ĐẶC ĐIỂM MÃ VẠCH ADN CÁC VÙNG GEN rbcL, ITS VÀ rpoC1 CHO LOÀI BÌNH VÔI NHỊ NGẮN TẠI THÁI NGUYÊN (Stephania brachyandra Diels.) PHỤC VỤ GIÁM ĐỊNH LOÀI

Tóm tắt

Bình vôi nhị ngắn (Stephania brachyandra Diels.) là loài cây dược liệu quý thuộc chi Stephania, hiện đang chịu áp lực suy giảm mạnh do khai thác quá mức và suy thoái sinh cảnh tự nhiên. Việc giám định chính xác loài có ý nghĩa quan trọng trong công tác bảo tồn và quản lý bền vững nguồn gen. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm xây dựng và đánh giá hiệu quả của các mã vạch ADN trong nhận dạng loài Bình vôi nhị ngắn tại tỉnh Thái Nguyên. Năm mẫu Bình vôi được thu thập tại năm huyện khác nhau của tỉnh Thái Nguyên và tiến hành phân tích tại ba vùng gen gồm rbcL, ITS và rpoC1. DNA tổng số được tách chiết theo phương pháp CTAB cải tiến, sau đó các vùng gen được khuếch đại bằng PCR, giải trình tự và phân tích so sánh với các trình tự đã công bố trên Ngân hàng gen quốc tế (NCBI). Kết quả cho thấy các mẫu nghiên cứu có mức độ tương đồng di truyền cao với loài S. brachyandra tại các vùng gen rbcL và ITS (với mã số trên Ngân hàng gen quốc tế lần lượt là OR389485 và OR364122). Đặc biệt, trình tự vùng gen rpoC1 có chiều dài 465 bp đã được xác định và đăng ký lần đầu tiên cho loài Bình vôi nhị ngắn trên Ngân hàng gen với mã số OR389484, cho thấy khả năng phân biệt rõ ràng với các loài Stephania gần gũi. Nghiên cứu khẳng định việc kết hợp phân tích đa vùng gen có tốc độ tiến hóa khác nhau là hướng tiếp cận hiệu quả trong giám định loài và nghiên cứu quan hệ phát sinh loài, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học tin cậy phục vụ công tác bảo tồn và phát triển bền vững nguồn gen cây Bình vôi nhị ngắn ở Việt Nam.