Tạp chí của Học viện Ngân hàng
Pháp luật các nước về hành vi cạnh tranh không lành mạnh và một số khuyến nghị cho Việt Nam
Vấn đề cạnh tranh lành mạnh trên thị trường là một trong những nội dung quan trọng được Chính phủ và các cơ quan ban ngành quan tâm. Thông qua phương pháp phân tích nội dung đối với các văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam và một số Đạo luật của các quốc gia, nghiên cứu đã tiến hành so sánh và tổng hợp nhằm mục tiêu hoàn thiện quy định pháp luật về cạnh tranh không lành mạnh theo xu hướng tiệm cận với thế giới. Khuyến nghị tập trung vào việc bổ sung đối tượng người tiêu dùng vào định nghĩa về hành vi cạnh tranh không lành mạnh để bảo vệ lợi ích rộng hơn của thị trường. Đồng thời, quy định rõ ràng về thẩm quyền giải quyết và tăng cường vai trò của các cơ quan chuyên trách trong điều tra, xử lý và xem xét bỏ giới hạn mức xử phạt để tăng tính răn đe, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.
Pháp luật về Ban An toàn, vệ sinh lao động tại một số quốc gia và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
An toàn, vệ sinh lao động là nội dung đặc biệt quan trọng, có ảnh hưởng mạnh mẽ tới hoạt động sản xuất, kinh doanh và sự vận hành ổn định của mỗi doanh nghiệp. Tại Việt Nam, Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 được ban hành nhằm duy trì và đảm bảo an toàn, vệ sinh lao động. Bối cảnh phát triển mạnh mẽ của các thành phần kinh tế, với sự tham gia của nhiều ngành nghề, lĩnh vực khác nhau đòi hỏi khung pháp lý về an toàn, vệ sinh lao động, trong đó có pháp luật về Ban An toàn, vệ sinh lao động cần có sự hoàn thiện, đáp ứng kịp thời nhu cầu điều chỉnh nhằm mục tiêu đảm bảo an toàn đối với quá trình lao động, hạn chế đối đa thiệt hại có thể xảy ra đối với doanh nghiệp và người lao động. Bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu tổng hợp và phân tích quy định pháp luật về Ban An toàn, vệ sinh lao động của một sốquốc gia trên thế giới, bao gồm Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc, kết hợp với việc nghiên cứu quy định về thiết chế này tại Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 của Việt Nam. Trên cơ sở đó, bài viết rút ra một số bài học kinh nghiệm về ngưỡng lao động tối thiểu phải thành lập Ban An toàn, vệ sinh lao động; tính độc lập của Ban An toàn, vệ sinh lao động và một số nội dung liên quan nhằm hoàn thiện pháp luật về Ban An toàn, vệ sinh lao động ở Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.
Triển khai và giám sát đạo đức xuất bản tại các tạp chí khoa học Việt Nam và các khuyến nghị chính sách
Trong bối cảnh áp lực công bố gia tăng và các hình thức gian lận học thuật ngày càng tinh vi, việc triển khai và giám sát đạo đức xuất bản là yêu cầu thiết yếu để bảo đảm tính liêm chính của hồ sơ học thuật. Bài viết phân tích cơ chế triển khai và giám sát đạo đức xuất bản trong hệ thống xuất bản khoa học quốc tế, từ đó đối chiếu với bối cảnh Việt Nam nhằm nhận diện các khoảng trống về thể chế, năng lực và điều kiện vận hành. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tài liệu trong khung phân tích hệ thống, đối chiếu các chuẩn mực và hướng dẫn quốc tế với các văn bản pháp lý, chính sách liên quan tại Việt Nam. Kết quả cho thấy, mặc dù khung pháp lý về liêm chính khoa học ở Việt Nam đã có những điều chỉnh quan trọng, đạo đức xuất bản vẫn cần được nhận diện rõ hơn như một lĩnh vực thực hành nghề nghiệp đặc thù của các tạp chí khoa học, trong khi các điều kiện hỗ trợ còn hạn chế. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất tiếp tục cụ thể hóa các quy định và hướng dẫn về đạo đức xuất bản; ghi nhận đúng vai trò của biên tập viên khoa học; tăng cường đầu tư nguồn lực và cơ chế hỗ trợ cho các tạp chí khoa học trong nước; đồng thời nâng cao nhận thức về đạo đức xuất bản trong cộng đồng khoa học.
Tác động của rủi ro địa chính trị đến sự ổn định: Trường hợp hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
Nghiên cứu này kiểm tra ảnh hưởng của rủi ro địa chính trị đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2009- 2023. Sử dụng số liệu của 27 ngân hàng trong nước, ước lượng bằng hồi quy FGLS (Feasible Generalized Least Squares) và các phương pháp kiểm định tính vững phù hợp, nghiên cứu cho thấy rằng rủi ro địa chính trị tăng lên có thể làm suy giảm sự ổn định của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu đặt ra yêu cầu đối với các ngân hàng thương mại trong việc cần tích hợp rủi ro địa chính trị trong chính sách rủi ro của mình trong bối cảnh các xung đột địa chính trị trên thế giới có xu hướng gia tăng. Hơn nữa, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần quan tâm hơn công tác thông tin, dự báo và có các biện pháp cụ thể nhằm hỗ trợ kịp thời các ngân hàng thương mại, đặc biệt trong những tình huống xảy ra căng thẳng, xung đột có ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam.
Hướng dẫn triển khai và giám sát quy trình đánh giá nội bộ về mức đủ thanh khoản (ILAAP) tại các quốc gia và hàm ý cho Việt Nam
Trong bối cảnh các ngân hàng thương mại Việt Nam từng bước tiệm cận Basel III, quản trị rủi ro thanh khoản đang chuyển từ đáp ứng các tỷ lệ tối thiểu (Trụ cột 1) sang đánh giá mức đủ thanh khoản theo định hướng Trụ cột 2/SREP. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn thiếu khuôn khổ quy định/hướng dẫn thống nhất về nội dung tối thiểu của quy trình đánh giá nội bộ về mức đủ thanh khoản (ILAAP) và tiêu chí giám sát triển khai tại các ngân hàng. Bài viết khảo sát kinh nghiệm quốc tế bằng phân tích văn bản các chuẩn mực/khung giám sát và tài liệu hướng dẫn ILAAP tại Hà Lan/EU, Ả Rập Xê Út, Rwanda/Tanzania và Kazakhstan, đồng thời đối sánh theo khung 6 cấu phần: (i) quản trị & khẩu vị rủi ro; (ii) đo lường & mô hình; (iii) kiểm tra sức chịu đựng; (iv) kế hoạch dự phòng thanh khoản (CFP) & đệm thanh khoản; (v) báo cáo- kiểm định- đánh giá độc lập; và (vi) kỳ vọng giám sát. Kết quả cho thấy (1) “quản trị- kiểm tra sức chịu đựng- kế hoạch dự phòng thanh khoản (CFP)” là lõi triển khai tối thiểu; (2) khác biệt chủ yếu nằm ở mức độ chuẩn hóa mô hình hành vi dòng tiền, yêu cầu kiểm định/đánh giá độc lập và cường độ đối thoại giám sát; và (3) các hệ thống mới nổi thường áp dụng nguyên tắc tương xứng và lộ trình triển khai để bảo đảm tính khả thi. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất ban hành hướng dẫn/quy định riêng về triển khai và giám sát ILAAP tại Việt Nam, kèm các nội dung cần bổ sung và lộ trình phù hợp.
Bất định chính trị và quyết định nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết tại Việt Nam
Nghiên cứu này đánh giá tác động của bất định chính trị đến quyết định nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết tại Việt Nam, đồng thời xem xét vai trò điều tiết của ràng buộc tài chính đến mối quan hệ này. Bài viết sử dụng dữ liệu của 270 doanh nghiệp trong giai đoạn 2013- 2023 và áp dụng phương pháp ước lượng SGMM. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng bất định chính trị có tác động tích cực đến quyết định tiền mặt nắm giữ trong doanh nghiệp Việt Nam. Tác động này bị điều tiết đáng kể bởi ràng buộc tài chính của doanh nghiệp. Bài viết đề xuất các hàm ý quản trị dành cho các nhà điều hành doanh nghiệp và hoạch định chính sách trong bối cảnh bất định chính trị. Cụ thể, các nhà quản trị cần xây dựng chiến lược quản trị tiền mặt linh hoạt, đồng thời xem xét đến các ràng buộc tài chính liên quan đến quyết định này; thêm vào đó tích hợp các yếu tố rủi ro chính trị vào hệ thống quản trị rủi ro tổng thể để tăng cường khả năng dự báo và quản trị rủi ro. Các nhà hoạch định chính sách tại Việt Nam cần tăng cường sự ổn định chính trị và nâng cao tính minh bạch môi trường pháp lý, đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tài chính hiệu quả trong bối cảnh bất định chính trị tăng cao.
Các yếu tố ảnh hưởng khả năng trả nợ của người vay trên các nền tảng cho vay ngang hàng (P2P lending): Bằng chứng từ dữ liệu của LendingClub
Cho vay ngang hàng (P2P lending) mở rộng tiếp cận tín dụng nhưng cũng đặt ra yêu cầu đánh giá khả năng trả nợ của người vay cá nhân để quản trị rủi ro tín dụng. Nghiên cứu sử dụng 1.048.575 khoản vay cá nhân trên LendingClub (Hoa Kỳ, 2007- 2023) và ước lượng hồi quy logistic nhị phân nhằm nhận diện các yếu tố chi phối xác suất hoàn trả đúng hạn. Kết quả cho thấy lãi suất, tỷ lệ nợ/thu nhập, lịch sử chậm trả, hồ sơ công khai bất lợi, kỳ hạn vay và khoản trả góp hàng tháng có ý nghĩa thống kê; nhóm có thâm niên làm việc trên 10 năm có xu hướng hoàn trả tốt hơn. Mô hình hồi quy logistic cho thấy hiệu suất phân loại tốt, với diện tích dưới đường cong là 0,7814. Nghiên cứu chuẩn hóa biến kết quả trả nợ (loan outcome) từ trường loan_status theo quy tắc minh bạch, có thể lặp lại và cung cấp bằng chứng thực nghiệm về vai trò của các yếu tố tài chính, tín dụng trên bộ dữ liệu lớn giai đoạn dài. Kết quả mang lại hàm ý ứng dụng cho hoạt động sàng lọc tín dụng và quản trị danh mục cho vay trên các nền tảng P2P. Các phát hiện này cung cấp những hàm ý ứng dụng cho hoạt động sàng lọc tín dụng và quản trị danh mục trên các nền tảng cho vay ngang hàng của Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số các dịch vụ tài chính toàn cầu.
Tác động của sự bất định trong chính sách kinh tế đến đầu tư và hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp trên thế giới
Đầu tư vốn là một trong các quyết định tài chính quan trọng nhất của doanh nghiệp. Đầu tư đúng mức mang lại hiệu quả đầu tư cao và góp phần nâng cao giá trị của doanh nghiệp. Vì vậy, đầu tư và hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp là các chủ đề thu hút được nhiều sự quan tâm của các học giả và các nhà thực tiễn. Bài viết này tập trung phân tích ảnh hưởng của sự bất định trong chính sách kinh tế đến chi phí đầu tư vốn và hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp với mẫu gồm 311.942 quan sát từ 33.270 doanh nghiệp niêm yết ở 19 quốc gia được thu thập từ cơ sở dữ liệu Compustat trong khoảng thời gian từ năm 2001 đến năm 2023. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng chính sách kinh tế càng bất định thì doanh nghiệp đầu tư càng nhiều nhưng hiệu quả đầu tư càng thấp. Điều này được giải thích là do động cơ vụ lợi của các nhà quản lý. Các nhà quản lý doanh nghiệp đã lợi dụng sự bất ổn trong chính sách kinh tế để gia tăng đầu tư vào các dự án không sinh lợi cho doanh nghiệp nhưng lại giúp các nhà quản lý củng cố vị thế của mình. Kết quả nghiên cứu mang đến hàm ý rằng các nhà hoạch định chính sách cần giảm tính bất định trong chính sách kinh tế để giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả đầu tư, từ đó nâng cao hiệu quả của nền kinh tế. Hơn nữa, các doanh nghiệp cần tăng cường hiệu lực của quản trị công ty trong điều kiện môi trường vĩ mô bất định để hạn chế các hành vi vụ lợi của nhà quản lý và bảo vệ tốt lợi ích của cổ đông.
Thúc đẩy hành vi công dân khách hàng thông qua nhận thức về đạo đức và trách nhiệm xã hội của nhà bán lẻ trực tuyến
Bài nghiên cứu xem xét tác động của nhận thức về đạo đức trong kinh doanh- bao gồm tính không lừa dối, độ tin cậy, bảo mật thông tin, an toàn giao dịch và trách nhiệm xã hội của nhà bán lẻ trực tuyến đến niềm tin, lòng trung thành và hành vi công dân của khách hàng trong bối cảnh thương mại điện tử tại Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ 605 người tiêu dùng có kinh nghiệm mua sắm trực tuyến trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 11/2025 và được phân tích bằng phương pháp PLS-SEM. Kết quả cho thấy tính không lừa dối, độ tin cậy và trách nhiệm xã hội có tác động tích cực đến niềm tin, trong khi ảnh hưởng của bảo mật thông tin và an toàn giao dịch không có ý nghĩa thống kê. Niềm tin đóng vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy lòng trung thành và hành vi công dân của khách hàng. Nghiên cứu khuyến nghị các nhà bán lẻ cần ưu tiên xây dựng niềm tin thông qua các yếu tố đạo đức mang tính quan hệ, đặc biệt là độ tin cậy và tính không lừa dối, đồng thời triển khai trách nhiệm xã hội một cách thực chất và nhất quán.
Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và sự gắn kết của nhân viên với tổ chức: Vai trò của sự hài lòng, niềm tin, lòng trung thành của nhân viên
Trong bối cảnh liên tục đổi mới, cạnh tranh quyết liệt trong ngành Ngân hàng Việt Nam, việc tăng cường sự gắn kết của nhân viên với tổ chức (EE) trở thành yếu tố quan trọng để duy trì hiệu quả, phát triển bền vững. Nghiên cứu này xem xét tác động của trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) đến EE, đồng thời phân tích vai trò trung gian sự hài lòng của nhân viên với tổ chức (OS), niềm tin của nhân viên với tổ chức (OT), lòng trung thành với tổ chức (OL). Dữ liệu thu thập trong năm 2025 từ 559 nhân viên tại các ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) bằng phương pháp chọn mẫu thuận tiện kết hợp định mức. Nghiên cứu sử dụng mô hình phương trình cấu trúc bình phương tối thiểu từng phần (PLS-SEM) để kiểm định thang đo, các giả thuyết. Kết quả cho thấy: (1) CSR ảnh hưởng trực tiếp tích cực đến EE; (2) OS vừa tác động trực tiếp vừa đóng vai trò trung gian giữa CSR và EE; (3) OT, OL là các biến trung gian nối tiếp trong mối quan hệ này. Nghiên cứu góp phần mở rộng lý thuyết về cơ chế tâm lý qua đó CSR thúc đẩy EE trong bối cảnh Việt Nam, đồng thời đề xuất các ngân hàng nên tích hợp CSR vào chiến lược nhân sự nhằm tăng sự hài lòng, niềm tin, lòng trung thành của nhân viên.
Ảnh hưởng của giáo dục đại học đến dấu chân sinh thái trong bối cảnh phát triển kinh tế- xã hội của các nước ASEAN-5
Nghiên cứu này khám phá tác động của giáo dục đại học, tăng trưởng kinh tế, tiêu thụ năng lượng tái tạo và dân số lên dấu chân sinh thái tại 05 quốc gia ASEAN. Dữ liệu bảng được thu thập từ năm 1990 đến năm 2024. Để đảm bảo độ tin cậy của phân tích thực nghiệm, nghiên cứu áp dụng một phương pháp luận toàn diện, bao gồm kiểm định sự phụ thuộc chéo, nghiệm đơn vị và đồng liên kết Westerlund, sau đó mô hình được ước lượng bằng các phương pháp CS-ARDL (Cross-Sectionally Augmented Autoregressive Distributed Lag) và DCCE-MG (Dynamic Common Correlated Effects Mean Group). Kết quả ước lượng cho thấy giáo dục đại học góp phần giảm dấu chân sinh thái trong dài hạn, trong khi tăng trưởng GDP lại làm dấu chân sinh thái gia tăng. Do đó, chính phủ các quốc gia ASEAN-5 có thể thiết lập chính sách phát huy vai trò giáo dục đại học trong nghiên cứu, đào tạo và hợp tác với doanh nghiệp, cộng đồng, gắn với mục tiêu giảm dấu chân sinh thái và phát triển bền vững.
An ninh kinh tế số gắn với chủ quyền số Việt Nam: Khung lý luận và hàm ý chính sách
Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu, an ninh kinh tế số và chủ quyền số trở thành những trụ cột quan trọng đối với sự phát triển bền vững của Việt Nam. Bài viết xây dựng khung lý luận về an ninh kinh tế số gắn với chủ quyền số, dựa trên các tiếp cận liên ngành về an ninh phi truyền thống, kinh tế số và quản trị quốc gia trong kỷ nguyên số. Thông qua phương pháp phân tích định tính dựa trên dữ liệu thứ cấp, nghiên cứu làm rõ nội hàm của an ninh kinh tế số, các cấu phần của chủ quyền số và mối quan hệ tương tác giữa hai phạm trù này. Kết quả nghiên cứu cho thấy an ninh kinh tế số không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ hạ tầng và dữ liệu mà còn bao hàm năng lực tự chủ công nghệ, năng lực quản trị dòng chảy dữ liệu và khả năng bảo vệ lợi ích quốc gia trong không gian số. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các hàm ý chính sách theo khung ba tầng, gồm hoàn thiện thể chế số, tăng cường năng lực công nghệ nội sinh và phát triển hạ tầng, dữ liệu theo hướng an toàn, tự chủ. Nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở lý luận và cung cấp gợi ý chính sách cho Việt Nam trong quá trình củng cố an ninh kinh tế số gắn với chủ quyền số.
Ứng dụng Fintech và mức độ cạnh tranh trong ngành ngân hàng: Bằng chứng thực nghiệm từ Hoa Kỳ
Mục đích của nghiên cứu là phân tích tác động của ứng dụng công nghệ tài chính (Fintech) đến mức độ cạnh tranh (được đo thông qua sức mạnh thị trường, chỉ số Lerner) của các ngân hàng tại Hoa Kỳ. Dựa trên lý thuyết Resource-Based View (RBV) và khung phân tích VRIN (Value- Rareness- Inimitability- Non-substitutability, tức là Giá trị- Độ hiếm có- Khó sao chép- Không thể thay thế), Fintech được xem là một nguồn lực chiến lược có thể giúp ngân hàng nâng cao mức độ cạnh tranh. Nghiên cứu xây dựng chỉ số Bank Fintech Index (BFI) thông qua phương pháp khai thác văn bản từ các từ khóa liên quan đến Fintech được trích xuất từ báo cáo thường niên của 242 ngân hàng niêm yết trong giai đoạn 2012- 2024. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, việc ứng dụng Fintech sẽ góp phần gia tăng mức độ cạnh tranh trong ngành ngân hàng. Kết quả này không đổi khi nghiên cứu sử dụng các phương pháp ước lượng khác nhau, bao gồm cả phương pháp ước lượng mô men hóa tổng quát hệ thống (SGMM) để xử lý vấn đề nội sinh. Kết quả này đã đóng góp thêm bằng chứng nghiên cứu cho phần tổng quan về tác động của ứng dụng Fintech đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng. Kết quả nghiên cứu cũng là cơ sở để các nhà quản lý ngân hàng và những nhà hoạch định chính sách phát triển việc ứng dụng Fintech trong ngân hàng.
Ảnh hưởng của uy tín thương hiệu trường đại học đến quyết định hợp tác của doanh nghiệp với vai trò điều tiết của quy mô doanh nghiệp- Góc nhìn từ các trường đại học
Nghiên cứu đánh giá tác động của uy tín thương hiệu trường đại học đến quyết định hợp tác của doanh nghiệp, đồng thời xem xét vai trò điều tiết của quy mô doanh nghiệp trong mối quan hệ này từ góc nhìn của các trường đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh thông qua kết quả khảo sát từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2025. Dựa trên lý thuyết liên quan, bài viết kiểm định bảy giả thuyết nghiên cứu bằng mô hình phương trình cấu trúc PLS-SEM trên phần mềm SmartPLS. Kết quả cho thấy uy tín thương hiệu trường đại học, được hình thành từ chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học, tỷ lệ việc làm của sinh viên, trách nhiệm xã hội và mức độ gắn kết với cộng đồng doanh nghiệp, có ảnh hưởng tích cực đến quyết định hợp tác của doanh nghiệp. Quy mô doanh nghiệp là yếu tố điều tiết có ý nghĩa, làm tăng cường tác động của uy tín thương hiệu đến quyết định hợp tác. Nghiên cứu mang lại hai hàm ý thực tiễn chính: (1) các trường đại học cần xây dựng chiến lược thương hiệu dựa trên minh chứng học thuật và kết quả đầu ra có thể đo lường (tỷ lệ việc làm, công bố quốc tế, dự án hợp tác); (2) cần phân khúc chính sách hợp tác theo quy mô doanh nghiệp để tối ưu hóa nguồn lực, trong đó doanh nghiệp lớn hướng đến hợp tác R&D dài hạn, còn doanh nghiệp vừa và nhỏ ưu tiên đào tạo, thực tập và chuyển giao ứng dụng.
Khung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến giá dịch vụ đào tạo tại trường đại học tư thục Việt Nam
Nghiên cứu này xây dựng khung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến giá dịch vụ đào tạo tại trường đại học tư thục Việt Nam, tiếp cận từ tổng quan tài liệu có hệ thống kết hợp phân tích chính sách và dữ liệu học phí thực tiễn. Kết quả cho thấy giá dịch vụ đào tạo chịu tác động đồng thời của năm nhóm yếu tố: (1) chi phí đào tạo, (2) chất lượng và giá trị cảm nhận, (3) cạnh tranh thị trường, (4) khả năng chi trả của người học, và (5) thể chế và chính sách. Đóng góp chính của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ chế tác động của năm nhóm yếu tố trong bối cảnh đặc thù đại học tư thục Việt Nam, làm rõ mối quan hệ giữa “ngưỡng giá sàn” theo chi phí và “ngưỡng giá trần” theo mức chấp nhận của thị trường, từ đó đề xuất khung quản trị giá theo hướng minh bạch, phân tầng và gắn với chất lượng đầu ra kiểm chứng được. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa cho các trường đại học tư thục trong thiết kế chiến lược định giá dựa trên giá trị, đồng thời gợi mở cho cơ quan quản lý nhà nước hoàn thiện chính sách về giá dịch vụ giáo dục đại học trong bối cảnh tự chủ và cạnh tranh.
Đề xuất khung phương pháp luận đánh giá hiệu quả hoạt động của tổ chức tài chính vi mô trong bối cảnh Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
Bài viết đề xuất một khung phương pháp luận hai giai đoạn nhằm đánh giá hiệu quả hoạt động của các tổ chức tài chính vi mô trong bối cảnh Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Giai đoạn thứ nhất sử dụng phân tích bao dữ liệu (DEA) để đo lường hiệu quả tương đối của từng tổ chức trên cơ sở kết hợp các đầu vào và đầu ra phản ánh đồng thời mục tiêu tài chính và mục tiêu xã hội. Giai đoạn thứ hai sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng, trong đó System GMM được xem là lựa chọn phù hợp khi cấu trúc dữ liệu cho phép, nhằm phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả và kiểm soát khả năng nội sinh. Khung phương pháp nhấn mạnh hai biến có ý nghĩa trong bối cảnh Lào là mức độ ứng dụng công nghệ số (TECH) và tỷ lệ người vay là nữ (PFB). Bài viết không trình bày kết quả thực nghiệm từ dữ liệu thực tế mà chỉ cung cấp một bảng minh họa giả định về cách báo cáo kết quả khi khung phương pháp được triển khai. Đóng góp chính của bài viết là chuẩn hóa một lộ trình phân tích có thể sử dụng cho các nghiên cứu thực nghiệm tiếp theo về hiệu quả hoạt động của tài chính vi mô tại Lào.
Tác động của đầu tư mới, sáp nhập và mua lại xuyên biên giới đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia ASEAN
Nghiên cứu phân tích tác động của đầu tư mới, sáp nhập và mua lại xuyên biên giới đến tăng trưởng kinh tế tại sáu quốc gia ASEAN trong giai đoạn 2005- 2024 bằng phương pháp System GMM hai bước. Kết quả ước lượng cho thấy cả hai hình thức FDI đều có quan hệ cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đối với tăng trưởng kinh tế trong phạm vi mẫu nghiên cứu. Đầu tư mới có thể thúc đẩy tăng trưởng thông qua mở rộng năng lực sản xuất, tạo việc làm và chuyển giao công nghệ, trong khi sáp nhập và mua lại xuyên biên giới có thể đóng góp thông qua cải thiện hiệu quả quản trị, tái cấu trúc doanh nghiệp và bổ sung vốn cho doanh nghiệp hiện hữu. Nghiên cứu đồng thời xem xét vai trò của phát triển con người, được đo bằng tuổi thọ trung bình khi sinh, thông qua biến tương tác với FDI. Kết quả cho thấy tác động biên của FDI thay đổi theo mức phát triển con người của quốc gia tiếp nhận. Ngoài ra, tăng trưởng kinh tế có tác động tích cực đến thu hút FDI, trong khi hạ tầng viễn thông, được đại diện bởi tỷ lệ thuê bao điện thoại di động trên 100 người, có hệ số âm trong mô hình FDI. Các kết quả này gợi ý một số hàm ý chính sách về thu hút FDI có chọn lọc, gắn với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện hệ thống hạ tầng theo nghĩa rộng.
Ô nhiễm môi trường tại ASEAN: Ảnh hưởng của toàn cầu hóa và đầu tư xanh
Trong bối cảnh các nước ASEAN đạt được sự tăng trưởng kinh tế nhanh và hội nhập quốc tế sâu rộng, ô nhiễm môi trường do phát thải CO₂ trở thành thách thức nghiêm trọng. Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu bảng với mô hình FEM để đánh giá tác động của toàn cầu hóa và đầu tư xanh đến ô nhiễm môi trường tại 9 nước ASEAN giai đoạn 2000- 2021. Kết quả cho thấy toàn cầu hóa làm gia tăng phát thải, trong khi đầu tư xanh góp phần giảm phát thải nhưng thể hiện mối quan hệ phi tuyến. Đáng chú ý, biến tương tác giữa toàn cầu hóa và đầu tư xanh có tác động giảm phát thải, phản ánh vai trò hỗ trợ của hội nhập quốc tế trong thúc đẩy chuyển đổi xanh. Các phát hiện này cung cấp hàm ý chính sách quan trọng cho các quốc gia ASEAN trong việc kết hợp chiến lược hội nhập và đầu tư xanh nhằm hướng tới phát triển bền vững
Ảnh hưởng của trách nhiệm xã hội về môi trường đến hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
Bài báo nghiên cứu tác động của trách nhiệm xã hội doanh nghiệp đối với môi trường đến hiệu quả tài chính của 645 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2019- 2024. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích nội dung để xây dựng chỉ số trách nhiệm môi trường; đồng thời áp dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng để kiểm định tác động đến hiệu quả tài chính của doanh nghiệp. Kết quả cho thấy trách nhiệm môi trường có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp. Ngoài ra, sự hiện diện của định hướng phát triển bền vững trong chiến lược doanh nghiệp đóng vai trò điều tiết tích cực đối với mối quan hệ này. Nghiên cứu bổ sung bằng chứng thực nghiệm cho bối cảnh thị trường mới nổi, làm rõ tác động riêng của khía cạnh môi trường trong trách nhiệm xã hội và cho thấy vai trò của định hướng phát triển bền vững trong chuyển hóa trách nhiệm môi trường thành hiệu quả hoạt động.
Nghiên cứu tác động của mức độ công bố thông tin ESG đến hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại: Vai trò trung gian của chi phí vốn
Nghiên cứu phân tích tác động của mức độ công bố thông tin ESG đến hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại Việt Nam, đồng thời kiểm định vai trò trung gian của chi phí vốn. Dữ liệu gồm 26 ngân hàng thương mại niêm yết trong giai đoạn 2019- 2024. Kết quả cho thấy, không có ý nghĩa thống kê về tác động trực tiếp của mức độ công bố thông tin ESG đến hiệu quả tài chính trong ngắn hạn, nhưng có bằng chứng về tác động gián tiếp thông qua chi phí vốn. Cụ thể, chi phí vốn bình quân gia quyền đóng vai trò trung gian đối với cả ROA và ROE, trong khi chi phí vốn chủ sở hữu chỉ thể hiện vai trò trung gian đối với ROE; chi phí nợ không cho thấy vai trò trung gian. Từ đó, nghiên cứu gợi ý rằng các ngân hàng nên gắn công bố thông tin ESG với quản trị rủi ro và tối ưu cơ cấu vốn, đồng thời nâng cao chất lượng công bố thông tin để hỗ trợ cải thiện hiệu quả tài chính trong dài hạn.
Nghiên cứu tác động của giá dầu, tỷ giá hối đoái và lãi suất liên ngân hàng đến VN- Index: Phân tích đồng liên kết và phản ứng xung giai đoạn 2015- 2024
Nghiên cứu phân tích tác động của các nhân tố vĩ mô- tỷ giá hối đoái (ER), lãi suất liên ngân hàng (IR) và giá dầu Brent (OP), đến chỉ số VN-Index, nhằm cung cấp căn cứ cho điều hành chính sách tiền tệ và quản trị danh mục đầu tư tại Việt Nam. Sử dụng mô hình hiệu chỉnh sai số vector (VECM) trên dữ liệu giai đoạn 2015- 2024, giai đoạn bao trùm nhiều biến động vĩ mô lớn, nghiên cứu kiểm định mối quan hệ đồng liên kết, đánh giá đồng thời tác động dài hạn, ngắn hạn và cơ chế điều chỉnh về trạng thái cân bằng, kết hợp hàm phản ứng đẩy (IRF) để phân tích phản ứng động của thị trường. Kết quả cho thấy trong dài hạn, ER và OP có tác động cùng chiều, trong khi IR tác động ngược chiều đến VN-Index; trong ngắn hạn, thị trường phản ứng tương đối yếu với biến động vĩ mô, và IR đóng vai trò là biến điều chỉnh chính đưa hệ thống trở về cân bằng dài hạn. Nghiên cứu có ba đóng góp chính: (i) xây dựng mô hình VECM đa biến trên dữ liệu cập nhật giai đoạn 2015- 2024; (ii) nhận diện vai trò của lãi suất liên ngân hàng như kênh thanh khoản truyền dẫn trực tiếp đến thị trường chứng khoán; và (iii) tích hợp khung phân tích ngắn hạn- dài hạn- điều chỉnh cân bằng để cung cấp hàm ý chính sách định lượng cho ổn định tỷ giá, điều hành lãi suất và quản trị rủi ro danh mục tại thị trường mới nổi.
Tăng trưởng kinh tế, FDI, toàn cầu hóa và dấu chân sinh thái: Nghiên cứu tại các nước ASEAN+3
Nghiên cứu nhằm đánh giá mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế, FDI và toàn cầu hóa tới dấu chân sinh thái ở 11 nước trong khu vực ASEAN+3 trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến 2022. Phương pháp nghiên cứu dựa trên giả thuyết về đường cong EKC, giả thuyết hào quang ô nhiễm- thiên đường ô nhiễm và mô hình tác động cố định (FEM) với dữ liệu bảng cân bằng. Kết quả nghiên cứu đã cho tồn tại mối quan hệ U ngược giữa tăng trưởng kinh tế với dấu chân sinh thái. Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu cũng chứng minh giả thuyết hào quang ô nhiễm tại các quốc gia này. Cuối cùng, mức độ toàn cầu hóa được chứng minh có tác động tiêu cực tới hệ sinh thái của mỗi quốc gia. Có thể thấy phần lớn các quốc gia trong khu vực ASEAN+3 đã và đang có những chính sách phát triển kinh tế theo hướng tăng trưởng bền vững, giảm thiểu những tác động tới môi trường sinh thái. Các chính sách này đang được thực thi tốt ở các quốc gia có GDP cao hoặc các quốc gia có dân số thấp. Từ kết quả nghiên cứu, chúng tôi đưa ra các khuyến nghị như ưu tiên chính sách tăng trưởng bền vững, phát triển thị trường tín chỉ carbon và tạo điều kiện cho các dòng vốn FDI theo hướng kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh.
Phát triển kênh huy động vốn cho thị trường bất động sản nhà ở: Kinh nghiệm quốc tế, thực trạng và khuyến nghị cho Việt Nam
Phát triển kênh huy động vốn cho thị trường bất động sản nhà ở là vấn đề then chốt của hệ thống tài chính Việt Nam, nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở và duy trì ổn định vĩ mô. Bài viết xây dựng khung phân tích tích hợp cung- cầu dựa trên hai mô hình tài chính (ngân hàng và thị trường), từ đó so sánh kinh nghiệm quốc tế và đánh giá thực trạng Việt Nam. Sử dụng phương pháp phân tích so sánh quốc tế và tổng hợp tài liệu thứ cấp, nghiên cứu cho thấy hệ thống kênh huy động vốn của Việt Nam đang ở vào ba trạng thái: phụ thuộc cao vào tín dụng ngân hàng, bắt đầu có sự chuyển dịch sang mô hình thị trường qua trái phiếu doanh nghiệp và vốn FDI, song vẫn thiếu vắng các kênh tài trợ phía cầu có tính bao trùm. Từ đó, bài viết đề xuất các khuyến nghị gồm phát triển kênh thị trường vốn mới, triển khai quỹ tiết kiệm nhà ở quốc gia và đa dạng hóa kênh tài trợ phía cầu cho nhóm thu nhập trung bình- thấp.
Pháp luật về tiền lương ở một số quốc gia trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong bối cảnh hiện nay
Hoàn thiện pháp luật về tiền lương là vấn đề mang tính cấp thiết với mọi quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam, nhằm mục tiêu bảo vệ tối đa quyền lợi người lao động. Bằng phương pháp phân tích tài liệu, bài viết tập trung nghiên cứu pháp luật về tiền lương của một số quốc gia trên thế giới: Hoa Kỳ, Đức, Hàn Quốc. Từ đó rút ra bài học kinh nghiệm nhằm hoàn thiện pháp luật về tiền lương ở Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. Kết quả cho thấy, mặc dù pháp luật về tiền lương ở các quốc gia được quy định dưới những hình thức và nội dung khác nhau, song đều hướng tới mục tiêu chung là bảo đảm mức thu nhập tối thiểu cho người lao động. Đồng thời xây dựng cơ chế bảo vệ đa dạng để người lao động được hưởng đầy đủ, kịp thời tiền lương của mình. Bài viết đóng góp vào quá trình hoàn thiện pháp luật về tiền lương dưới các khía cạnh: cách thức xác lập mức lương tối thiểu, tăng cường giám sát việc trả lương, cơ chế xác lập tiền lương minh bạch, trách nhiệm của chủ thể vi phạm pháp luật về tiền lương, từ đó góp phần bảo vệ tối đa quyền lợi người lao động ở Việt Nam hiện nay.
Nghiên cứu ảnh hưởng chất lượng kiểm toán đến chi phí sử dụng vốn theo phương pháp phân tích tổng hợp
Ảnh hưởng của chất lượng kiểm toán đến chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp đã được nghiên cứu đáng kể, nhưng các kết quả nghiên cứu vẫn còn chưa đồng nhất, mâu thuẫn, tính đến năm 2024. Thông qua phân tích tổng hợp, tác giả nghiên cứu tác động của chất lượng kiểm toán đến chi phí sử dụng vốn với mẫu gồm 24 bài báo, quy mô ảnh hưởng là 45 được công bố từ năm 2007 đến năm 2024. Bài viết là nỗ lực tiên phong nhằm nghiên cứu tác động của chất lượng kiểm toán đến chi phí sử dụng vốn bằng cách áp dụng quy trình phân tích tổng hợp một cách có hệ thống để đánh giá ý nghĩa của quy mô hiệu ứng trung bình ước tính theo tổng thể và từng khía cạnh đo lường chất lượng kiểm toán. Chất lượng kiếm toán nói chung và chất lượng kiểm toán đo lường theo BigN và đo lường theo cách tiếp cận khác được phát hiện có mối quan hệ ngược chiều với chi phí sử dụng vốn, điều này phù hợp với Lý thuyết đại diện và Lý thuyết tín hiệu. Tuy nhiên không có ý nghĩa thống kê về ảnh hưởng ngược chiều của chất lượng kiểm toán đo lường theo phí kiểm toán đến chi phí sử dụng vốn. Những phát hiện của chúng tôi mang đến cơ sở vững chắc cho các nhà quản lý và nhà hoạch định chính sách trong việc tăng cường đầu tư vào các hoạt động nâng cao chất lượng kiểm toán, minh bạch thông tin báo cáo tài chính điều đó giúp giảm thiểu chi phí sử dụng vốn.
Tác động của tài chính toàn diện đến tăng trưởng kinh tế và vai trò điều tiết của mức độ tiếp cận giáo dục trung học: Phương pháp tiếp cận Bayes
Bài viết có mục đích phân tích ảnh hưởng của tài chính toàn diện (FI) đến tăng trưởng kinh tế (GDP) của các quốc gia trên thế giới khi đánh giá vai trò điều tiết của mức độ tiếp cận giáo dục trung học(tỷ lệ nhập học trung học). Phương pháp Bayes được áp dụng để phân tích dữ liệu của 35 quốc gia trong giai đoạn 2004- 2021, trong đó có 23 quốc gia đang phát triển và 12 quốc gia phát triển. Kết quả nghiên cứu cho thấy FI có tác động tiêu cực đến GDP ở các quốc gia, đặc biệt mức độ tác động tiêu cực này mạnh lên khi các quốc gia có tỉ lệ nhập học trung học tăng. Bên cạnh đó, dự trữ vốn nhân lực, lực lượng lao động và tỉ lệ lạm phát thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong khi chi tiêu chính phủ lại có tác động kìm hãm tăng trưởng kinh tế ở các quốc gia. Dựa vào kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả đề xuất hàm ý chính sách đối với các quốc gia: Cần cân nhắc trong việc nâng cao tính toàn diện của tài chính, hướng đến những đối tượng cần thiết và chính phủ cần chi tiêu một cách phù hợp cho giáo dục ở trình độ cơ bảnsao cho hạn chế mức độ tác động tiêu cực của tài chính toàn diện đến tăng trưởng kinh tế của các quốc gia.
Tác động của đa dạng hóa và rủi ro tín dụng lên tỷ suất sinh lời của các quỹ tín dụng nhân dân tại tỉnh Bình Thuận
Nghiên cứu phân tích tác động của đa dạng hóa thu nhập và đa dạng hóa chi phí cũng như rủi ro tín dụng đối với tỷ suất sinh lời của các Quỹ tín dụng nhân dân tại địa bàn tỉnh Bình Thuận. Sử dụng phương pháp 2SLS (Two-Stage Least Squares) trên mẫu dữ liệu bảng gồm 2.016 quan sát được thu thập từ Bảng cân đối tài khoản kế toán tháng của 24 Quỹ tín dụng nhân dân trong giai đoạn từ năm 2018- 2024, kết quả nghiên cứu cho thấy, đa dạng hóa thu nhập và rủi ro tín dụng có tác động ngược chiều trong khi đa dạng hóa chi phí có các tác động cùng chiều đến tỷ suất sinh lời của các Quỹ tín dụng nhân dân. Nghiên cứu cũng chỉ ra tác động tương tác của rủi ro tín dụng. Kết quả nghiên cứu là nhất quán sau khi thực hiện các bài kiểm tra tính vững của kết quả chính cũng như kết quả mở rộng tác động tương tác của rủi ro tín dụng. Kết quả nghiên cứu cung cấp hàm ý quan trọng trong việc điều hành và quản lý các Quỹ tín dụng nhân dân giúp cải thiện tỷ suất sinh lời như việc cân nhắc áp dụng đa dạng hóa, quản lý hiệu quả chi phí cũng như kiểm soát rủi ro tín dụng.
Ảnh hưởng của trải nghiệm khách hàng đến chất lượng mối quan hệ trong giao dịch với ngân hàng thương mại: Nghiên cứu điển hình tại An Giang
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm xác định các yếu tố của trải nghiệm khách hàng và đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố này đến chất lượng mối quan hệ giữa khách hàng với ngân hàng. Dựa trên dữ liệu khảo sát 200 khách hàng của các ngân hàng thương mại trong năm 2024 trên địa bàn tỉnh An Giang, qua phân tích hệ số Cronbach’s Alpha, nhân tố EFA cho thấy có 4 thành phần của trải nghiệm khách hàng là môi trường ngân hàng, nhân viên chăm sóc khách hàng, những khoảnh khắc quan trọng và sản phẩm dịch vụ. Kết quả hồi quy tuyến tính chỉ ra rằng tất cả 4 nhân tố trên đều có ảnh hưởng cùng chiều đến chất lượng mối quan hệ giữa khách hàng và ngân hàng, trong đó yếu tố nhân viên ngân hàng có tác động mạnh nhất, nhân viên là yếu tố hàng đầu trong việc hình thành trải nghiệm khách hàng và góp phần nâng cao chất lượng mối quan hệ giữa khách hàng với ngân hàng. Kết quả của nghiên cứu này là cơ sở để đề xuất các hàm ý quản trị nhằm cải thiện chất lượng mối quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng, điển hình như việc ngân hàng nên chú trọng đào tạo nghiệp vụ chuyên môn lẫn kỹ năng giao tiếp với khách hàng cho nhân viên, tập trung phát triển chất lượng sản phẩm tốt hơn, đa dạng và linh hoạt hơn.
Tài chính xanh và quá trình chuyển đổi bền vững của doanh nghiệp vừa và nhỏ: Kinh nghiệm quốc tế và hàm ý chính sách cho Việt Nam
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và cạn kiệt tài nguyên đang gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội, nhiều quốc gia đã triển khai các cơ chế tài chính xanh như một giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyển đổi sang mô hình kinh doanh bền vững, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Bài viết này hệ thống hóa các quan điểm lý luận về tài chính xanh và quá trình chuyển đổi bền vững của doanh nghiệp, đồng thời phân tích và mô hình hóa cơ chế tác động đa chiều của tài chính xanh bao gồm cả tác động trực tiếp và gián tiếp. Bài viết sử dụng phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp với các nghiên cứu thực chứng và các báo cáo từ các nguồn đáng tin cậy như Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Từ kết quả phân tích, tác giả đề xuất một số hàm ý chính sách cho Việt Nam: (i) hoàn thiện khung pháp lý và tiêu chuẩn tài chính xanh chuyên biệt cho doanh nghiệp vừa và nhỏ; (ii) xây dựng các cơ chế tài chính đa dạng với điều kiện tiếp cận linh hoạt; (iii) thiết lập hệ thống hỗ trợ kỹ thuật và nền tảng số giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu ESG; và (iv) đẩy mạnh vai trò của các tổ chức trung gian tài chính trong kết nối vốn xanh đến doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Tác động của phân cấp tài khoá theo Luật Ngân sách Nhà nước 2015 đến nỗ lực thu thuế của chính quyền địa phương: Bằng chứng thực nghiệm từ Việt Nam
Nghiên cứu này lượng hóa tác động nhân quả của cải cách phân cấp tài khoá theo Luật Ngân sách Nhà nước (NSNN) 2015 đối với nỗ lực thu thuế của chính quyền địa phương tại Việt Nam. Sử dụng phương pháp Khác biệt trong Khác biệt (Difference- in- Differences- DID) với dữ liệu bảng của 63 tỉnh, thành phố giai đoạn 2011- 2022, nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho thấy cải cách đã tạo ra một tác động ròng tiêu cực lên nỗ lực thu thuế. Phân tích sâu hơn chỉ ra rằng tác động này chủ yếu được dẫn dắt bởi sự gia tăng phụ thuộc vào các khoản chuyển giao từ ngân sách trung ương. Cơ chế này đã tạo ra một ràng buộc ngân sách mềm, làm suy yếu động lực thu và lấn át tác động tích cực (còn hạn chế) từ việc tăng quyền tự chủ chi. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các hàm ý chính sách nhằm tái cân bằng hệ thống phân cấp tài khóa, bao gồm: (i) gắn kết các khoản chuyển giao với kết quả thực hiện; (ii) mở rộng không gian tự chủ về thu cho địa phương; và (iii) tăng cường cơ chế giám sát tài khóa độc lập.