

Abstract

Benzyloxyacetaldehyd là nguyên liệu quan trọng trong ngành công nghiệp dược phẩm và các quá trình sản xuất các hóa chất trong nông nghiệp. Theo các công trình nghiên cứu trước đây benzyloxyacetaldehyd là nguyên liệu trung gian để tổng hợp một số chất có hoạt tính sinh học cao như (+)-bullatacin một chất có tác dụng ức chế tế bào ung thư, Patulin một chất kháng sinh chống lại vi khuẩn Gram dương và Gram âm, hydroxyethlamino sulfonamid chất có tác dụng ức chế virus HIV gây suy giảm miễm dịch ở người. Đặc biệt trong quá trình tổng hợp mạch nhánh của taxoter, hoạt chất có tác dụng chống ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư phổi không phải tế bào nhỏ, ung thư dạ dày ^[3]. Hiện nay trên thị trường benzyloxyacetaldehyd có giá thành khá cao, trên thế giới có một vài công trình nghiên cứu tổng hợp dẫn xuất này, tuy nhiên điều kiện phản ứng chưa phù hợp ở Việt Nam. Trong nước cũng đã có một số công trình nghiên cứu tổng hợp taxoter, tuy nhiên hầu hết các tác giả đều chưa nghiên cứu tổng hợp benzyloxyacetaldehyd để làm nguyên liệu cho tổng hợp mạch nhánh taxoter. Vì vậy, trong đề tài cấp Sở KHCN Hà Nội "Nghiên cứu quy trình bán tổng hợp taxotere từ 10-DAB III" chúng tôi đã nghiên cứu tổng hợp benzyloxyacetaldehyd làm nguyên liệu cho quá trình tổng hợp mạch nhánh taxoter. Bài báo này thông báo kết quả lần đầu tiên nghiên cứu tổng hợp benzyloxyacetaldehyd bằng cách sử dụng các chất oxi hóa khác nhau để làm tăng hiệu suất của phản ứng.

Phương pháp nghiên cứu

Quá trình tổng hợp benzyloxyacetaldehyd được thực hiện qua hai giai đoạn đi từ chất đầu là benzylbromid, thực hiện phản ứng thế nucleophin với ethylglycol, sử dụng base mạnh là NaH trong dung môi DMF, thu được sản phẩm là 2-(benzyloxy)ethanol (1), tiếp theo là giai đoạn thực hiện phản ứng oxi hóa rượu bậc 1 của 2-(benzyloxy)ethanol với các tác nhân oxi hóa khác nhau như là 1,1,1-triacetoxy-1,1-dihydro-1,2-benziodoxol-3(1H)-on (Dess-Martin periodinan), piridiniumclorocr-oat (PCC), DMSO/DCC, DMSO/(COCl)2/Et3N, SO3/piridin/Et3N, DMSO/P2O5/Et3N, 2,2,6,6-tetramethyl-piperidin-1-yl)oxyl (TEMPO)/NaClO, trong dung môi hữu cơ để thu được benzyloxyacetaldehyd (2).

            Kết luận

Từ nguyên liệu đầu là benzylbromid đã tổng hợp thành công benzyloxyacetaldehyd qua hai giai đoạn, với hiệu suất toàn bộ quá trình là 46,7%. Quy trình thực hiện đơn giản, có thể thực hiện ở quy mô lớn khi tiến hành tổng hợp mạch nhánh của taxoter, ngoài ra còn có thể áp dụng để tổng hợp làm nguyên liệu hóa dược sau này.