Khảo sát đặc tính dược liệu và bước đầu định danh bằng trình tự ITS và matK cho một mẫu ngải mới tìm thấy ở vùng núi Cấm - An Giang

Tóm tắt

Nằm trong dự án nghiên cứu tính đa dạng sinh học cây họ Gừng ở vùng Núi Cấm hướng đến ứng dụng trong việc điều chế các thuốc chữa bệnh, các tác giả đã thu thập được hơn 20 mẫu cây họ Gừng có tên bắt đầu bằng chữ "ngải" tại vùng Núi Cấm. Đặc điểm chung của các mẫu này là hình thái của chúng khá giống nhau. Trong đó, loài "ngải sậy củ lớn" (tên phổ thông thường gọi ở vùng Núi Cấm, Tịnh Biên, An Giang) đã được chứng minh là cây thuốc có tiềm năng trị ung thư.

Gần đây, trình tự DNA dùng làm tiêu chuẩn định danh hoặc tái định danh được sử dụng rộng rãi để nhận định loài và xác định mối quan hệ phát sinh loài. Đã có khá nhiều nghiên cứu sử dụng trình tự ITS và gen matK để xây dựng cây phát sinh loài. Đối với họ Gừng, trình tự ITS và matK được dùng để xây dựng cây phát sinh loài chi Amomum (Alpinioideae: Zingiberaceae), chi Globba và tông Lobbeae, chi Alpinia, chi Gừng, chi Boesenbergia Thái Lan. Trong nghiên cứu này,  mẫu ngải có ký hiệu N6 (tên thường gọi là ngải sậy củ lớn) được nghi ngờ là loài mới, do đó các đặc điểm dược liệu cơ bản như hình thái của rễ và thân, đặc điểm vi học, thành phần hoá học, thành phần tinh dầu cũng như giải trình tự vùng ITS và vùng matK nhằm định danh sơ bộ được tập trung phân tích.

Phương pháp nghiên cứu

- Phân tích đặc điểm dược liệu.

- Chiết AND.

- Kỹ thuật PCR.

- Giải trình tự.

Kết quả nghiên cứu

Mẫu ngải N6 thu thập được tại vùng núi Cấm, An Giang đã được tiến hành phân tích thành phần hoá học. Kết quả cho thấy mẫu N6 thật sự có thành phần hoá học rất đáng quan tâm, hứa hẹn là nguồn dược liệu quý có thể khai thác trong tương lai. Việc đọc trình tự hai vùng ITS và trnK của mẫu N6 thành công đã tạo tiền đề quan trọng cho việc thiết lập nguồn cơ sở dữ liệu DNA và phân tích quan hệ chủng loài giữa N6 với các loài tương cận của nó về sau.