Tạp chí của Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Phát huy vai trò tự phê bình và phê bình trong xây dựng Đảng đáp ứng yêu cầu Việt Nam đổi mới và phát triển
Trong tiến trình đổi mới và phát triển đất nước, công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng Cộng sản Việt Nam. Bài viết phân tích vai trò của sinh hoạt tự phê bình và phê bình trong chi bộ đối với công tác xây dựng Đảng trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế. Trên cơ sở tổng hợp và phân tích các tài liệu lý luận của Đảng, kết hợp với phương pháp phân tích, tổng hợp và đánh giá thực tiễn, bài viết làm rõ thực trạng tổ chức sinh hoạt tự phê bình và phê bình trong chi bộ hiện nay, chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân chủ yếu. Từ đó, bài viết đưa ra một số hàm ý nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình trong chi bộ, góp phần xây dựng tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo sự nghiệp đổi mới và phát triển bền vững của Việt Nam trong giai đoạn mới.
Cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc về tài nguyên đất hiếm: Cơ hội và hàm ý cho Việt Nam
Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung Quốc ngày càng gay gắt, đất hiếm đã nổi lên như một mặt trận cạnh tranh quan trọng, định hình lại cán cân quyền lực và chuỗi cung ứng toàn cầu. Bài viết phân tích vai trò của đất hiếm trong cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc thông qua việc làm rõ sự thống trị của Trung Quốc trong chuỗi giá trị đất hiếm, các nỗ lực của Mỹ nhằm giảm phụ thuộc và tái cấu trúc chuỗi cung ứng, cũng như những tác động địa chính trị phát sinh từ quá trình này. Trên cơ sở đó, bài viết đánh giá tiềm năng tham gia của Việt Nam vào chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu, đồng thời chỉ ra các hạn chế về công nghệ, hạ tầng và quản trị. Thông qua phân tích về khả năng thúc đẩy, đồng thời hợp tác giữa Trung Quốc và Mỹ cùng các đối tác của Mỹ, bài viết cho rằng, Việt Nam vừa đứng trước cơ hội nâng cao vị thế kinh tế và công nghệ, vừa đối mặt với rủi ro phụ thuộc và sức ép địa chính trị. Từ đó, nhóm tác giả khuyến nghị Việt Nam cần có cách tiếp cận cân bằng và linh hoạt trong lĩnh vực đất hiếm để thúc đẩy hợp tác quốc tế, phát triển năng lực khai thác và chế biến trong nước, qua đó tối đa hóa lợi ích, đồng thời duy trì tự chủ chiến lược.
Từ “tự chủ chiến lược” đến quan hệ đối tác chiến lược Pháp - Ấn Độ: Một số phân tích so sánh và đánh giá tác động
Trong quan hệ quốc tế hiện nay, hiếm có hai quốc gia nào có sự khác biệt về trình độ phát triển, lịch sử, văn hóa chiến lược và khu vực địa lý lại có khá nhiều sự tương đồng về tư duy chiến lược như Pháp và Ấn Độ. Theo đó, cả hai nước đều có chung quan điểm về việc duy trì quyền tự chủ chiến lược, nghĩa là khả năng đưa ra quyết định độc lập khỏi áp lực bên ngoài, đặc biệt là từ các cường quốc, trong các lĩnh vực chính sách đối ngoại. Mặc dù, “tự chủ chiến lược” trong quan điểm của Pháp và Ấn Độ phản ánh hai sắc thái của hai nền văn hóa chiến lược phương Tây và phương Đông nhưng rõ ràng giữa hai nước có nhiều điểm tương đồng và hội tụ. Phương châm “đồng minh nhưng không liên kết” của Pháp khá trùng khớp với quan điểm “xây dựng các quan hệ đối tác, không xây dựng liên minh và quyền có lập trường riêng” của Ấn Độ. Sự tương đồng này chính là nền tảng quan trọng cho sự phát triển quan hệ đối tác chiến lược Pháp - Ấn Độ trong nhiều thập niên qua. Đồng thời, sự khác biệt trong quá trình triển khai nguyên tắc tự chủ chiến lược khiến cặp quan hệ Pháp - Ấn Độ được xem là mô hình phản ánh sự hội tụ của hệ giá trị Đông - Tây dựa trên khuôn khổ “đối tác chiến lược” và “đối tác tự chủ”.
Nhìn lại chính sách thuế quan trong năm đầu tiên nhiệm kỳ hai của Tổng thống Donald Trump
Tháng 4 năm 2025, ngay sau khi nhậm chức nhiệm kỳ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố chính sách thuế quan mới (chính sách thuế quan 2.0) - một sáng kiến thương mại mang tính tiếp nối và tăng cường từ nhiệm kỳ đầu, với mục tiêu ưu tiên tuyệt đối cho sản xuất nội địa, giảm thâm hụt thương mại và gia tăng sức ép đàm phán với các đối tác. Chính sách này nhanh chóng định hình lại tình hình thương mại thế giới và tạo ra những tác động lan tỏa mạnh mẽ đến các nền kinh tế đối tác.
Chỉ thị Thẩm định tính bền vững doanh nghiệp của Liên minh châu Âu đối với chuỗi giá trị dệt may Việt Nam: Thách thức và lộ trình thích ứng cho các doanh nghiệp gia công
Trong bối cảnh Chỉ thị Thẩm định tính bền vững doanh nghiệp (CSDDD) của Liên minh châu Âu không chỉ là quy định nội khối, mà còn xác lập một tiêu chuẩn mới cho chuỗi giá trị toàn cầu, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam - đặc biệt nhóm gia công (CMT), đang đối mặt với những thách thức mang tính sống còn. Bằng phương pháp nghiên cứu tại bàn dựa trên nguồn tài liệu thứ cấp hệ thống, từ các báo cáo chiến lược của VCCI và các tổ chức quốc tế, kết hợp với phân tích dữ liệu hành vi trên các nền tảng số, bài viết đánh giá thực trạng nhận thức và sẵn sàng của nhóm doanh nghiệp trước các yêu cầu về môi trường và trách nhiệm xã hội. Kết quả cho thấy, phần lớn doanh nghiệp vẫn ở trạng thái bị động, hạn chế về năng lực quản trị dữ liệu và đối mặt với sự bất cân xứng của người mua quốc tế. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp thúc đẩy chuyển đổi “kép” (số và xanh) nhằm giúp doanh nghiệp nâng cấp vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Đổi mới mô hình quản trị phát triển trong kỷ nguyên số: Động lực cho mục tiêu tăng trưởng bứt phá của Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2045
Trong bối cảnh thế kỷ XXI được định hình bởi các đặc tính VUCA và sự chuyển đổi số mạnh mẽ, các mô hình quản trị đơn tuyến truyền thống đang bộc lộ sự “lệch pha hệ thống” nghiêm trọng trước các thách thức an ninh phi truyền thống. Nghiên cứu này đề cao “Mô hình quản trị phát triển tích hợp đa tầng” dựa trên lý thuyết “Xếp lớp thể chế tối ưu”. Lấy hình tượng cơ thể sống làm ẩn dụ các chức năng then chốt, mô hình tích hợp bốn phân lớp quản trị phát triển biện chứng: (1) “Hệ xương sống” (Hành chính công truyền thống) kiến tạo sự ổn định và kỷ cương nền tảng; (2) “Hệ cơ bắp” (Quản lý công mới) thúc đẩy hiệu năng và sự tinh gọn thông qua công cụ thị trường; (3) “Hệ thần kinh” (Quản trị công mới) tối ưu hóa phân bổ nguồn lực qua cơ chế kết nối mạng lưới; và (4) “Bộ não” (Nhà nước kiến tạo phát triển số) đóng vai trò dẫn dắt chiến lược, sử dụng dữ liệu và công nghệ để định hình thị trường. Phân tích trường hợp Việt Nam cho thấy, quốc gia đang chuyển dịch thành công từ việc củng cố nền tảng thể chế và tinh gọn bộ máy sang giai đoạn kết nối và kiến tạo đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số. Nghiên cứu khẳng định rằng, việc vận hành đồng bộ bốn phân lớp này sẽ tạo ra trạng thái “Cân bằng động”, giúp Việt Nam giải quyết “nghịch lý quản trị phát triển” giữa yêu cầu ổn định và nhu cầu bứt phá. Đây là chìa khóa để nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, qua đó góp phần chuyển đổi trọng tâm của mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
AUKUS và tác động tới hợp tác an ninh Australia - Đông Nam Á trong chiến lược của Mỹ (2015-2022)
Bài viết phân tích tác động của liên minh AUKUS đối với hợp tác an ninh giữa Australia và các quốc gia Đông Nam Á trong khuôn khổ chiến lược của Mỹ giai đoạn 2015-2022. Trên cơ sở vận dụng lý thuyết chính trị liên minh và chủ nghĩa hiện thực trong quan hệ quốc tế, nghiên cứu đặt AUKUS trong tiến trình điều chỉnh chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ trước bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng. Bài viết cho rằng, AUKUS không chỉ đánh dấu sự nâng cấp vai trò chiến lược của Australia, mà còn góp phần tái định hình nội dung và mức độ hợp tác an ninh Australia - Đông Nam Á theo hướng quân sự hóa và gắn kết chặt chẽ hơn với cấu trúc an ninh do Mỹ dẫn dắt. Tuy nhiên, AUKUS cũng đặt ra những thách thức đối với ASEAN liên quan đến cân bằng chiến lược, trung lập khu vực và ổn định an ninh dài hạn tại Đông Nam Á.
Quan niệm của V.I. Lênin về chính sách và chiến lược quản lý phát triển xã hội
Bài viết phân tích và làm rõ quan niệm của V.I.Lênin về quản lý phát triển xã hội trong bối cảnh cách mạng ở nước Nga Xô viết. Lênin cho rằng, trong quản lý phát triển xã hội, các chính sách và chiến lược quản lý cần phải dựa trên thực tiễn và thúc đẩy sự phát triển xã hội công bằng và văn minh. Ông khẳng định, để đạt được mục tiêu cách mạng, cần có một chiến lược toàn diện bao gồm chính trị, kinh tế và văn hóa, đồng thời khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản và quần chúng nhân dân. Đồng thời, quản lý phát triển xã hội cần phải linh hoạt và thích ứng với điều kiện lịch sử cụ thể, nhưng vẫn phải đảm bảo các nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội. Từ đó, bài viết khẳng định trong bối cảnh hiện nay, việc nghiên cứu và vận dụng lý luận của Lênin là cần thiết để phát triển bền vững xã hội Việt Nam. Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng sáng tạo quan điểm của Lênin trong việc quản lý phát triển xã hội nhằm đảm bảo tiến bộ và công bằng xã hội, do đó cần thiết phải tiếp tục đổi mới trong quản lý xã hội, tạo ra động lực tích cực cho sự phát triển bền vững trong tương lai.
Cấu trúc vốn và quyền kiểm soát trong các tập đoàn đa quốc gia tại EU sau các án lệ nhấn mạnh về nguyên tắc “nội dung quan trọng hơn hình thức”
Bài viết phân tích tác động của các án lệ gần đây của Tòa Công lý Liên minh châu Âu đối với mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và quyền kiểm soát trong các tập đoàn đa quốc gia hoạt động tại EU, trong bối cảnh nguyên tắc “Nội dung quan trọng hơn hình thức” (substance over form) ngày càng được nhấn mạnh trong thực tiễn xét xử. Trên cơ sở kết hợp lý luận về cấu trúc vốn với khung phân tích pháp lý của luật công ty EU, bài viết làm rõ sự dịch chuyển từ cách tiếp cận dựa trên hình thức sở hữu sang cách tiếp cận dựa trên thực chất kinh tế khi xác định quyền kiểm soát và trách nhiệm pháp lý trong tập đoàn. Các phân tích cho thấy nhiều mô hình cấu trúc vốn truyền thống, vốn dựa vào cổ phần ưu đãi, công cụ vốn lãi hoặc sự phân tầng pháp lý phức tạp, đang đối mặt với rủi ro bị tái định danh về mặt pháp lý nếu không phản ánh đúng mức độ kiểm soát và phân bổ rủi ro thực tế. Từ đó, bài viết chỉ ra những hệ quả quan trọng đối với quản trị tập đoàn, quyền của cổ đông và chiến lược đầu tư, đồng thời gợi mở các hàm ý chính sách nhằm cân bằng giữa tự do kinh doanh trong thị trường nội khối và yêu cầu minh bạch, công bằng trong cấu trúc vốn của doanh nghiệp đa quốc gia.
Quy định pháp luật về quy hoạch phát triển năng lượng điện gió ngoài khơi tại Việt Nam - Bài học kinh nghiệm từ Đức
Năng lượng điện gió ngoài khơi đang trở thành nguồn năng lượng tái tạo chiến lược trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng trên thế giới hiện nay. Nghiên cứu này phân tích khung pháp lý hiện hành của Việt Nam về quy hoạch phát triển năng lượng điện gió ngoài khơi, đồng thời so sánh với kinh nghiệm của Đức trong việc xây dựng hệ thống pháp luật năng lượng tái tạo. Bài viết đánh giá những thành tựu của Đức trong xây dựng và triển khai các quy định pháp luật về phát triển năng lượng điện gió ngoài khơi. Trên cơ sở phân tích so sánh pháp luật hai quốc gia, nghiên cứu chỉ ra những bất cập trong quy định pháp luật Việt Nam về cơ chế tài chính, quy hoạch không gian biển và thủ tục hành chính. Cuối cùng, bài viết đề xuất ba khuyến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện khung pháp lý Việt Nam, hướng tới phát triển bền vững và hiệu quả năng lượng điện gió ngoài khơi.
Chiến lược An ninh Quốc gia mới của Mỹ năm 2025: Những điểm nổi bật, tác động và hàm ý cho Việt Nam
Ngày 5/12/2025, Chiến lược An ninh Quốc gia Mỹ (NSS-2025) được công bố. Tài liệu dài 29 trang, thể hiện quan điểm của Mỹ về các khu vực trên thế giới, đồng thời phản ánh ưu tiên chính sách của Chính quyền Tổng thống Trump. Trên cơ sở chỉ rõ những đặc điểm nổi bật của NSS-2025 và phân tích những tác động đối với thế giới, bài viết đưa ra một số hàm ý cho Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.
Nước Mỹ sau một năm cầm quyền của Tổng thống Donald J. Trump - Nhiệm kỳ thứ hai
Bài viết đánh giá tổng thể nước Mỹ sau một năm cầm quyền của Tổng thống Donald J. Trump trong nhiệm kỳ thứ hai (từ tháng 01/2025 đến tháng 01/2026). Phân tích dựa trên các khía cạnh: đối nội, đối ngoại, an ninh - quốc phòng, kinh tế, và xã hội. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích chính sách, tổng hợp dữ liệu thứ cấp từ các nguồn chính thống và khung đánh giá học thuật. Kết quả cho thấy, Chính quyền Trump nhiệm kỳ hai (Chính quyền Trump 2.0) tiếp tục định hình lại vai trò nhà nước, chính sách thuế quan - thương mại, di trú - biên giới, an ninh quốc gia, và chiến lược ngoại giao mang tính “nước Mỹ trước tiên”. Một số thành tựu được ghi nhận trong việc củng cố quyền lực chính quyền trung ương và thúc đẩy sản xuất nội địa, nhưng cũng tồn tại nhiều bất ổn xã hội, phản ứng quốc tế mạnh mẽ và thách thức về thể chế.
Chỉ số và mức độ đánh giá chất lượng cuộc sống của người dân EU
Tóm tắt: Chất lượng cuộc sống là một khái niệm rộng bao gồm một số khía cạnh khác nhau. Bài viết phân tích về khái niệm, phương pháp và cách thức đo lường chỉ số chất lượng cuộc sống mà Liên minh châu Âu (EU) thực hiện, dựa trên một số khía cạnh/lĩnh vực. Bên cạnh đó, bài viết phân tích thực trạng về chất lượng cuộc sống, làm rõ một số nguyên nhân ảnh hưởng tới mức độ đánh giá về chất lượng cuộc sống của người dân EU, từ đó rút ra một số nhận xét và đánh giá.
Cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc trong ngành ô tô điện giai đoạn 2020-2024
Tóm tắt: Từ năm 2020 đến 2024, cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc diễn ra trên nhiều lĩnh vực, trong kinh tế, điển hình là ngành ô tô điện (EV). Lo ngại sự xâm nhập và chiếm lĩnh thị trường nội địa từ các thương hiệu ô tô điện Trung Quốc, Mỹ đã áp dụng chính sách kiềm chế nhập khẩu ô tô điện của nước này. Đáp lại, Trung Quốc thực hiện nhiều chính sách nhằm giữ vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực này. Những căng thẳng hiện tại không chỉ ảnh hưởng đến nền kinh tế và môi trường của cả hai nước mà còn tác động mạnh mẽ đến toàn cầu. Nhìn vào những động thái hiện tại của Mỹ và Trung Quốc, nhiều ý kiến cho rằng cuộc cạnh tranh sẽ có dấu hiệu căng thẳng hơn trong tương lai, đặc biệt là khi cựu Tổng thống Donald Trump đã tái đắc cử tổng thống thứ 47 của Mỹ.
Phát triển du lịch sáng tạo: Ý nghĩa của thiết kế điểm đến sáng tạo trong chiến lược gia tăng trải nghiệm khách du lịch
Tóm tắt: Trong bối cảnh cạnh tranh đô thị toàn cầu, các địa phương không ngừng tìm cách nâng cao sức hấp dẫn bằng việc thu hút tầng lớp sáng tạo, phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo và nỗ lực trở thành “thành phố sáng tạo”. Tính sáng tạo đã trở thành chiến lược cốt lõi trong phát triển du lịch và kiến tạo nơi chốn có ý nghĩa trọng tâm tạo nên sức thu hút khách du lịch. Bài viết này cung cấp phân tích chuyên sâu về cách vận dụng sự sáng tạo trong kiến tạo điểm đến du lịch thông qua các chiến lược thiết kế đa dạng. Thông qua các nghiên cứu trường hợp từ Thái Lan, Hà Lan, Đan Mạch, Brazil đến Đức, nghiên cứu khẳng định rằng thành công của chiến lược này phụ thuộc vào việc tận dụng các đặc thù mang tính địa phương và tuân thủ các nguyên tắc thiết kế sáng tạo căn bản. Quy trình kiến tạo cũng đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các nguồn lực hữu hình và vô hình, nghệ thuật kể chuyện và sự tham gia thực chất của cộng đồng. Thiết kế điểm đến sáng tạo cho thấy vai trò kép của du lịch sáng tạo trong việc làm sinh động di sản và gắn kết giữa dòng chảy toàn cầu với không gian bản địa, là chìa khóa để bảo tồn bản sắc và thúc đẩy phát triển bền vững.
Giải mã chu kỳ của Vàng: Góc nhìn từ những biến động trong thể chế tiền tệ toàn cầu
Tóm tắt: Trong lịch sử kinh tế chính trị, kéo dài hàng thiên niên kỷ của nhân loại, vàng không chỉ đơn thuần là một kim loại quý hay một hàng hóa giao dịch mà nó là hiện thân vật lý của “Niềm tin”, hay chữ “Tín” (Trust) trong cấu trúc xã hội và tài chính. Trên cơ sở nghiên cứu về lỗ hổng thể chế tiền tệ toàn cầu đương đại, các hệ quả của thể chế này với đồng tiền thống trị toàn cầu USD và biến động địa - kinh tế - chính trị đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ, bài viết luận giải chu kỳ tăng giá hiện tại của vàng là một triệu chứng của cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc vào hệ thống tiền tệ USD - hệ thống đã thống trị thế giới kể từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai.
Phương pháp luận và phương pháp Xã hội học của C.Mác
Tóm tắt: Triết gia người Đức Karl Marx (C. Mác) (1818-1883) được coi là một trong những nhà sáng lập ra ngành xã hội học và cũng là đại biểu quan trọng của trường phái xã hội học Mác xít. Phương pháp luận và phương pháp Xã hội học của Mác đã góp phần rất lớn trong định hình và phát triển ngành xã hội học thế giới. Đóng góp của ông đối với khoa học xã hội nói chung và ngành xã hội học nói riêng vẫn giữ nguyên giá trị trong bối cảnh học thuật hiện nay. Dựa vào nguồn tài liệu thứ cấp, bài viết tổng quan những đóng góp về phương pháp luận và phương pháp của Mác đối với xã hội học, đồng thời luận giải hướng vận dụng tri thức này trong hoạt động nghiên cứu và giảng dạy xã hội học ở Việt Nam hiện nay.
Pháp luật kiểm soát chủ sở hữu hưởng lợi trong doanh nghiệp tại Hoa Kỳ và kinh nghiệm cho Việt Nam
Tóm tắt: Nghiên cứu này phân tích khung pháp lý của Hoa Kỳ về kiểm soát chủ sở hữu hưởng lợi trong doanh nghiệp, vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong thu thập, lưu trữ, chia sẻ thông tin. Từ đó, nghiên cứu rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam, đề xuất các giải pháp nhằm bổ sung nghĩa vụ cung cấp, cập nhật và xác minh thông tin chủ sở hữu hưởng lợi vào Luật Doanh nghiệp, thiết lập cơ chế kiểm soát hiệu quả, nâng cao vai trò của Bộ Tài chính. Việc hoàn thiện pháp luật theo hướng này sẽ giúp Việt Nam tăng tính minh bạch, cải thiện môi trường đầu tư.
Khai thác biển sâu: Mặt trận mới trong cạnh tranh giữa các cường quốc
Tóm tắt: Bài viết phân tích khai thác biển sâu như một mặt trận địa chính trị - kinh tế mới trong bối cảnh nhu cầu khoáng sản quan trọng tăng mạnh do chuyển dịch năng lượng và cách mạng công nghiệp 4.0. Trên nền tảng khung pháp lý của UNCLOS và cơ chế ISA, hoạt động thăm dò - khai thác tập trung tại khu vực Clarion ‑ Clipperton ở Thái Bình Dương, nơi các cường quốc và trung cường cạnh tranh tiếp cận nốt đa kim loại, sunfua khối và lớp vỏ giàu cobalt. Bài viết làm rõ vai trò dẫn đầu của Trung Quốc về giấy phép, năng lực công nghệ và mạng lưới thỏa thuận với các quốc đảo, trong khi Mỹ điều chỉnh chính sách, thúc đẩy sắc lệnh hành pháp và doanh nghiệp tư nhân để thu hẹp khoảng cách. Nga, Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ nổi lên như các tác nhân quan trọng, theo đuổi an ninh tài nguyên và vị thế khu vực thông qua đầu tư công nghệ và tham gia ISA. Tác động của khai thác biển sâu được đánh giá theo hai hướng: đối với các nhóm nước (đặc biệt là quốc đảo nhỏ và các nước đang phát triển) và đối với cấu trúc cạnh tranh nước lớn, qua đó nhấn mạnh nhu cầu xây dựng khuôn khổ quản trị đáy biển bao trùm, dựa trên khoa học và bảo đảm lợi ích công bằng.
Chính sách nâng cao năng lực kiểm soát Bắc Cực của Mỹ hiện nay
Tóm tắt: Bài viết phân tích sự chuyển đổi căn bản trong chính sách Bắc Cực của Mỹ. Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi ba nguyên nhân chính: i) Sự biến đổi môi trường Bắc Cực Xanh; ii) Sự trỗi dậy của liên minh Nga - Trung Quốc; và iii) Nhu cầu cấp bách về an ninh kinh tế nội địa, thúc đẩy việc khai thác tài nguyên năng lượng và khoáng sản chiến lược. Để ứng phó, Mỹ đã triển khai học thuyết “Giám sát và Phản ứng”, tái cấu trúc hệ thống căn cứ tại Alaska và Greenland. Chính sách an ninh trên hết của Chính quyền Trump nhiệm kỳ hai đã đặt ưu tiên khai thác tài nguyên chiến lược, định hình lại trật tự khu vực. Cạnh tranh Mỹ - Nga - Trung Quốc tiếp tục gay gắt tại một khu vực mang tính chất đặc thù. Trên cơ sở đó, bài viết gợi mở một số hàm ý đối với Việt Nam.
Kinh tế số của Mỹ và một số hàm ý cho Việt Nam
Trong vài thập kỷ qua, thế giới đã có một bước nhảy vọt về công nghệ với sự chuyển đổi mạnh mẽ sang áp dụng các công nghệ kỹ thuật số vào nhiều khâu trong hoạt động kinh tế. Điều này đã giúp phát triển nền kinh tế số của các quốc gia, đặc biệt là quốc gia công nghệ hàng đầu như Mỹ. Cũng vì thế mà sự tăng trưởng của kinh tế Mỹ hiện nay và trong tương lai sẽ phụ thuộc nhiều vào sự thành công của kinh tế số. Qua phân tích cho thấy, khu vực kinh tế số của Mỹ đã đóng góp đáng kể trong tổng thể nền kinh tế nước này, nâng cao năng suất lao động, mở rộng thị trường việc làm và năng lực cạnh tranh dài hạn, với trọng tâm vào thương mại điện tử, công nghệ số lõi, trí tuệ nhân tạo. Bài viết phân tích các nhân tố thúc đẩy sự phát triển của kinh tế số Mỹ, cũng như những thách thức nổi bật liên quan đến an ninh mạng, nguồn nhân lực, chuỗi cung ứng bán dẫn và năng lượng cho hạ tầng số, qua đó, rút ra một số hàm ý cho Việt Nam.
Cơ sở lý luận về cơ chế tập hợp lực lượng trong quan hệ quốc tế
Bài viết tập trung xây dựng cơ sở lý luận cho nghiên cứu các cơ chế tập hợp lực lượng trong quan hệ quốc tế đương đại. Trước hết, bài làm rõ và phân biệt ba khái niệm: “cơ chế”, “tập hợp lực lượng” và “cơ chế tập hợp lực lượng”, qua đó xác định tập hợp lực lượng như một quá trình phối hợp chính sách, nguồn lực và hành động, còn cơ chế tập hợp lực lượng là cách thức tổ chức và vận hành quá trình đó. Trên nền tảng các tiếp cận Hiện thực, Tự do và Kiến tạo, bài lý giải những nguyên nhân và điều kiện hình thành tập hợp lực lượng, kết hợp giữa mối đe dọa, lợi ích chung, thể chế quốc tế, bản sắc chiến lược và nhận thức của giới tinh hoa. Từ đó, tác giả xác định bốn hình thức cơ bản của cơ chế tập hợp lực lượng: đồng minh, liên minh, liên kết và đối tác chiến lược, đặt chúng trên một phổ liên tục về mức độ ràng buộc, thể chế hóa và cam kết. Cuối cùng, bài phân tích tác động của các cơ chế tập hợp lực lượng đối với hành vi quốc gia, cấu trúc quyền lực khu vực, năng lực răn đe, quản trị rủi ro và ảnh hưởng mềm, qua đó khẳng định vai trò trung tâm của tập hợp lực lượng trong hoạch định chính sách và định hình trật tự khu vực, toàn cầu hiện nay.​
Khung chỉ số đa tầng cho phân tích tự chủ chiến lược về quốc phòng của Liên minh châu Âu
Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng và nhu cầu giảm phụ thuộc vào các cường quốc, EU đặt mục tiêu đạt mức tự chủ lớn hơn trong quốc phòng, song vẫn chưa có thước đo rõ ràng để đánh giá tiến độ. Dựa trên lý thuyết về chỉ số tổng hợp (composite indices) và hướng dẫn của OECD (2008), bài viết xây dựng một khung chỉ số đa tầng (Strategic Defense Autonomy Index - SDAI) gồm ba tầng: (1) chỉ số tổng hợp; (2) bốn trụ cột chính; (3) các chỉ báo chi tiết, nhằm đo lường mức độ tự chủ chiến lược quốc phòng của Liên minh châu Âu (EU). Mặc dù còn hạn chế do thiếu dữ liệu quốc phòng công khai và tính phức tạp của các khái niệm, nhưng trong tương lai, việc cập nhật dữ liệu toàn diện và kiểm định độ nhạy với các trọng số khác nhau sẽ giúp SDAI trở thành một công cụ chuẩn mực để đánh giá năng lực tự chủ quốc phòng của EU.
Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông sản của Đắk Lắk sang thị trường EU trong bối cảnh thực thi EVFTA
Sau hơn 5 năm từ khi Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EVFTA) có hiệu lực và được triển khai, kim ngạch xuất khẩu nông, thủy sản của Việt Nam sang thị trường EU có xu hướng tăng mạnh, một phần nhờ vào việc được hưởng lợi từ các mức thuế quan ưu đãi theo cam kết trong Hiệp định. Trong bối cảnh đó, hoạt động xuất khẩu nông sản của tỉnh Đắk Lắk cũng đạt được những kết quả tích cực, mặc dù có những biến động phức tạp của thị trường quốc tế. Bài viết phân tích thực trạng, đánh giá triển vọng xuất khẩu nông sản của Đắk Lắk sang thị trường EU khi thực hiện EVFTA, từ đó đề xuất một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu nông sản của tỉnh Đắk Lắk vào thị trường EU trong những năm tiếp theo.
So sánh mô hình phát triển nông nghiệp xanh của Việt Nam và Canada giai đoạn 2010-2024
Trên cơ sở so sánh mô hình phát triển nông nghiệp xanh tại Việt Nam và Canada giai đoạn 2010-2024, bài viết đã cho thấy cả hai nước đều lồng ghép mục tiêu nông nghiệp xanh vào chiến lược phát triển, nhưng cách triển khai khác nhau. Việt Nam tái cơ cấu ngành theo hướng giá trị gia tăng cao hơn, áp dụng các mô hình canh tác thông minh giúp giảm ô nhiễm, tăng năng suất. Trong khi đó, Canada chú trọng giảm phát thải khí nhà kính từ nông nghiệp, thúc đẩy công nghệ cao và hỗ trợ nông dân áp dụng thực hành xanh. Như vậy, Việt Nam có thể tận dụng kinh nghiệm và công nghệ từ Canada, còn Canada có thể học hỏi các mô hình thích ứng của Việt Nam. Bên cạnh đó, bài viết cũng đưa ra hàm ý nhấn mạnh về vai trò của hợp tác quốc tế trong việc phát triển nông nghiệp xanh bền vững đối với Việt Nam.
Tái cấu trúc kinh tế Đức: Thách thức và triển vọng
Nền kinh tế Đức được đánh giá là đang phải đối mặt với những thách thức cấu trúc nghiêm trọng và mang tính hệ thống, trong đó có ba vấn đề lớn là: mất đi nền tảng năng lượng giá rẻ từ nguồn cung của Nga; sự thay đổi vai trò của Trung Quốc từ đối tác thương mại chiến lược thành đối thủ cạnh tranh công nghệ; và sự suy giảm năng lực cạnh tranh quốc gia do hạ tầng lạc hậu, số hóa chậm trễ và đầu tư thấp kéo dài. Sự suy yếu của kinh tế Đức không phải là hiện tượng chu kỳ ngắn hạn, mà là kết quả của những điểm nghẽn mang tính hệ thống. Bài viết phân tích các thách thức mang tính cấu trúc đặt trong dài hạn của nền kinh tế Đức, đồng thời cho thấy triển vọng tăng trưởng phục hồi là có nhưng cần có sự đồng thuận cao trong hệ thống chính trị và xã hội.
Hợp tác kinh tế Việt Nam - Liên Bang Nga trong bối cảnh mới: Thách thức và triển vọng
Việt Nam và Liên bang Nga chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 30/1/1950. Từ đó đến nay, mặc dù còn một số khó khăn, hạn chế, song quan hệ song phương Việt Nam - Nga đã có sự phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực. Trên lĩnh vực kinh tế, hợp tác giữa hai nước đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong nhiều năm qua, tuy nhiên, xung đột Nga - Ukraine từ năm 2022 đến nay khiến hợp tác trong lĩnh vực này chịu nhiều tác động không thuận lợi. Bài viết phân tích những nguyên nhân dẫn đến xu thế không tích cực này trong thời gian qua, đánh giá những thách thức và triển vọng trong những năm tiếp theo, từ đó đề xuất một số giải pháp đối với Việt Nam để thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa hai quốc gia lên một tầm cao mới, phù hợp với tinh thần đối tác chiến lược toàn diện.
Hợp tác và cạnh tranh chiến lược trong quan hệ Mỹ - EU (2022-2024
Bài viết phân tích sự chuyển đổi của quan hệ Mỹ ‑ EU từ mô hình đồng minh an ninh truyền thống sang trạng thái “vừa hợp tác, vừa cạnh tranh” (coopetition) trong giai đoạn 2022-2024. Dựa trên ba lăng kính Chủ nghĩa Hiện thực, Chủ nghĩa Tự do thể chế và địa‑kinh tế, nghiên cứu làm rõ cách các cú sốc địa chính trị gần đây - chiến tranh Nga‑Ukraine, Đạo luật Giảm lạm phát (IRA), xung đột Gaza và khủng hoảng vận tải ở Biển Đỏ - vừa củng cố trục hợp tác an ninh, vừa đào sâu trục cạnh tranh kinh tế ‑ công nghệ trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Trên cơ sở đó, bài viết chỉ ra rằng trạng thái “vừa hợp tác, vừa cạnh tranh” Mỹ ‑ EU tạo ra cả cơ hội lẫn ràng buộc mới đối với các quốc gia tầm trung trong việc tận dụng cạnh tranh để thu hút đầu tư, tái cấu trúc chuỗi cung ứng, đồng thời duy trì đường lối đối ngoại cân bằng, độc lập và tự chủ.