Tạp chí của Trường Đại học Luật Hà Nội
Luật Thương mại điện tử của Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa: Quy trình xây dựng, ban hành và kinh nghiệm cho Việt Nam
Bài viết nghiên cứu quy trình ban hành Luật Thương mại điện tử của nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa thông qua phân tích các quy định nổi bật về nội dung, các quy định và thực tiễn liên quan về quy trình xây dựng, ban hành Luật này. Từ các phân tích nêu trên, bài viết đề xuất những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật về thương mại điện tử, nhằm bảo đảm môi trường kinh doanh trực tuyến phát triển bền vững, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số và sự phát triển nhanh chóng của thị trường thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay.
Sự kiện bất khả kháng theo pháp luật dân sự của một số quốc gia trên thế giới và gợi mở cho Việt Nam
Theo hệ thống thông luật (Common Law), sự kiện bất khả kháng không phải khái niệm pháp lí mà được ghi nhận thông qua thoả thuận trong hợp đồng giữa các bên. Còn đối với hệ thống dân luật (Civil Law), sự kiện bất khả kháng là khái niệm pháp lí, tuy nhiên vẫn có sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia theo hệ thống dân luật về cách xác định các yếu tố nhận diện và hệ quả của sự kiện bất khả kháng. Bài viết nghiên cứu pháp luật một số quốc gia trên thế giới theo hệ thống thông luật và dân luật dưới góc độ đối sánh với pháp luật Việt Nam, trong đó tập trung nghiên cứu quy định pháp luật tại bộ luật dân sự của Cộng hoà Pháp, tỉnh bang Quebec (Canada) và Trung Quốc, từ đó đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam về sự kiện bất khả kháng.
Hệ thống hình phạt trong pháp luật hình sự Phần Lan - Những giá trị tham khảo cho Việt Nam
Bài viết khái quát về hệ thống hình phạt trong pháp luật hình sự Phần Lan với việc phân tích các hình phạt chính như hình phạt tiền, hình phạt tù có thời hạn, hình phạt tù chung thân, hình phạt phục vụ cộng đồng và hình phạt giám sát. Bên cạnh đó còn có các hình phạt bổ sung khác áp dụng cho các đối tượng đặc biệt xét theo yếu tố công việc, độ tuổi… Pháp luật hình sự Phần Lan cũng quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân với từng điều khoản cụ thể. Từ việc nghiên cứu hệ thống hình phạt trong pháp luật hình sự Phần Lan, bài viết rút ra một số nội dung quy định pháp luật về các loại hình phạt có giá trị tham khảo để áp dụng vào việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống hình phạt ở Việt Nam đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, xây dựng nhà nước pháp quyền.
Biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người chưa thành niên trong pháp luật phòng, chống ma tuý và kiến nghị hoàn thiện
Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 quy định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi nghiện ma túy mà không tự nguyện cai nghiện. Mặc dù không được xem là biện pháp xử lí hành chính nhưng biện pháp này mang tính cưỡng chế nghiêm khắc vì cách li người bị áp dụng khỏi cộng đồng. Bên cạnh đó, do còn khá mới mẻ nên biện pháp này tồn tại nhiều bất cập trong thực tiễn thi hành. Bài viết trình bày quy định pháp luật về biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi; phân tích những bất cập trong quy định pháp luật về biện pháp này như: 1) người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi trong thời gian quản lí sau cai nghiện mà tái nghiện lại không thể tiếp tục áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc; 2) Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước không quy định về việc bồi thường của Nhà nước trong trường hợp áp dụng trái pháp luật biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi... Trên cơ sở phân tích các bất cập, bài viết đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật về vấn đề này.
Hoàn thiện quy định pháp luật về thẩm quyền giải quyết, xét xử vi phạm hành chính của toà án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt
Toà án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt là mô hình tiên phong, lần đầu tiên được đưa vào hệ thống pháp luật Việt Nam thông qua Luật Tổ chức toà án nhân dân năm 2024. Hệ thống tổ chức của toà án này bao gồm ba loại: toà án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt hành chính, toà án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt sở hữu trí tuệ và toà án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt phá sản. Việc thành lập toà án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt nhằm đáp ứng chủ trương cải cách tư pháp, tăng cường tính chuyên nghiệp trong xét xử và giải quyết hiệu quả các vụ án liên quan đến hành chính, sở hữu trí tuệ và phá sản - những lĩnh vực có tính chất đặc thù và yêu cầu kiến thức pháp luật chuyên môn. Tuy nhiên, sự ra đời của mô hình toà án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt cũng đặt ra nhiều thách thức trong việc bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật. Nội dung bài viết này tập trung vào việc phân tích các quy định pháp luật về thẩm quyền giải quyết, xét xử vi phạm hành chính của toà án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt, chỉ ra các bất cập pháp luật và từ đó đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật về vấn đề này.
Mô hình khung thể chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) ở Việt Nam trong bối cảnh hiện nay
Khung thể chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) là khái niệm khá mới ở Việt Nam. Đây là một cách tiếp cận mới và khá linh hoạt trong kĩ thuật lập pháp nhưng hiện nay ở Việt Nam chưa có sandbox đúng nghĩa. Trong khi đó, sandbox là mô hình khung thể chế thử nghiệm đặc biệt cần thiết để tạo dựng môi trường pháp lí linh hoạt thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ Tư. Bài viết nghiên cứu tổng quan về sandbox, chỉ ra một số khó khăn, thách thức trong quá trình xây dựng sandbox ở Việt Nam và đề xuất giải pháp hoàn thiện mô hình pháp luật về sandbox ở Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.
Hội nghị khoa học “Những định hướng lớn trong nghiên cứu khoa học pháp lí đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỉ nguyên mới”
Chính quyền cấp tỉnh của Canada - Quy định pháp luật và thực tiễn hoạt động
Canada có hệ thống phân quyền mạnh mẽ, trao nhiều quyền lực cho chính quyền cấp tỉnh, thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội đa dạng. Bài viết nghiên cứu mô hình chính quyền cấp tỉnh của Canada, tập trung vào cơ cấu tổ chức, vị trí pháp lí, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ của các cơ quan chính quyền cấp tỉnh. Sự đa dạng trong hệ thống chính trị cấp tỉnh phản ánh sự đa dạng về văn hoá và địa lí của Canada. Mỗi tỉnh và vùng lãnh thổ có đặc điểm riêng, việc hiểu rõ cấu trúc và chức năng của chính quyền cấp tỉnh là cần thiết để nắm bắt đầy đủ hệ thống chính trị phức tạp nhưng hiệu quả của Canada.
Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại để thực hiện chức năng bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới
Quân đội nhân dân Việt Nam là quân đội anh hùng của dân tộc Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng đã không ngừng lớn mạnh, trưởng thành. Bài viết phân tích nhu cầu, quan điểm, giải pháp tiếp tục xây dựng, phát triển quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại để bảo đảm thực hiện tốt chức năng bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa trong tình hình mới.
Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về tiếng ồn - Thực trạng và một số kiến nghị hoàn thiện
Tiếng ồn là một trong những yếu tố gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và chất lượng cuộc sống. Việc ban hành quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về tiếng ồn đã được thực hiện tại Việt Nam nhằm kiểm soát tiếng ồn nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập, đòi hỏi phải điều chỉnh và hoàn thiện. Bài viết phân tích, đánh giá, làm rõ tầm quan trọng của quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về tiếng ồn, chỉ ra những hạn chế, bất cập đang tồn tại như chưa phản ánh đầy đủ đặc thù các nguồn tiếng, còn đơn giản trong cách tiếp cận kĩ thuật và chưa tích hợp công nghệ đo lường hiện đại, thiếu sự lồng ghép vào các lĩnh vực pháp luật chuyên ngành, chưa được cập nhật kịp thời để phù hợp với bối cảnh mới và yêu cầu hội nhập quốc tế. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện xây dựng quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về tiếng ồn theo từng nguồn tiếng ồn, tích hợp yếu tố công nghệ và dữ liệu thực tiễn vào quy chuẩn, rà soát và lồng ghép các quy định về tiếng ồn vào các lĩnh vực cụ thể, cập nhật quy chuẩn phù hợp với điều kiện phát triển hiện nay và các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường.
Điều tiết thị trường sản xuất năng lượng tái tạo bằng biểu giá điện hỗ trợ: Kinh nghiệm của Cộng hòa Liên bang Đức và gợi mở cho Việt Nam
Năng lượng tái tạo là nguồn năng lượng sạch, được Chính phủ Việt Nam khuyến khích phát triển hướng tới dần thay thế năng lượng than đá truyền thống, giảm thiểu gây ô nhiễm môi trường. Để thúc đẩy phát triển, Chính phủ đã có nhiều chính sách, trong đó áp dụng biểu giá điện hỗ trợ được coi là biện pháp hữu hiệu thể thu hút đầu tư, hình thành thị trường điện năng lượng tái tạo mạnh mẽ và bền vững. Bài viết giới thiệu về cơ chế điều tiết bằng biểu giá điện hỗ trợ ở Việt Nam, đồng thời tham khảo kinh nghiệm lập pháp của Cộng hoà Liên bang Đức, từ đó gợi mở hoàn thiện pháp luật Việt Nam theo hướng xác định biểu giá điện hỗ trợ theo quy luật thị trường và từng bước thúc đẩy cải tiến công nghệ kĩ thuật hiện đại trong sản xuất và vận hành các dự án điện năng lượng tái tạo.
Những giải pháp bảo đảm thực thi một số điểm mới của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024
Bảo hiểm xã hội được xem là trụ cột chính trong hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, góp phần phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro cho người lao động. Những sửa đổi, bổ sung trong Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã góp phần giúp cho các chế độ bảo hiểm xã hội ngày càng hoàn thiện theo hướng đảm bảo quyền lợi đối với người thụ hưởng cũng như mở rộng đối tượng hưởng, mức hưởng và đảm bảo cụ thể, chặt chẽ hơn trong công tác tổ chức thực hiện. Bài viết làm rõ những điểm mới của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 về chế độ hưu trí, thai sản, ốm đau và sổ bảo hiểm xã hội, cơ chế xử lí hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc; từ đó đề xuất những giải pháp đảm bảo thực thi Luật trên thực tiễn trong thời gian tới.
Nghĩa vụ thiết lập thành viên hội đồng quản trị bên ngoài trong công ti niêm yết ở Nhật Bản và liên hệ với Việt Nam
Bài viết cung cấp kinh nghiệm của Nhật Bản trong việc ban hành quy định bắt buộc các công ti niêm yết phải bổ nhiệm thành viên hội đồng quản trị bên ngoài. Thông qua việc phân tích và đánh giá các quy định pháp lí, chính sách cũng như những quan điểm của các học giả tại Nhật Bản về nghĩa vụ này, bài viết làm rõ vai trò và tác động của thành viên độc lập hội đồng quản trị trong việc nâng cao tính minh bạch, tính trung lập và hiệu quả giám sát trong quản trị doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, bài viết tiến hành đánh giá tính hợp lí của nghĩa vụ bổ nhiệm thành viên độc lập hội đồng quản trị tại các công ti niêm yết ở Việt Nam. Đồng thời, bài viết đưa ra những khuyến nghị nhằm đảm bảo rằng quy định này có thể được triển khai hiệu quả, phù hợp với bối cảnh kinh tế, pháp lí và đặc thù quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam.
Tăng cường minh bạch thông tin hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam
Việc công khai và cung cấp thông tin tài chính đầy đủ, chính xác, kịp thời không chỉ giúp xây dựng niềm tin cho nhà đầu tư mà còn giảm thiểu rủi ro và tăng cường sự công bằng trên thị trường. Bài viết phân tích thực trạng minh bạch thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam, chỉ ra những hạn chế còn tồn tại như vi phạm công bố thông tin và chất lượng thông tin không đồng đều. Đồng thời, bài viết đề xuất các giải pháp cải thiện, bao gồm việc nâng cao quy định pháp lí, tăng cường giám sát và xử lí vi phạm cũng như ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao tính minh bạch và hỗ trợ quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán.
Bảo đảm nguyên tắc tự do trong việc ghi nhận tính pháp lí của hợp đồng thông minh tại Việt Nam
Hợp đồng thông minh dựa trên công nghệ blockchain mang lại nhiều tiềm năng nhưng cũng đối mặt với các thách thức về pháp lí tại Việt Nam, đặc biệt trong việc đảm bảo nguyên tắc tự do hợp đồng. Các bất cập về giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng đòi hỏi khung pháp lí phù hợp để giảm thiểu rủi ro và phát huy lợi ích. Bài viết phân tích mức độ tương thích của hợp đồng thông minh với nguyên tắc tự do hợp đồng, chỉ ra những điểm chưa phù hợp như khó xác định sự tự do ý chí của các bên, hạn chế khả năng điều chỉnh nội dung và chấm dứt hợp đồng trong các tình huống phát sinh ngoài dự liệu. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật bao gồm xây dựng khung pháp lí riêng cho hợp đồng thông minh, bổ sung điều khoản linh hoạt trong mã lập trình và tăng cường cơ chế giải quyết tranh chấp nhằm bảo vệ quyền tự do hợp đồng trong môi trường công nghệ số.
Biện pháp xử lí vật chứng theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam và kiến nghị hoàn thiện
Xử lí vật chứng là một trong những vấn đề quan trọng của tố tụng hình sự. Trong quá trình giải quyết vụ án, các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng sẽ tuỳ thuộc vào tính chất của chứng cứ cũng như thực tế vụ án mà quyết định xử lí vật chứng bằng những biện pháp phù hợp, vừa đảm bảo quyền lợi của người tham gia tố tụng cũng như của các cá nhân, tổ chức có liên quan, đồng thời bảo đảm tính hiệu quả của quá trình tố tụng. Thông qua việc sử dụng các phương pháp như phân tích pháp lí, nghiên cứu các tình huống điển hình, bài viết tìm hiểu quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về các biện pháp xử lí vật chứng, đồng thời chỉ ra một số khó khăn, vướng mắc thường gặp trong quá trình áp dụng các biện pháp này trên thực tế. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện hơn quy định của pháp luật về xử lí vật chứng. Ngoài việc cần thiết phải ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng, một số nội dung về các biện pháp xử lí vật chứng theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 cũng cần phải được sửa đổi để hợp lí và thống nhất hơn.
Bình luận Án lệ số 54/2022/AL trong việc xác định người trực tiếp nuôi con khi cha mẹ li hôn
Án lệ số 54/2022/AL được Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao thông qua ngày 07/9/2022 và được công bố theo Quyết định số 323/QĐ-CA ngày 14/10/2022 của Chánh án Toà án nhân dân tối cao đã góp phần tháo gỡ những vướng mắc của pháp luật hôn nhân và gia đình hiện hành trong việc bảo vệ quyền trẻ em, cụ thể là bảo đảm quyền của người con dưới 36 tháng tuổi thông qua cơ chế nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng của cha mẹ đối với con. Bài viết phân tích khung pháp lí về xác định người trực tiếp nuôi con khi cha mẹ li hôn, từ đó chỉ rõ những đóng góp của Án lệ số 54/2022/AL trong thực tiễn tư pháp. Bên cạnh đó, bài viết luận giải một số vấn đề pháp lí còn tồn tại trong thực tiễn liên quan đến việc áp dụng án lệ này như việc xác định nguyên nhân người mẹ bỏ đi khi con còn rất nhỏ và độ tuổi của con tại thời điểm người mẹ bỏ đi, góp phần định hướng việc áp dụng Án lệ số 54/2022/AL trên thực tiễn theo hướng bảo đảm sự cân bằng giữa nghĩa vụ, quyền của cha mẹ và quyền lợi về mọi mặt của người con.
Án lệ trong tố tụng hành chính ở Việt Nam: Nhìn lại một thập kỉ phát triển và triển vọng
Mặc dù án lệ được thừa nhận chính thức tại Việt Nam từ gần một thập kỉ nay nhưng các vấn đề lí luận về án lệ trong tố tụng hành chính vẫn chưa được làm rõ. Bài viết tìm hiểu sự phát triển của nhận thức lí luận về án lệ trong tố tụng hành chính, đặc biệt về triết lí xây dựng, phát triển án lệ và vai trò, ý nghĩa của nguồn pháp luật này thông qua hoạt động xét xử hành chính. Về thực tiễn, bài viết chỉ ra thách thức và triển vọng trong việc phát triển, áp dụng án lệ trong tố tụng hành chính Việt Nam thời gian tới, qua đó rút ra cái nhìn tổng quan về sự phát triển của án lệ trong xét xử ở toà án nói chung. Án lệ trong tố tụng hành chính có thể đóng góp và tác động đáng kể nhằm đẩy mạnh cơ chế tư pháp kiểm soát quyền hành pháp trong bối cảnh Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khoá XIII đã đề ra các mục tiêu trọng tâm nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước.
Nhận diện điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế từ quy định của pháp luật và thực tiễn
Các quốc gia kí kết nhiều loại thoả thuận quốc tế, trong đó có điều ước. Khái niệm “điều ước” trong luật quốc tế được diễn đạt theo cách hàm ý, trong khi pháp luật các quốc gia lại quy định khác nhau về khái niệm này. Thực tế đó tạo ra những thách thức lớn đối với các cố vấn pháp lí trong việc nhận diện điều ước trong số các thoả thuận quốc tế khác để từ đó đưa ra cách xử lí chúng theo quy trình phù hợp. Bài viết này nhằm tháo gỡ thách thức trên bằng cách phân tích các nguyên nhân và hệ quả có thể nảy sinh do không nhận diện đúng văn bản là điều ước, khảo sát và so sánh thực tiễn các quốc gia, từ đó đưa ra hướng dẫn kĩ thuật nhận diện điều ước quốc tế trên cơ sở văn bản và các yếu tố khác liên quan đến văn bản điều ước.
Pháp luật về quản lí thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử
Pháp luật về quản lí thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử là một nội dung quan trọng của pháp luật quản lí thuế. Pháp luật quản lí thuế đã có những quy định nhằm quản lí thông tin người nộp thuế nói chung, quản lí thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử nói riêng. Bài viết phân tích một số vấn đề lí luận pháp luật về quản lí thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử; phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật quản lí thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về quản lí thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam.
Hoàn thiện pháp luật về điều kiện của doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài
Dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài là hình thức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài được thực hiện bởi các doanh nghiệp dịch vụ hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận. Do vậy, xuất phát từ yêu cầu bảo vệ người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài, pháp luật cần quy định cụ thể và chặt chẽ điều kiện của doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài. Bài viết phân tích và đánh giá các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về điều kiện kinh doanh của doanh nghiệp dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, từ đó đề xuất một số kiến nghị nhằm tiếp tục hoàn thiện quy định về vấn đề này để nâng cao chất lượng của doanh nghiệp dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài
Thực trạng pháp luật về kinh doanh bất động sản nghĩa trang tại Việt Nam – Kiến nghị hoàn thiện
Thị trường bất động sản gần đây ngày càng đa dạng với nhiều loại hình mới được đưa vào kinh doanh, trong đó loại hình bất động sản nghĩa trang đang được đánh giá là lĩnh vực kinh doanh tiềm năng có giá trị cao và phù hợp với văn hoá Việt Nam. Tuy nhiên, thực trạng các quy định pháp lí về kinh doanh bất động sản nghĩa trang hiện nay vẫn còn nhiều bất cập và chưa tương thích với các quy định đang có hiệu lực. Bài viết tập trung phân tích các quy định pháp luật về kinh doanh bất động sản nghĩa trang (quyền sử dụng đất nghĩa trang gắn với hạ tầng) trong Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, Luật Đất đai năm 2024 và các quy định pháp luật liên quan. Trên cơ sở phân tích những điểm bất cập và chưa tương thích, bài viết đề xuất các giải pháp định hướng hoàn thiện pháp luật về kinh doanh bất động sản nghĩa trang tại Việt Nam.
Hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam trước yêu cầu phát triển bền vững
Phát triền bền vững là xu thế phát triển chung của thế giới và là yêu cầu xuyên suốt mà Đảng và Nhà nước Việt Nam đặt ra trong các hoạt động xây dựng, phát triển đất nước nói chung cũng như hoạt động xây dựng, hoàn thiện pháp luật (trong đó có pháp luật tố tụng dân sự) nói riêng. Bài viết này nghiên cứu khái quát về phát triển bền vững; mối liên quan giữa phát triển bền vững với việc xây dựng, hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự; phân tích, đánh giá một số nội dung pháp lí được quy định trong Bộ luật Tố tụng dân sự Việt Nam năm 2015, trên cơ sở đó đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển bên vững trong thời gian tới.
Xử lí dữ liệu cá nhân không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu nhằm mục đích nghiên cứu khoa học phi thương mại
Nghị định số 13/2023/NĐ-CP ngày 17/4/2023 của Chính phủ về bảo vệ dữ liệu cá nhân cho phép xử lí dữ liệu cá nhân mà không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu trong một số trường hợp cụ thể nhưng không bao gồm mục đích nghiên cứu khoa học phi thương mại. Bài viết này phân tích các căn cứ pháp lí nhằm đề xuất rằng nghiên cứu khoa học phi thương mại nên được công nhận là một cơ sở độc lập để xử lí dữ liệu cá nhân mà không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu. Đồng thời, bài viết trình bày các “giới hạn hợp lí” và nêu một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật để đảm bảo việc xử lí dữ liệu không xâm phạm quyền riêng tư của cá nhân, từ đó tạo sự cân bằng giữa quyền lợi của chủ thể dữ liệu và lợi ích xã hội.
Trách nhiệm chứng minh tội phạm theo nguyên tắc suy đoán vô tội trong pháp luật tố tụng hình sự Hungary và kinh nghiệm cho Việt Nam
Nguyên tắc suy đoán vô tội được áp dụng rộng rãi trong tư pháp hình sự trên thế giới, tuy nhiên, nội dung và hệ quả của nguyên tắc này không đồng nhất ở các quốc gia. Bài viết này chỉ nghiên cứu về một trong những hệ quả của nguyên tắc suy đoán vô tội là trách nhiệm chứng minh tội phạm theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự Hungary. Trên cơ sở kinh nghiệm lập pháp của Hungary, bài viết đề xuất một số giải pháp phù hợp để hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam liên quan đến trách nhiệm chứng minh của tòa án trong tố tụng hình sự, trách nhiệm của kiểm sát viên trong chứng minh tội phạm và quyền im lặng.
Hoàn thiện pháp luật về hợp tác quốc tế trong thu hồi tài sản do phạm tội mà có trong bối cảnh hội nhập quốc tế
Với xu hướng tiếp tục thực hiện chủ trương cải cách tư pháp, thể chế hoá quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự, đặc biệt là hợp tác thu hồi tài sản do phạm tội mà có, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, công dân, bài viết tìm hiểu khái quát thực trạng pháp luật về hợp tác quốc tế của Việt Nam trong thu hồi tài sản do phạm tội mà có, từ đó cung cấp những cơ sở thực tiễn và xây dựng phương hướng hoàn thiện pháp luật về hợp tác quốc tế trong thu hồi tài sản do phạm tội mà có đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Công chứng hồ sơ doanh nghiệp - Pháp luật một số nước trên thế giới và gợi mở cho Việt Nam
Công chứng hồ sơ doanh nghiệp là hoạt động cần thiết trong quá trình thành lập và phát triển công ti, giúp thúc đẩy lòng tin và sự an toàn trong nhiều giao dịch truyền thống và hiện đại. Tuy nhiên, tại Việt Nam hiện nay các giao dịch hay hồ sơ doanh nghiệp chưa quy định bắt buộc phải công chứng. Việc thiếu tính xác thực trong hồ sơ doanh nghiệp có khả năng xảy ra những tranh chấp hoặc bị kẻ gian lợi dụng lập hồ sơ khống nhằm thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật. Vì vậy, việc quy định công chứng bắt buộc hồ sơ doanh nghiệp là điều cần thiết, nhằm hướng đến mục tiêu kép là phát huy vai trò của công chứng và đồng bộ với các quy định pháp luật có liên quan. Bài viết nghiên cứu kinh nghiệm pháp luật mốt số quốc gia trên thế giới, điển hình như Hoa Kỳ, Bỉ, Indonesia, Liên minh châu Âu về công chứng hồ sơ doanh nghiệp. Trên cơ sở kế thừa có chọn lọc, bài viết hướng đến đề xuất hoàn thiện pháp luật về công chứng hồ sơ doanh nghiệp tại Việt Nam trong thời gian tới.
Xã hội hoá công tác phổ biến, giáo dục pháp luật – Các mô hình tiêu biểu trên thế giới và gợi mở cho Việt Nam
Xã hội hoá công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng sự tham gia của toàn xã hội cùng với nhà nước thực hiện công tác nâng cao nhận thức và hiểu biết về pháp luật của người dân. Trong khi Việt Nam đang phải trăn trở với việc triển khai phương thức xã hội hoá công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, việc tìm hiểu những mô hình tiểu biểu trên thế giới và phát hiện những yếu tố hợp lí để áp dụng trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam là rất cần thiết. Bài viết trước hết chỉ ra nhu cầu, cơ sở của việc xã hội hoá công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trên thế giới và đặc biệt là tại Việt Nam. Tiếp đó, trên cơ sở nghiên cứu một số mô hình tiêu biểu về xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại các quốc gia, bài viết đề xuất một số gợi mở về tiếp thu những mô hình thích hợp với Việt Nam cũng như tiếp tục tăng cường hiệu quả của những mô hình hiện có.
Pháp điển hoá pháp luật dân sự ở Việt Nam thời kì thuộc Pháp
Thời kì thuộc Pháp, hoạt động xây dựng pháp luật ở Việt Nam có bước ngoặt lớn. Sau hàng ngàn năm chịu ảnh hưởng từ nền pháp lí Trung Hoa, đến thời kì này Việt Nam đã từng bước tiếp thu các yếu tố của văn hoá pháp luật phương Tây. Bài viết phân tích những nét đặc trưng trong hoạt động pháp điển hoá pháp luật dân sự thời thuộc Pháp để thấy được sự chuyển mình trong lịch sử lập pháp Việt Nam giai đoạn này và chỉ ra những giá trị và ảnh hưởng đối với sự phát triển của pháp luật dân sự Việt Nam trong các giai đoạn tiếp theo.
Vai trò của công ti chứng khoán trên thị trường chứng khoán phái sinh: Một số bình luận dưới góc độ pháp luật điều chỉnh
Công ti chứng khoán là chủ thể có vai trò đặc biệt quan trọng trên thị trường chứng khoán nói chung và thị trường chứng khoán phái sinh nói riêng. Trên mỗi loại thị trường, vai trò của công ti chứng khoán có những điểm khác biệt nhất định cần được nhìn nhận rõ và đòi hỏi sự điều chỉnh tương ứng của pháp luật. Bài viết làm rõ vai trò của công ti chứng khoán trên thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam; phân tích các quy định pháp luật hiện hành có liên quan để đánh giá những thành tựu đạt được cũng như những bất cập, hạn chế còn tồn tại ảnh hưởng đến quá trình thực hiện và phát huy vai trò của công ti chứng khoán. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm phát huy tối đa vai trò của chủ thể quan trọng này trên thị trường chứng khoán phái sinh.