Tổng hợp và thử hoạt tính sinh học của dinatri 2-(curcumin-O-yl)ethyl phosphat

Tóm tắt

Curcumin là phân tử polyphenol thiên nhiên phân lập từ củ nghệ (Curcuma longa L., họ gừng - Zingiberaceae) có tác dụng dược lý phong phú, được nhiều nhà nghiên cứu phát triển thuốc quan tâm trong thập kỷ gần đây. Ở nghiên cứu trước, đã thông báo kết quả thử hoạt tính kháng tế bào ung thư của dẫn chất LH-42017 là dạng acid ester-dihydrophosphat. Dẫn chất này có hoạt tính tốt hơn curcumin ban đầu từ 1,7-2,3 lần đối với các dòng ung thư đã thử. Tiếp tục theo hướng đó, nghiên cứu này được thực hiện với mục tiêu: (i) Tổng hợp được dẫn chất mới dinatri 2-(curcumin-O-yl)ethyl phosphat (LH-52017); (ii) Đánh giá được hoạt tính chống oxy hóa, chống viêm và kháng tế bào ung thư của dẫn chất này.

Nguyên liệu

Curcumin đạt hàm lượng > 96% (HPLC); các hóa chất: Aceton, acetonitril, acid acetic, acid hydrocloric, n-butanol, dicloromethan, diethyl ether, ethyl acetat, kali carbonat, methanol, natri carbonat, natri hydroxid, natri sulfat, pyridin đạt tiêu chuẩn tinh khiết tổng hợp; 2-bromoethanol và phosphoryl clorid.

Phương pháp nghiên cứu

- Tổng hợp các dẫn chất sử dụng các phản ứng O-alkyl hóa, ester hóa, tạo muối.

- Cấu trúc của sản phẩm tổng hợp được xác định bằng các phương pháp phổ: phổ khối lượng (MS), phổ hồng ngoại (IR), phổ cộng hưởng từ hạt nhân (¹H-NMR, ¹³C-NMR).

- Hoạt tính sinh học: Hoạt tính chống oxy hóa; Hoạt tính ức chế sản sinh NO; Hoạt tính gây độc tế bào ung thư.

Kết luận

Đã tổng hợp được dẫn chất mới dinatri 2-(curcumin-O-yl)ethyl phosphat (LH-52017) từ curcumin qua 2 giai đoạn: mono-alkyl hóa tạo ra LH-32017, sau đó dihydrophosphat hóa bằng hệ phosphoryl clorid/pyridin/nước (tỉ lệ mol 2/2/1) và tạo muối với natri carbonat ở pH 9. Trong đó, đã cải tiến phương pháp điều chế LH-32017 không sử dụng sắc ký cột. Cấu trúc các chất được xác định bằng phương pháp phân tích các phổ: khối lượng, hồng ngoại và cộng hưởng từ hạt nhân. Kết quả thử hoạt tính sinh học xác định được, LH-52017 có hoạt tính chống oxy hóa yếu, chống sản sinh NO ở mức trung bình (IC₅₀ = 133,21 µM). Trên các dòng tế bào ung thư, LH-52017 thể hiện hoạt tính ở mức trung bình với IC₅₀ = 76,81-112,05 µM, trong đó cao hơn so với curcumin ở dòng ung thư vú (MCF7) và ung thư bạch cầu (K562), với IC₅₀ tương ứng là 76,81 và 99,13 μM.