Tạp chí của Bộ Nông nghiệp và môi trường
CHUYỂN ĐỔI QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG KHÔNG KHÍ VÀ THÁCH THỨC THỰC THI TẠI VIỆT NAM
Nghiên cứu này phân tích tiến trình chuyển đổi mô hình quản trị chất lượng không khí tại Việt Nam trong bối cảnh kiện toàn thể chế giai đoạn 2024 - 2025. Sử dụng phương pháp tổng quan hệ thống và đối sánh dữ liệu, nghiên cứu nhận định rằng, trọng tâm quản lý hiện nay đã chuyển dịch từ việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý sang các yêu cầu thực tiễn về tổ chức thực hiện. Kết quả phân tích nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng lộ trình phí bảo vệ môi trường tối ưu, đảm bảo hài hòa lợi ích nhằm tạo động lực kinh tế thực chất cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ. Đồng thời, việc thành lập Bộ Nông nghiệp và Môi trường được xác định là bước tiến chiến lược về quản lý đa ngành, đặt ra những yêu cầu mới về sự đồng bộ và năng lực thích ứng của hệ thống giám sát tại địa phương trong giai đoạn chuyển tiếp. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất định hướng ưu tiên hoàn thiện các công cụ kinh tế và củng cố nguồn lực thực thi tại cấp cơ sở.
XÁC ĐỊNH CÁC THÔNG SỐ CÔNG NGHỆ CỦA QUÁ TRÌNH CHẾ BIẾN SẢN PHẨM HỒ TIÊU XANH
Hồ tiêu được trồng nhiều ở Việt Nam, trong đó có tỉnh Quảng Trị, được sử dụng làm gia vị thực phẩm. Trong quả hồ tiêu có chứa nhiều thành phần hoá học, đặc biệt là tinh dầu và alcaloid. Hồ tiêu xanh là quả hồ tiêu được thu hái khi còn xanh, số lượng quả hồ tiêu đã chín chỉ từ 5 - 10% trên một chùm, hạt chưa tạo sọ và còn mềm, được hái cả chùm khi còn màu xanh trên cây, sau đó sấy khô, bao gói và bảo quản. Mục tiêu của nghiên cứu này là xác định được các thông số công nghệ của quá trình sấy quả hồ tiêu xanh ở tỉnh Quảng Trị bằng phương pháp sấy lạnh kết hợp với bức xạ hồng ngoại. Phương pháp sấy lạnh kết hợp với bức xạ hồng ngoại là phương pháp sấy nguyên liệu trong điều kiện nhiệt độ thấp kết hợp với các bóng đèn phát tia hồng ngoại để làm khô nguyên liệu. Công nghệ này có nhiều ưu điểm giúp giảm thời gian sấy, nhiệt độ phân bố đồng đều, khả năng linh hoạt trong việc đốt nóng theo vùng, thiết bị đơn giản, gọn nhẹ, đặc biệt là tiết kiệm được năng lượng, cho phép sấy ở nhiệt độ thấp để hạn chế đến mức thấp nhất sự giảm sút chất lượng sản phẩm do nhiệt. Kết quả thí nghiệm đã xác định được các thông số công nghệ của quá trình sơ chế quả hồ tiêu xanh là 2.000 g, nước lọc 3.000 ml, muối ăn 2 g và axit citric 7,5 g và các thông số công nghệ của quá trình sấy là: Độ dày lớp vật liệu sấy 11 mm (hai lớp quả hồ tiêu), nhiệt độ sấy hồ tiêu xanh 40oC, khoảng cách bóng đèn hồng ngoại 10 cm, vận tốc gió thích hợp cho quá trình sấy là 1,5 m/s. Với các thông số công nghệ này thì thời gian sấy hồ tiêu xanh mỗi mẻ là 37 giờ 15 phút, độ ẩm của sản phẩm đạt 7 - 8%. Sản phẩm có hàm lượng tinh dầu 2,15 ± 0,01%, hàm lượng alcaloid 0,065 ± 0,001%, màu xanh xen lẫn vàng ngà, mùi thơm tự nhiên, vị cay tự nhiên, khô dòn và ít nhăn.
NGHIÊN CỨU TẠO SẢN PHẨM PROBIOTIC TỪ GẠO LỨT BẰNG NẤM MEN Saccharomyces boulardii CNCM I-745
Phát triển đồ uống probiotic không phải từ sữa là một giải pháp tiềm năng cho người ăn theo chế độ thuần chay, dị ứng protein sữa và không dung nạp lactose. Hiện nay, Saccharomyces boulardii là loại nấm men probiotic thương mại duy nhất dùng cho con người. Bên cạnh đặc tính của một probiotic, chúng còn có tác dụng phòng ngừa và điều trị tiêu chảy, bao gồm cả tiêu chảy do kháng sinh. Gạo lứt có rất nhiều lợi ích cho sức khoẻ, có tác dụng giảm nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường, béo phì, ung thư….Nghiên cứu này nhằm mục đích tạo sản phẩm probiotic từ gạo lứt bằng nấm men Saccharomyces boulardii. Kết quả nghiên cứu cho thấy, điều kiện thích hợp cho quá trình lên men dịch gạo lứt như sau: Nồng độ chất khô hoà tan ban đầu 12oBx, pH dịch lên men ban đầu 6,0, tỉ lệ giống bổ sung 0,5%, sau 24 giờ lên men ở nhiệt độ 28oC mật độ tế bào nấm men đạt 9,54.107 CFU/mL. Sản phẩm dịch gạo lứt probiotic có nồng độ chất khô hoà tan 10,6oBx, pH 3,94, nồng độ cồn 0,63% v/v, chất lượng cảm quan đạt 18,6 điểm. Sau 28 ngày bảo quản ở nhiệt độ 4 ± 1oC, mật độ tế bào nấm men probiotic trong sản phẩm duy trì đạt 9,45.107 CFU/mL.
SỰ HIỆN DIỆN, THAY ĐỔI MỘT SỐ CHỈ SỐ SINH LÝ, SINH HÓA MÁU VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ CỦA BỆNH KÝ SINH TRÙNG MÁU DO Babesia spp. GÂY RA TRÊN CHÓ
Khảo sát 1437 con chó tới khám ở một số phòng khám tại thành phố Hồ Chí Minh nhiễm ký sinh trùng máu bằng phương pháp khám lâm sàng, nhuộm May-Giemsa và PCR. Tỷ lệ chó nhiễm Babesia spp. là 3,83% (55/1437). 100% (20/20) mẫu nhiễm Babesia bằng phương pháp nhuộm đều có kết quả dương tính với Babesia bằng phương pháp PCR. Chó nuôi thả (6,62%) có tỷ lệ nhiễm Babesia spp. cao hơn nuôi nhốt (2,48%). Chó từ 1 - 5 tuổi (6,77%) và trên 5 tuổi (6,61%) cao hơn nhóm chó nhỏ hơn 1 tuổi (1,51%). Chó đực (5,34%) nhiễm Babesia spp. cao hơn chó cái (2,49%). Số chó dương tính Babesia spp. có nhiễm ve (5,24%) cao hơn chó không nhiễm ve (1,20%). Nhiễm ve (89,09%), bỏ ăn (85,45%) và niêm mạc nhợt nhạt (30,91%) thường xuất hiện ở chó bị nhiễm Babesia spp.. Chó bị nhiễm ký sinh trùng máu có sự thay đổi các chỉ số sinh lý máu như: Giảm số lượng tiểu cầu (92,31%; 43,69 109/L), giảm số lượng hồng cầu (58,97%; 2,84 1012/L), tăng số lượng bạch cầu (10,26%; 23,71 109/L) hoặc giảm số lượng bạch cầu (38,46%; 3,68 109/L). Trong kết quả sinh hoá máu của chó nhiễm Babesia spp. đều có sự thay đổi tăng ở các chỉ số bilirubin toàn phần, ALT và AST lần lượt là 10 ca (47,62%, 1,47 mg/dL), 8 ca (38,10%, 389,5 U/L) và 11 ca (52,38%, 207,3 U/L), hàm lượng albumin giảm (47,62%, 1,73 g/dL), protein toàn phần giảm (28,57%, 3,98 g/dL), globulin giảm (14,29%, 1,57 g/dL) và globulin tăng (14,29%, 6,7 g/dL). Hiệu quả điều trị bằng imidocarb dipropionate trên chó nhiễm Babesia spp. là 89,09%.
NGHIÊN CỨU SỨC TĂNG TRƯỞNG VÀ MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH LÝ MÁU TRÊN LỢN TỪ 7 - 24 TUẦN TUỔI ĐƯỢC BỔ SUNG MỘT CHẾ PHẨM SINH MIỄN DỊCH
Nghiên cứu tác động của việc bổ sung chế phẩm sinh miễn dịch vào thức ăn của 756 lợn được nuôi từ 7 - 24 tuần tuổi đến chỉ tiêu sinh lý máu và sức tăng trưởng, chia thành 3 lô: Lô đối chứng (NT1) không bổ sung, lô thí nghiệm 1 (NT2) bổ sung từ 7 - 19 tuần và lô thí nghiệm 2 (NT3) bổ sung từ 7 - 24 tuần. Về sức tăng trưởng, khối lượng bình quân ở 24 tuần tuổi tương đương giữa các lô, lần lượt là 115,20 ± 1,21; 115,74 ± 1,83; 116,01 ± 1,40 kg/con. Hệ số chuyển hóa thức ăn từ 7 - 24 tuần tuổi ở NT1, NT2, NT3 lần lượt là 2,29; 2,26; 2,27. Phân tích 108 mẫu máu, đánh giá số lượng hồng cầu, bạch cầu, hàm lượng hemoglobin và chỉ số hematocrit. Kết quả nghiên cứu cho thấy, số lượng hồng cầu và bạch cầu ở cả 3 lô đều trong mức bình thường, hàm lượng hemoglobin thấp hơn tiêu chuẩn. Tỷ lệ bạch cầu trung tính và bạch cầu đơn nhân ở NT3 cao hơn NT1 và NT2 cho thấy, chế phẩm miễn dịch có tác động tích cực đến khả năng miễn dịch của lợn. Bổ sung chế phẩm miễn dịch giúp giảm chi phí thuốc thú y, bổ sung toàn giai đoạn thí nghiệm (7 - 24 tuần tuổi) có chi phí thấp nhất. Kết quả nghiên cứu cho thấy, hiệu quả của chế phẩm trong việc nâng cao sức khỏe và tăng trưởng cho lợn.
ẢNH HƯỞNG CỦA HỖN HỢP THẢO DƯỢC BỔ SUNG VÀO KHẨU PHẦN ĂN ĐẾN MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH HOÁ MÁU, NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG THỊT GÀ HẾT CHU KỲ KHAI THÁC SINH SẢN
Nghiên cứu này nhằm đánh giá ảnh hưởng của hỗn hợp bột thảo dược (đơn kim, quế, hồi) hoặc bột quế đến một số chỉ tiêu sinh hóa máu (protein huyết thanh, cholesterol, hoạt độ men gan (AST, ALT), năng suất và chất lượng thịt của gà Ai Cập lai khi kết thúc chu kỳ sinh sản (65 tuần). Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp phân lô so sánh, gồm lô đối chứng (không bổ sung thảo dược), các lô thí nghiệm lần lượt bổ sung 1,0%, 1,5%, 2,0% hỗn hợp thảo dược, hoặc bổ sung 0,5% bột quế, trong thời gian từ 30 - 65 tuần tuổi. Kết quả cho thấy, gà được ăn thức ăn bổ sung 1,5 - 2,0% hỗn hợp thảo dược giúp giảm tỉ lệ chết và loại thải trong quá trình chăn nuôi, giảm nồng độ cholesterol trong máu và cải thiện chức năng gan, tăng khối lượng thân thịt, giảm lượng mỡ bụng, giảm lượng cholesterol tổng số trong thịt, cải thiện chất lượng cảm quan. Nghiên cứu này khẳng định tiềm năng ứng dụng của thảo dược trong việc cải thiện sức khoẻ gà và chất lượng thịt gà.
ẢNH HƯỞNG CỦA LIỀU LƯỢNG VÀ LOẠI PHÂN KALI ĐẾN NĂNG SUẤT, CHẤT LƯỢNG QUẢ NHO NH01-26 TẠI TỈNH KHÁNH HÒA
Nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của liều lượng và loại phân kali đến sinh trưởng, năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế của giống nho NH01-26 trồng tại tỉnh Khánh Hòa; được thực hiện trong 2 vụ liên tiếp trong năm 2023 trên cùng nền đất. Thí nghiệm gồm 2 nhân tố được bố trí theo kiểu lô chính - lô phụ với 3 lần lặp lại, lô chính là loại phân kali (K) với 3 loại (K1: 100% KCl; K2: 75% KCl + 25% K2SO4; và K3: 50% KCl + 50% K2SO4); lô phụ là liều lượng phân kali (L) với 4 liều lượng (L1: 150 kg/ha; L2: 200 kg/ha (đối chứng); L3: 250 kg/ha; L4: 300 kg/ha). Kết quả cho thấy, liều lượng và loại phân kali có ảnh hưởng đến sinh trưởng, yếu tố cấu thành năng suất, năng suất và chất lượng của giống nho NH01-26. Đã xác định tổ hợp K2L3 (250 kg/ha; 75% KCl + 25% K2SO4) giúp tăng tỷ lệ cành mang hoa, số chùm quả/cây, đồng thời cho năng suất và chất lượng quả vượt trội. Năng suất lý thuyết đạt 15.954 kg/ha, năng suất thực thu 13.252 kg/ha, lợi nhuận 481,6 triệu đồng/ha (vụ 1) và 473,0 triệu đồng/ha (vụ 2). Đây là cơ sở khẳng định vai trò quan trọng của kali, đặc biệt khi phối hợp KCl và K2SO4, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế của giống nho NH01-26, là cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình canh tác giống nho NH01-26 bền vững tại tỉnh Khánh Hòa.
HOẠT TÍNH KHÁNG NẤM Fusarium incarnatum GÂY BỆNH THỐI TRÁI THANH LONG SAU THU HOẠCH CỦA CAO DỊCH CHIẾT RAU NGỔ (Enhydra fluctuans L.)
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân lập, định danh tác nhân nấm gây bệnh, đồng thời đánh giá hoạt tính kháng nấm của cao dịch chiết rau ngổ (CDCRN) đối với nấm Fusarium gây bệnh thối trái thanh long sau thu hoạch. Kết quả phân lập từ các mẫu trái thanh long nhiễm bệnh cho thấy, chủng nấm TL1 có đặc điểm hình thái điển hình của chi Fusarium. Phân tích trình tự vùng gen ITS cho thấy, chủng TL1 có độ tương đồng 100% với các trình tự của loài F. incarnatum được công bố trên cơ sở dữ liệu GenBank, qua đó cho phép định danh chủng TL1 ở cấp loài là F. incarnatum. Bên cạnh đó, CDCRN thể hiện khả năng ức chế sự sinh trưởng của nấm F. incarnatum trong điều kiện in vitro. Sự phát triển của sợi nấm bị ức chế hoàn toàn ở nồng độ 700 µg/mL, trong khi sự nảy mầm của bào tử bị ức chế hoàn toàn ở nồng độ 5.000 µg/mL. Hoạt tính kháng nấm (HTKN) tăng theo nồng độ của cao dịch chiết, thể hiện qua sự suy giảm đáng kể đường kính khuẩn lạc và mật độ bào tử trên môi trường PDA. Kết quả nghiên cứu cho thấy, CDCRN có tiềm năng ứng dụng như một tác nhân kháng nấm tự nhiên có nguồn gốc thực vật, an toàn và thân thiện với môi trường trong bảo quản thanh long sau thu hoạch, góp phần giảm sự phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật có nguồn hóa học.
KẾT QUẢ LAI TẠO MỘT SỐ DÒNG SEN LẤY HẠT TẠI VIỆT NAM
Cây sen (Nelumbo nucifera Gaertn) được trồng rộng rãi trên khắp Việt Nam, trong đó hạt sen là một trong những sản phẩm thu hoạch chính. Nhằm chọn tạo được các giống sen có năng suất và chất lượng hạt cao, giai đoạn 2022 - 2024, Viện Nghiên cứu Rau quả đã nghiên cứu lai tạo các giống sen mới. Kết quả thu được 16 tổ hợp lai tiềm năng, với tỷ lệ đậu hạt đạt 30 - 80% và tỷ lệ hạt chắc/gương đạt 37,5 - 93,1%. Qua đánh giá chọn lọc dòng, 2 dòng 22S06-8, 22S12-14 có nhiều ưu điểm tốt về khả năng ra hoa (> 33 hoa/m2/năm), năng suất cao (tỷ lệ hoa đậu hạt đạt > 85%, tỷ lệ hạt chắc/gương > 80%), chất lượng hạt tốt (hàm lượng tinh bột 17 -17,1%, hàm lượng protein 8,53 - 8,55%), mức độ sâu, bệnh hại thấp (cấp 1). Nghiên cứu này lần đầu cung cấp đánh giá có hệ thống các giống sen từ chương
ỨNG DỤNG CHỈ THỊ ADN MÃ VẠCH ITS2 TRONG XÁC ĐỊNH LOÀI TAM THẤT HOANG (Panax stipuleanatus Tsai et Feng) TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TUYÊN QUANG
Tam thất hoang (Panax stipuleanatus Tsai et Feng) là loài dược liệu quý phân bố tự nhiên ở một số khu vực miền núi phía Bắc nằm trong danh mục loài nguy cấp, quí, hiếm có nguy cơ tuyệt chủng. Nghiên cứu ứng dụng chỉ thị ADN mã vạch ITS2 để xác định loài từ 10 mẫu thu thập tại các khu vực tự nhiên tỉnh Tuyên Quang (các xã: Tùng Vài, Nậm Dịch, Nấm Dẩn). ADN tổng số được tách chiết từ mẫu lá non bằng phương pháp CTAB; vùng ITS2 được khuếch đại bằng PCR với cặp mồi đặc hiệu ITS2-F/ITS4-R, giải trình tự và đối sánh trên ngân hàng gen NCBI. Kết quả cho thấy, vùng gen ITS2 khuếch đại thành công (~480 bp) và các trình tự có độ tương đồng > 99% so với trình tự gen tham chiếu của của loài tam thất P. stipuleanatus (MK408811.1, MK408807.1, MK408781.1). Phân tích quan hệ di truyền bằng phương pháp Neighbor-Joining sử dụng phần mềm MEGA11 xác nhận các mẫu Tam thất hoang ở tỉnh Tuyên Quang nằm cùng nhánh phân loại với loài P. stipuleanatus, khoảng cách di truyền rất thấp (0,00 - 0,003) và tách biệt rõ với các loài Panax khác (P. vietnamensis, P. ginseng, P. quinquefolius). Kết quả khẳng định, ITS2 là chỉ thị hiệu quả để định danh chính xác Tam thất hoang, góp phần hỗ trợ nghiên cứu phân loại, kiểm định nguồn giống và bảo tồn loài tại Việt Nam.
NGHIÊN CỨU TIỀM NĂNG SỬ DỤNG CÁC LOÀI THỰC VẬT Ở VIỆT NAM LÀM THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT THẢO MỘC
Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) thảo mộc là công cụ quan trọng trong quản lý dịch hại tổng hợp, đặc biệt trong bối cảnh phát triển nông nghiệp hữu cơ. Tổng hợp các nghiên cứu cho thấy, đã có 571 loài thực vật được sàng lọc (giai đoạn 2007 - 2014), trong đó 48 loài có hoạt tính trừ sâu khoang (S. litura) và 237 loài có hoạt tính trừ nấm bệnh (B. cinerea, C. gloeosporioides). Hiện có 189 loại thuốc BVTV thảo mộc được phép sử dụng ở Việt Nam (chiếm 18% tổng số thuốc BVTV sinh học), chủ yếu từ 5 hoạt chất: Matrine, azadirachtin, saponin, rotenone và eugenol, nhưng hầu hết đều nhập khẩu hoặc đóng gói trong nước. Việt Nam sở hữu nguồn nguyên liệu phong phú như: Neem (Azadirachta indica), ruốc cá (Derris spp.), khổ sâm (Sophora spp.), thanh hao (Artemisia spp.), bạch đàn (Eucalyptus spp.), tràm (Melaleuca spp.) với tiềm năng và khả năng ứng dụng cao. Để phát triển thuốc BVTV thảo mộc quy mô công nghiệp, cần tăng cường nghiên cứu sàng lọc các loài cây giàu tài nguyên, chi phí thấp và dễ ứng dụng, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để tiếp cận công nghệ tiên tiến, tạo đà phát triển bền vững cho ngành thuốc BVTV thảo mộc Việt Nam.
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI, PHÂN BỐ VÀ TÁI SINH CỦA LOÀI KHÔI TÍA (Ardisia sylvestris Pitard) TẠI VƯỜN QUỐC GIA CÚC PHƯƠNG
Khôi tía (Ardisia sylvestris Pitard) là loài thực vật bản địa phân bố rộng rãi tại các khu rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh của Việt Nam. Đây là loài cây có giá trị cao, được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền để điều trị các bệnh về dạ dày, viêm loét và hỗ trợ tiêu hóa… Kết quả nghiên cứu tại Vườn Quốc gia Cúc Phương cho thấy, Khôi tía có chiều cao trung bình từ 0,5 - 3,0 m; thân thường ở dạng đơn trục, vỏ nhẵn, không có lông và có màu xám nhạt; phần thân rễ bò có cấu trúc rỗng xốp; lá đơn, mọc cách, tập trung ở phần ngọn, phiến lá hình mác dài từ 15 - 30 cm; hoa mọc thành chùm, dài 10 - 15 cm, trục chính mang 4 - 6 trục thứ cấp, mỗi trục mang 5 - 10 hoa tập hợp thành tán. Về đặc điểm phân bố, Khôi tía phân bố ở khu vực có khí hậu mát và ẩm quanh năm, nhiệt độ trung bình khoảng 22,5oC, độ ẩm trung bình là 85%; lượng mưa trung bình 1.680 mm/năm; đất có dung trọng dao động từ 1,06 - 1,15, tầng đất mặt có nhiều mùn và ẩm, tầng đất dày trên 70 cm, thành phần cơ giới đất từ thịt nhẹ, trung bình đến nặng, tỉ lệ lẫn đá ít, khả năng thấm, thoát nước tốt, có độ chua từ chua ít đến rất chua. Số lượng cá thể Khôi tía phân bố dao động từ 50 - 380 cây/ha, tập trung nhiều nhất tại các trạng thái rừng IIIA2, IIIB, nơi có độ tàn che cao. Loài Khôi tía có khả năng tái sinh hạt tốt, cây tái sinh chủ yếu ở phẩm chất A.
TINH CHỈNH TIÊU CHUẨN IUCN BẰNG PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ TRONG ĐÁNH GIÁ GIẢI PHÁP BẢO VỆ BỜ SÔNG THUẬN THIÊN TẠI TỈNH AN GIANG
Nghiên cứu này nhằm đánh giá mức độ phù hợp của bộ tiêu chuẩn IUCN khi áp dụng cho ba giải pháp bảo vệ bờ sông tại tỉnh An Giang, bao gồm: Kè vỏ xe, kè túi vải địa kỹ thuật và kè cừ tràm. Dữ liệu khảo sát được phân tích bằng hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA). Kết quả cho thấy, kè vỏ xe có độ tin cậy cao nhất với bảy trên tám tiêu chí vượt ngưỡng Alpha 0,7; kè cừ tràm đạt mức trung bình; trong khi kè túi vải địa kỹ thuật thể hiện sự thiếu ổn định ở nhiều tiêu chí. Sau khi loại bỏ các chỉ báo yếu, EFA đã rút gọn từ 28 chỉ báo xuống còn 13 chỉ báo, được sắp xếp thành ba nhóm nhân tố chính: (i) Quản trị - Cân bằng lợi ích - Chính sách, (ii) Xã hội và thiết kế quy mô phù hợp, (iii) Tài chính và nguồn lực sinh thái, với tổng phương sai giải thích đạt 61,2%. Kết quả này cho thấy, bộ tiêu chuẩn IUCN cần được tinh chỉnh để phản ánh rõ hơn điều kiện thực tiễn của ĐBSCL nói chung, tỉnh An Giang nói riêng, đồng thời khẳng định tầm quan trọng của quản trị, tài chính và cân bằng xã hội - sinh thái trong việc triển khai các giải pháp bảo vệ bờ dựa vào tự nhiên.
NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM MÌ GẠO BỔ SUNG BỘT BÍ NGÔ TRÒN (Cucurbita moschata Duchesne)
Bí ngô tròn (Cucurbita moschata Duchesne) là nguồn thực phẩm giàu carotenoid, polyphenol và khoáng chất, nhưng hiện chủ yếu được tiêu thụ tươi hoặc qua chế biến đơn giản. Trong khi đó, mì gạo là sản phẩm truyền thống được ưa chuộng song còn hạn chế về hợp chất hoạt tính sinh học (carotenoid, polyphenol) và khoáng. Nghiên cứu này nhằm phát triển mì gạo bổ sung bột bí ngô tròn để đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao giá trị dinh dưỡng - sinh học, với mục tiêu tăng cường carotenoid, polyphenol và kali. Nguyên liệu bí ngô tròn giàu hàm lượng carotenoid (9,368 ± 0,4 mg/100 g), polyphenol (87,537 ± 0,54 mg GAE/100 g) và kali (213,552 ± 0,32 mg/100 g). Điều kiện thích hợp được xác định gồm: Sấy bột bí ngô tròn ở 50°C trong 12 giờ, sấy sợi mì ở 50°C trong 3 giờ thu được sản phẩm mì giàu carotenoid (2,573 ± 0,025 mg/100 g), polyphenol (58,796 ± 0,25 mg GAE/100 g) và kali (66,06 ± 2,03 mg/100g); đáp ứng yêu cầu an toàn về kim loại nặng, không phát hiện nấm men, nấm mốc. Mì được nấu ở 100°C trong 7 phút có màu vàng cam tự nhiên, vị ngọt nhẹ, mùi thơm đặc trưng và độ dai phù hợp. Nghiên cứu này khẳng định tính khả thi và tiềm năng ứng dụng thực tế của sản phẩm mì gạo bổ sung bí ngô.
PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ HÀM LƯỢNG CÁC THÀNH PHẦN DINH DƯỠNG TRONG TIỀN NHỘNG RUỒI LÍNH ĐEN (Hermetia illucens) LÀM THỨC ĂN CHĂN NUÔI
Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích hàm lượng các thành phần dinh dưỡng của tiền nhộng (pre-pupae) ruồi lính đen (Hermetia illucens) ở các giai đoạn phát triển khác nhau, đồng thời xác định điều kiện nuôi tối ưu cho tích lũy sinh khối và dinh dưỡng trong mô hình Heril nuôi thực nghiệm ruồi lính đen. Kết quả cho thấy, pH chất nền nuôi ảnh hưởng rõ rệt đến tỷ lệ sống và sinh khối của ấu trùng. Tỷ lệ sống từ ấu trùng đến tiền nhộng đạt cao nhất ở các mức pH 6,0 - 8,0 (98,44 - 99,44%), trong khi giảm đáng kể ở pH 2,0; 4,0 và 10,0. Sinh khối ấu trùng tại các mức pH trung tính và hơi kiềm cao hơn so với các mức pH còn lại. Phân tích thành phần hóa học cho thấy, hàm lượng ẩm của ấu trùng đạt 77,95% ở giai đoạn 28 ngày tuổi; hàm lượng tro đạt 9,42%; 10,03%; 12,67% ở các giai đoạn 4, 14, 28 ngày tuổi. Hàm lượng protein thô của ấu trùng ở các giai đoạn 4, 14, 28 ngày tuổi lần lượt là 44,7%; 45,0%; 48,6%, trong khi hàm lượng lipid tương ứng là 17,4%; 15,4%; 21,5%. Kết quả nghiên cứu cho thấy, ấu trùng và tiền nhộng ruồi lính đen là nguồn nguyên liệu giàu dinh dưỡng, có tiềm năng sử dụng làm nguồn bổ sung thay thế một phần các nguyên liệu truyền thống trong thức ăn chăn nuôi.
HIỆU QUẢ CỦA SẢN PHẨM NPK POLYPHOSPHATE LÊN NĂNG SUẤT LÚA TRÊN ĐẤT PHÈN TẠI TỈNH TÂY NINH
Nghiên cứu đánh giá hiệu quả diệt vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus của ba loại thảo dược là trầu không (Piper betle), húng quế (Ocimum basilicum) và rau má (Centella asiatica) được chiết xuất bằng qui trình tối ưu. Ba điều kiện chiết xuất được thử nghiệm nhằm lựa chọn thông số tối ưu bao gồm: i) nồng độ dung môi ethanol (30, 50, 70, 95%); ii) thời gian ngâm mẫu (3, 5, 7, 9 ngày); iii) tỷ lệ giữa khối lượng mẫu thảo dược (g) và dung tích dung môi (mL) (1 : 10, 1 : 20, 1 : 30, 1 : 40). Kết quả nghiên cứu đã xác định được quy trình chiết xuất tối ưu bao gồm các thông số: (i) dung môi ở nồng độ 70%; (ii) thời gian ngâm trong 7 ngày; (iii) tỷ lệ 1 : 30 cho trầu không và húng quế và tỷ lệ 1 : 40 cho rau má. Sau đó, dịch chiết từ quy trình tối ưu được so sánh với dịch chiết từ qui trình chưa tối ưu để xác định đường kính vòng vô khuẩn (ZDI), nồng độ ức chế tối thiểu (MIC), nồng độ diệt khuẩn tối thiểu (MBC) và khả năng diệt vi khuẩn V. parahaemolyticus đang trong giai đoạn tăng sinh. Quá trình tối ưu đã giúp gia tăng ZDI của dịch chiết trên vi khuẩn lên đến 1,5 lần (P < 0,05), cũng như giảm đến 2 lần các thông số MIC và MBC. Ngoài ra, dịch chiết từ qui trình tối ưu cũng giúp giảm đến 10 lần lượng vi khuẩn đang trong giai đoạn tăng sinh (P < 0,05) so với dịch chiết từ qui trình chưa được tối ưu. Kết quả nghiên cứu cho thấy, hiệu quả diệt vi khuẩn của thảo dược từ qui trình chiết xuất tối ưu được gia tăng và tiềm năng sử dụng chúng trong xử lý V. parahaemolyticus ở ao nuôi tôm.
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ DIỆT VI KHUẨN Vibrio parahaemolyticus CỦA CÁC LOẠI THẢO DƯỢC CHIẾT XUẤT BẰNG QUI TRÌNH TỐI ƯU
NHÂN GIỐNG IN VITRO LAN NGỌC ĐIỂM (Rhynchostylis gigantea L.) HÒN HÈO
Ngọc Điểm Hòn Hèo là một trong những loài phong lan bản địa quý của Việt Nam. Việc áp dụng kỹ thuật nuôi cấy mô tế bào thực vật không chỉ góp phần lưu giữ nguồn gen quý mà còn giúp nhân nhanh tạo nguồn cây giống với số lượng lớn. Kết quả nghiên cứu cho thấy, chồi đỉnh lan Ngọc Điểm Hòn Hèo được khử trùng với dung dịch Javel 50% trong 20 phút cho tỷ lệ mẫu sống vô trùng đạt 33,3%. Môi trường MS có bổ sung BA 1 mg/L và IBA 1 mg/L thích hợp cho việc cảm ứng tạo PLBs từ chồi với số lượng đạt 2,22 PLBs/mẫu sau 8 tuần nuôi cấy. Môi trường MS có bổ sung 30% nước dừa thích hợp cho quá trình nhân nhanh chồi. Môi trường VW thích hợp cho việc tạo cây hoàn chỉnh. Cây Ngọc Điểm Hòn Hèo cấy mô đạt tỷ lệ sống 94,7% sau 240 ngày trồng trên giá thể gồm 1 rêu rừng : 1 than củi và tưới 1 lần/ngày .
NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH MẬT ĐỘ TRỒNG THÍCH HỢP CHO GIỐNG ĐẬU ĐEN ĐEV19 TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI VÀ TỈNH NGHỆ AN
Đậu đen là cây trồng ngắn ngày, giàu dinh dưỡng và có vai trò quan trọng trong luân canh. Giống đậu đen ĐEV19 mới được tuyển chọn, hiện chưa có nghiên cứu về mật độ trồng thích hợp. Nghiên cứu này được tiến hành trong vụ xuân và vụ hè tại thành phố Hà Nội và tỉnh Nghệ An nhằm xác định mật độ trồng phù hợp cho giống. Thí nghiệm gồm 5 công thức mật độ (15, 20, 25, 30, 35 cây/m²), bố trí theo khối ngẫu nhiên đầy đủ với 3 lần nhắc lại. Kết quả cho thấy, thời gian sinh trưởng dao động 71 - 95 ngày tùy vụ và địa điểm. Thời gian sinh trưởng và số cành cấp 1/cây giảm khi mật độ tăng. Trong vụ xuân, mật độ 25 - 30 cây/m² cho năng suất cao nhất, đạt 2,31 - 2,40 tấn/ha tại thành phố Hà Nội và 1,77 - 1,86 tấn/ha tại tỉnh Nghệ An. Trong vụ hè, năng suất cao nhất ở mật độ 20 - 25 cây/m², đạt 1,54 - 1,62 tấn/ha tại thành phố Hà Nội và 1,65 - 1,75 tấn/ha tại tỉnh Nghệ An. Như vậy, mật độ thích hợp cho giống ĐEV19 là 25 - 30 cây/m² trong vụ xuân và 20 - 25 cây/m² trong vụ hè.
KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ BAN ĐẦU TẬP ĐOÀN NGUỒN GEN LÚA NĂM 2025 TẠI XÃ AN KHÁNH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Nghiên cứu tập đoàn nguồn gen lúa gồm 300 mẫu giống được thu thập từ các vùng sinh thái khác nhau tại một số tỉnh phía Bắc. Kết quả đánh giá ban đầu với 54 tính trạng cho thấy, 282/300 mẫu giống (94,0%) có thời gian sinh trưởng trung ngày, số mẫu giống còn lại thuộc nhóm có thời gian sinh trưởng ngắn ngày và dài ngày. Các mẫu giống biểu hiện mức độ đa dạng khá cao về đặc điểm hình thái và nông học: Màu sắc vỏ gạo của tập đoàn khá đa dạng gồm: Trắng, nâu nhạt, nâu, đỏ, tím 1 phần và tím. Phần lớn hạt có kích thước lớn, trong đó một số mẫu biểu hiện tiềm năng năng suất cao. Kết quả đánh giá cũng cho thấy sự thay đổi điều kiện sinh thái trồng trọt có thể làm biến đổi một số đặc điểm hình thái của các nguồn gen, đặc biệt đối với những nguồn gen được thu thập từ các tỉnh miền núi phía Bắc.
ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC NGUỒN GEN BƯỞI ĐỎ NGỌT TẠI HUYỆN HOÀI ĐỨC, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Bưởi đỏ Ngọt là một trong những nguồn gen bưởi quý vùng ven sông Đáy trồng tại xã Dương Liễu, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội đã và đang đóng góp quan trọng vào việc nâng cao đời sống người dân địa phương. Kết quả nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học, sinh trưởng và phát triển của nguồn gen bưởi này cho thấy, cây sinh trưởng và phát triển tốt, ít sâu, bệnh, thời gian ra hoa sớm hơn các giống bưởi khác trong vùng khoảng 20 ngày, tỷ lệ đậu quả tương đối cao (2,14%), năng suất quả cao (194,1 kg/cây), dễ bóc vỏ, tép ráo, giòn và có vị ngọt đậm, chứa nhiều khoáng chất có lợi cho sức khỏe con người (hàm lượng lycopen 2,18 mg/100 mg, beta-caroten 0,33 mg/100 mg, vitamin C 76,00 mg/100 g).
GIẢI PHÁP THỰC HIỆN KẾ HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT HẰNG NĂM: NGHIÊN CỨU TẠI THÀNH PHỐ UÔNG BÍ, TỈNH QUẢNG NINH
Nghiên cứu nhằm đánh giá kết quả và đề xuất giải pháp thực hiện hiệu quả kế hoạch sử dụng đất (KHSDĐ) hằng năm tại thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh. Các phương pháp sử dụng là: Thu thập số liệu, đánh giá theo thang đo Likert, đánh giá theo thời gian và theo chỉ tiêu sử dụng đất. Trong giai đoạn 2021 - 2024, KHSDĐ thường phê duyệt chậm hơn so với quy định pháp lý. Có 61,17% chỉ tiêu sử dụng đất (SDĐ) thực hiện ở mức rất tốt ([d] < 10%); 14,56% chỉ tiêu thực hiện ở mức tốt ([d] = 10 - < 20%); 11,65% chỉ tiêu thực hiện ở mức trung bình [d] = 20 - <30%; 2,91% chỉ tiêu thực hiện ở mức kém ([d] = 30 - < 40%) và 9,71% chỉ tiêu thực hiện ở mức rất kém [d] > 40%). Tổng số dự án theo KHSDĐ được phê duyệt là 493; trong đó, tỉ lệ dự án thực hiện xong chỉ chiếm 12, 37%; tỉ lệ dự án chuyển sang năm sau lên đến 70,59%; tỉ lệ dự án bị hủy bỏ chiếm 17,04%. Cán bộ, công chức đánh giá 4/10 tiêu chí ở mức rất tốt, 6/10 tiêu chí ở mức tốt. Để thực hiện hiệu quả KHSDĐ, cần thực hiện các nhóm giải pháp sau: Tăng cường công khai, minh bạch thông tin; nâng cao năng lực quản lý và điều hành thực hiện KHSDĐ; tăng cường phối hợp liên ngành và liên cấp; thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng; đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho KHSDĐ.
PHÁT TRIỂN VÙNG NGUYÊN LIỆU THUỶ SẢN Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vùng nuôi trồng thuỷ sản (NTTS) có diện tích và sản lượng tập trung lớn nhất Việt Nam. Kết quả sản xuất NTTS của vùng luôn đóng góp lớn cho kết quả chung của ngành thuỷ sản trong suốt thời gian qua. Mặc dù vậy, gần đây ngành NTTS, đặc biệt là tôm và cá tra là hai mặt hàng chủ lực của vùng ĐBSCL đã bắt đầu bộc lộ một số hạn chế về phương thức tổ chức sản xuất. Việc tổ chức sản xuất rời rạc, tự phát, quy mô nhỏ đang là một trong những nguyên nhân chính hạn chế hiệu quả của ngành này. Vùng nguyên liệu thuỷ sản là một giải pháp thay thế rất phù hợp trong bối cảnh hiện nay, tuy nhiên việc tổ chức lại hoạt động sản xuất NTTS truyền thống thành vùng nguyên liệu đang đối mặt với không ít thách thức. Nghiên cứu này nhằm hướng tới đề xuất một số giải pháp để hình thành các liên kết và sau đó dần hình thành vùng nguyên liệu thuỷ sản ở ĐBSCL.
NGHIÊN CỨU TẠO NANOCHITIN TỪ VỎ TÔM THẺ CHÂN TRẮNG THEO PHƯƠNG PHÁPTHỦY PHÂN KẾT HỢP SIÊU ÂM HƯỚNG TỚI ỨNG DỤNG GIẢM MUỐI TRONG THỰC PHẨM
Chitin từ vỏ tôm thẻ chân trắng là phụ phẩm thủy sản khó tan, nên ít được ứng dụng. Nanochitin là một đoạn mạch của chitin có kích thước nhỏ, phân bố tốt, vì vậy sử dụng nanochitin là hướng nghiên cứu hứa hẹn nhiều ứng dụng. Mục đích của nghiên cứu này là khảo sát và thử nghiệm các điều kiện thuỷ phân kết hợp với xử lý siêu âm, nhằm tạo ra sản phẩm có tiềm năng ứng dụng trong việc giảm hàm lượng muối khi chế biến thực phẩm. Nghiên cứu đã lựa chọn được phương án như sau: Chitin từ tôm thẻ chân trắng đươc thuỷ phân bằng dung dịch axit HCl 3,5 N ở nhiệt độ 90oC, tỷ lệ dung dịch axit/chitin 25/1, thời gian 150 phút. Sản phẩm sau thủy phân được làm sạch axit rồi siêu âm theo chế độ: Cường độ 86%, thời gian 36 phút, tỷ lệ dung môi/cơ chất là 68/1. Sau siêu âm, thu hồi nanochitin bằng phương pháp đông khô. Nanochitin thu được có kích thước trung bình 420 nm; độ hòa tan 67,62%, thế zeta 20,7 mV. Kết quả thế zeta của nanochitin giảm khi bổ sung dung dịch NaCl 0,03% đã chứng minh nanochitin có tương tác với ion Cl-. Sự tương tác này tạo ra khả năng tăng cảm nhận vị mặn cho dung dịch NaCl. Phương pháp đánh giá cảm quan cho thấy: Khi bổ sung nanochitin nồng độ 100 μg/ml đã làm tăng vị mặn cho dung dịch NaCl 0,65% ở mức khác nhau có nghĩa α = 5%. Kết quả này đã khẳng định tiềm năng ứng dụng nanochitin để giảm muối trong chế biến thực phẩm. Đồng thời mở ra hướng đóng góp quan trọng cho việc giảm muối trong khẩu phần ăn, giúp ngăn ngừa nguy cơ bệnh tim mạch cho người tiêu dùng.
NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ SẤY BỨC XẠ HỒNG NGOẠI VÀ THỜI GIAN BẢO QUẢN ĐẾN CHẤT LƯỢNG JELLY THANH LONG RUỘT ĐỎ (Hylocereus polyrhizus)
Thanh long ruột đỏ là một trong những loại nông sản được sử dụng khá phổ biến, đặc biệt là tạo màu tự nhiên cho thực phẩm. Nghiên cứu được thực hiện nhằm khảo sát ảnh hưởng của phương pháp sấy hồng ngoại đến chất lượng của jelly thanh long ruột đỏ. Chất lượng của jelly thanh long ruột đỏ thay đổi bởi nhiệt độ sấy (50, 55, 60oC) và thời gian bảo quản (0, 7, 14, 21, 28 ngày) với các chỉ tiêu được theo dõi bao gồm: Hoạt độ nước (Aw), hàm lượng betacyanin, hàm lượng vitamin C, tổng hàm lượng phenolic (TPC) và màu sắc của jelly. Kết quả cho thấy, khi jelly thanh long ruột đỏ được sấy bức xạ hồng ngoại ở nhiệt độ 55oC và bảo quản 21 ngày thì chất lượng được duy trì ổn định với hoạt độ nước Aw = 0,57, hàm lượng betacyanin 281,97 mg/kg, hàm lượng vitamin C 587,79 mg/kg, TPC 1.223,63 mg GAE/kg và giá trị màu sắc với L* 19,80, a* 49,09 và ΔE 15,68 so với mẫu jelly thanh long ruột đỏ sau khi sấy. Kết quả cho thấy, sấy hồng ngoại có tiềm năng ứng dụng cho sản phẩm jelly sấy nhằm duy trì chất lượng của sản phẩm trong quá trình tồn trữ.
ẢNH HƯỞNG CỦA TỶ LỆ PHÂN NPK TRONG GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN TRÁI ĐẾN NĂNG SUẤT VÀ HIỆN TƯỢNG RỐI LOẠN SINH LÝ CƠM TRÁI SẦU RIÊNG MUSANG KING (Durio zibethinus Murr.) TRONG VỤ NGHỊCH XÃ TÂN BÌNH, THÀNH PHỐ CẦN THƠ
Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định hiệu quả của tỷ lệ phân NPK trong giai đoạn phát triển trái đến hiện tượng rối loạn sinh lý (RLSL) sầu riêng Musang King (MK) 7 năm tuổi tại xã Tân Bình, thành phố Cần Thơ trong vụ nghịch từ tháng 2 - 8/2024. Thí nghiệm được bố trí theo thể thức khối hoàn toàn ngẫu nhiên với 6 nghiệm thức, 5 lần lặp lại, mỗi đơn vị thí nghiệm tương ứng với 1 cây. Thí nghiệm có 6 nghiệm thức là tỷ lệ phân NPK bón ở 3 thời điểm: 30, 45, 60 ngày sau khi đậu trái (NSKĐT), mỗi lần bón 1.000 g/cây. Kết quả cho thấy, tỷ lệ phân NPK bón trong giai đoạn phát triển trái có ảnh hưởng đến thành phần khối lượng trái, năng suất trái, chất lượng trái và hiện tượng RLSL sầu riêng MK. Bón phân NPK tỷ lệ đạm cao (3: 1: 1 và 2: 1: 1) vào thời điểm 30, 45 NSKĐT và tăng tỷ lệ kali (2: 1: 3) vào thời điểm 60 NSKĐT giúp tăng năng suất nhưng làm tăng tỷ lệ RLSL (23,6 - 29,6%). Ngược lại, bón phân NPK có tỷ lệ đạm cao (2: 1: 1) thời điểm 30 NSKĐT, sau đó tăng tỷ lệ kali (2: 1: 3 và 1: 1: 3) vào thời điểm 45 và 60 NSKĐT vừa có hiệu quả nâng cao năng suất, chất lượng trái đồng thời giảm hiện tượng RLSL ở sầu riêng MK. Có thể bón phân NPK cho sầu riêng MK 7 năm tuổi theo tỷ lệ 2: 1: 1 thời điểm 30 NSKĐT) tỷ lệ 2: 1: 3 thời điểm 45 NSKĐT và tỷ lệ 1: 1: 3 thời điểm 60 NSKĐT với liều lượng 1 kg/cây/lần bón để đạt năng suất, chất lượng và giảm hiện tượng RLSL trong vụ nghịch.
NGHIÊN CỨU LIỀU LƯỢNG PHÂN BÓN NPK THÍCH HỢP CHO CÂY BƯỞI DA XANH TẠI TỈNH BẾN TRE
Nghiên cứu này nhằm xác định lượng phân bón thích hợp cho cây bưởi da xanh trong giai đoạn kinh doanh tại tỉnh Bến Tre (cũ). Thí nghiệm với 10 công thức được tiến hành trong 2 năm trên vườn bưởi da xanh 7 năm tuổi. Hiệu quả của phân bón được xác định dựa trên cơ sở tính toán năng suất, chất lượng bưởi và hiệu quả kinh tế. Công thức cho năng suất và chất lượng bưởi cao nhất là CT7 (370 g N + 445 g P2O5 + 370 g K2O + 40 kg phân bò ủ hoai mục/cây/năm. Năng suất thực thu ở CT7 đạt 82,79 kg/cây (năm 2020) và 59,60 kg/cây (năm 2021). CT7 cũng cho chất lượng quả tốt nhất với hàm lượng chất khô phần ăn được đạt 10,54% và 9,97%. Độ Brix trong CT7 cao hơn so với công thức đối chứng có ý nghĩa thống kê và đạt 10,65 - 11,08%. Trong hai năm 2020 và 2021, CT7 đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất, lãi thu được là 161,65 triệu đồng/ha/năm (2020) và 49,94 triệu đồng/ha/năm (2021).
SỬ DỤNG KỸ THUẬT MULTIPLEX RT - PCR PHÁT HIỆN VIRUS Cymbidium mosaic virus (CymMV) VÀ Odontoglossum ringspot virus (ORSV) GÂY HẠI TRÊN CHI LAN KIẾM (Cymbidium)
Chi lan Kiếm (Cymbidium) thuộc họ Orchidaceae là nhóm lan có giá trị kinh tế cao và luôn nằm trong nhóm hoa lan được ưa chuộng trên thị trường. Hiện nay, các bệnh do virus gây ra đang là thách thức lớn đối với các nước sản xuất và xuất khẩu hoa lan. Cymbidium mosaic virus (CymMV) và Odontoglossum ringspot virus (ORSV) là 2 loài virus gây hại phổ biến cho cây hoa lan, trong đó có Chi lan Kiếm. Mục đích của nghiên cứu này nhằm phát hiện nhanh và chính xác đồng thời CymMV và ORSV trên Chi lan Kiếm dựa vào kỹ thuật Multiplex RT - PCR. Kết quả cho thấy, có 44/48 mẫu nhiễm virus, tỉ lệ 91,6%. Trong đó, số mẫu nhiễm CymMV là 43/48 mẫu, chiếm tỉ lệ nhiễm 89,5%, chỉ duy nhất 1 mẫu nhiễm ORSV, chiếm tỉ lệ 0,2%, tương tự chỉ có 1 mẫu nhiễm kép ORSV và CymMV, tỉ lệ 0,2%, có 4/48 (tỉ lệ 0,83%) mẫu không phát hiện sự hiện diện nhiễm ORSV, CymMV. Kết quả cho thấy, Chi lan Kiếm nhiễm CymMV có biểu hiện các đốm đen tròn, vệt hoại tử đen, trong khi đó mẫu Chi lan Kiếm nhiễm ORSV thì có triệu chứng sọc màu vàng nhạt, đốm vòng trên lá. Kết quả đạt được của nghiên cứu này là thông tin hữu ích cung cấp thêm các thông tin về virus trên cây hoa lan.
NGHIÊN CỨU NHÂN GIỐNG HỮU TÍNH NẦN NGHỆ (Dioscorea collettii Hook.f.) TỪ HẠT
Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định biện pháp xử lý hạt giống, thời vụ gieo hạt, biện pháp gieo hạt tới tỷ lệ nảy mầm và ảnh hưởng của tuổi, kích thước cây giống tới tỷ lệ sống và sinh trưởng của cây giống Nần nghệ tại xã Sì Lở Lầu, tỉnh Lai Châu. Thí nghiệm được bố trí theo kiểu ngẫu nhiên đầy đủ, 3 lần lặp lại. Biện pháp xử lý hạt giống được thực hiện với 2 thí nghiệm: Xử lý hạt với nước 54oC gồm 5 công thức: Không xử lý (Đối chứng); ngâm hạt trong 3 giờ, 6 giờ, 9 giờ, 12 giờ và dung dịch GA3 500 ppm gồm 4 công thức: Không xử lý (Đối chứng); ngâm hạt trong 1 giờ, 3 giờ, 6 giờ. Thí nghiệm thời vụ gồm 4 công thức: Gieo hạt vào 15/1; 15/2; 15/3; 15/4. Thí nghiệm biện pháp gieo hạt gồm 4 công thức: Gieo hạt trực tiếp trên nền giá thể ngoài đồng ruộng; trong vườn có mái che; hạt gieo xong được phủ một lớp giá thể dày 0,5 - 1 cm ở ngoài đồng ruộng và trong vườn có mái che. Thí nghiệm tuổi, kích thước cây giống gồm 5 công thức: Cây 60 ngày tuổi; cây 90 ngày tuổi; cây 120 ngày tuổi; cây 150 ngày tuổi. Kết quả nghiên cứu cho thấy, biện pháp xử lý hạt tốt nhất bằng nước ấm 54oC trong 9 giờ, vớt ra để ráo, tiếp tục ngâm hạt vào dung dịch GA3 nồng độ 500 ppm trong thời gian 3 giờ cho tỷ lệ nảy mầm đạt 84%. Thời vụ thích hợp nhất khi gieo hạt vào 15/3 cho tỷ lệ nảy mầm đạt 86%. Hạt gieo xong được phủ một lớp giá thể dày 0,5 - 1 cm, trong vườn ươm có mái che, khi đó tỷ lệ nảy mầm đạt 91%. Cây giống đạt 90 ngày tuổi là thích hợp nhất cho tỷ lệ sống đạt 67,7%.
KHẢO SÁT SỰ ẢNH HƯỞNG CHIẾU XẠ GAMMA ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA GIỐNG NẤM BÀO NGƯ XÁM (Pleurotus sajor-caju) Ở THẾ HỆ THỨ NHẤT
Nghiên cứu được tiến hành để xác định ảnh hưởng của các liều chiếu xạ gamma đến sinh trưởng, phát triển nấm bào ngư xám (Pleurotus sajor-caju). Sợi nấm được xử lý ở các liều chiếu xạ khác nhau (0 kGy, 0,25 kGy, 0,5 kGy, 0,75 kGy, 1 kGy). Sau khi chiếu xạ, mẫu nấm được khảo sát trên các môi trường dinh dưỡng cấp một, cấp hai và cơ chất nuôi trồng. Kết quả ghi nhận, đối với môi trường dinh dưỡng cấp một, ở cả hai môi trường PGA và PGAY, nghiệm thức đối chứng (liều chiếu xạ 0 kGy) cho tốc độ lan tơ nhanh nhất. Trong các nghiệm thức chiếu xạ, sinh trưởng của sợi nấm tốt nhất ở mức liều chiếu xạ 0,25 kGy đối với môi trường PGA và PGAY. Khi tăng liều chiếu xạ lên thì tốc độ lan tơ và chất lượng sợi tơ nấm giảm dần. Trên môi trường nhân giống cấp hai, ở liều 0,25 kGy cho kết quả hệ sợi nấm sinh trưởng tốt nhất trong tất cả các nghiệm thức, ở những liều cao như 0,75 kGy và 1 kGy thì hệ sợi nấm lan chậm và mỏng. Trên môi trường cơ chất nuôi trồng, tốc độ lan tơ nấm ở các nghiệm thức không có sự khác biết có ý nghĩa thống kê. Nghiệm thức chiếu xạ 0,25 kGy cho thời gian thu hoạch nhanh nhất (trung bình 69,6 ngày) và hiệu suất sinh học cao nhất (11,56 %). Kết quả nghiên cứu cho thấy, phương pháp chiếu xạ đã có ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của nấm bào ngư xám trên các môi trường nhân giống khác nhau, có thể làm tăng hoặc giảm năng suất và chất lượng của nấm.