Bài học từ nhà cổ Đông Hòa Hiệp – kiến trúc bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Tóm tắt

Biến đổi khí hậu ngày càng có những tác động rõ rệt và nghiêm trọng đến vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) ở Việt Nam, ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều mặt của đời sống, văn hóa và xã hội của cộng đồng địa phương. Trong đó, nhà ở - một loại hình kiến trúc gắn liền với đời sống hàng ngày - là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các hiện tượng thời tiết cực đoan. Những tác động này bao gồm: (i) nắng nóng gây cảm giác bất tiện về nhiệt; (ii) mưa lớn, ngập úng và xói lở làm sạt lở, hư hại các công trình ven sông; và (iii) hạn hán dẫn đến xâm nhập mặn, thiếu nước ngọt, ảnh hưởng đến hệ sinh thái nhà – vườn. Trong bối cảnh đó, những ngôi nhà cổ tại làng cổ Đông Hòa Hiệp (ĐHH), huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang – vốn được ghi nhận về giá trị di sản văn hóa và nghệ thuật – đã thể hiện khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH) đương đại thông qua các giải pháp kiến trúc được hình thành từ nhiều thế hệ trong suốt hàng trăm năm qua. Nghiên cứu này nhằm tổng hợp và phân tích các giải pháp thiết kế thích ứng khí hậu được tìm thấy trong những ngôi nhà cổ tại làng ĐHH, từ đó rút ra các bài học về kiến trúc nhà ở thích ứng với BĐKH cho khu vực ĐBSCL.