Review of regional sustainable development
Institute of Regional Sustainable Development, Vietnam Academy of Social Sciences
ĐÓNG GÓP CỦA NĂNG SUẤT CÁC NHÂN TỐ TỔNG HỢP VÀO TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ ĐỒNG THÁP: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Bài viết phân tích thực trạng và đánh giá đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2021-2025. Trên cơ sở nghiên cứu sử dụng cách tiếp cận hạch toán tăng trưởng để đo lường và phân tích sự đóng góp của TFP vào tăng trưởng GRDP của tỉnh Đồng Tháp. Kết quả cho thấy, giai đoạn 2021-2025, TFP là yếu tố đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng GRDP của tỉnh Đồng Tháp, đạt bình quân khoảng 55,88% vượt xa đóng góp của vốn (31,57%) và lao động (12,55%). Nhờ TFP tăng, kinh tế tỉnh vẫn duy trì mức tăng trưởng khá tích cực ngay cả khi lao động hầu như không tăng và hiệu quả sử dụng vốn chưa cao. Điều này chỉ ra rằng, TFP là động lực tăng trưởng chính của tỉnh trong tương lai. Sử dụng phương pháp hạch toán tăng trưởng kết hợp với phương pháp ngoại suy xu thế, nhóm tác giả đã dự báo xu hướng biến động về tốc độ tăng và tỷ trọng đóng góp của TFP vào tăng trưởng GRDP của tỉnh giai đoạn 2026-2030, đồng thời đề xuất các giải pháp chiến lược nhằm đảm bảo sự đóng góp ở mức cao của TFP vào tăng trưởng kinh tế bền vững của địa phương.
THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VÙNG BIÊN GIỚI ĐẤT LIỀN CỦA VIỆT NAM
Bài viết phân tích việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các địa phương vùng biên giới đất liền trong khoảng thời gian 2018 - 2023. Kết quả nghiên cứu định tính chỉ ra rằng, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của vùng biên giới chiếm tỷ trọng nhỏ về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, với 8,9% tổng số dự án và 20,1% tổng giá trị vốn, nhưng lại có một số địa phương nổi bật, như Quảng Ninh ở vùng biên giới với Trung Quốc, Thanh Hóa và Hà Tĩnh ở vùng biên giới Lào, Long An và Tây Ninh ở vùng biên giới với Campuchia. Bên cạnh đó, bằng chứng thực nghiệm từ mô hình định lượng ghi nhận rằng, vị trí địa lý thuộc vùng biên giới đất liền làm giảm sức thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của các địa phương nhưng không tác động đến vai trò của các yếu tố gồm tăng trưởng, ba đột phá chiến lược (nhân lực, thể chế và hạ tầng) và khu vực doanh nghiệp đối với thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.
ĐÁNH GIÁ TRẠNG THÁI MÔI TRƯỜNG TẠI LÀNG NGHỀ TÁI CHẾ NHỰA MINH KHAI THEO MÔ HÌNH DPSIR
Làng nghề tái chế nhựa Minh Khai (Hưng Yên) là một trong những cơ sở tái chế nhựa lớn nhất miền Bắc của Việt Nam, đóng góp tích cực cho kinh tế tuần hoàn và tạo việc làm cho hàng nghìn lao động. Tuy nhiên, quá trình phát triển thiếu kiểm soát về môi trường đã gây ra nhiều hệ lụy như ô nhiễm không khí, nước, đất và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu thử nghiệm áp dụng mô hình DPSIR (Động lực - Áp lực - Hiện trạng - Tác động - Ứng phó) kết hợp với thang đo Likert nhằm đánh giá mức độ an ninh môi trường tại làng nghề tái chế nhựa Minh Khai (Hưng Yên, Việt Nam). Kết quả nghiên cứu cho thấy an ninh môi trường đang ở mức trung bình khá (ES = 3,77/5), trong đó các yếu tố áp lực và hiện trạng có dấu hiệu suy thoái rõ rệt do công nghệ tái chế lạc hậu, xử lý chất thải kém hiệu quả và quản lý môi trường còn hạn chế. Nghiên cứu cũng đề xuất giải pháp quản lý tích hợp, tăng cường giám sát và nâng cao nhận thức để đảm bảo an ninh môi trường tại làng nghề Minh Khai. Mặt khác, mô hình DPSIR - Likert cho thấy hiệu quả cao trong đánh giá tổng hợp môi trường và có thể mở rộng áp dụng cho các làng nghề khác hướng tới phát triển bền vững.
KHẢ NĂNG SẴN SÀNG CHI TRẢ CHO DỊCH VỤ CHĂM SÓC DÀI HẠN CỦA NGƯỜI CAO TUỔI Ở VIỆT NAM
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ điều tra biến động dân số và kế hoạch hóa gia đình (PCS) năm 2021 để phân tích khả năng sẵn sàng chi trả cho các loại hình dịch vụ chăm sóc dài hạn của người cao tuổi ở Việt Nam. Kết quả cho thấy có 37,04% người cao tuổi và gia đình họ sẵn sàng chi trả cho dịch vụ chăm sóc dài hạn khi cần. Các nhóm có điều kiện kinh tế, xã hội, sức khỏe tốt hơn có tỷ lệ sẵn sàng chi trả cao hơn. Tuổi, giới tính, khu vực sống, dân tộc, tình trạng hôn nhân, trình độ giáo dục, tình trạng sức khỏe tự đánh giá, tình trạng sức khỏe chức năng là các nhân tố tác động đến khả năng sẵn sàng chi trả cho dịch vụ chăm sóc dài hạn của người cao tuổi và gia đình họ ở Việt Nam. Một số hàm ý chính sách được rút ra từ những kết quả phân tích.
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỨC ĐỘ SỬ DỤNG MÃ QR ĐỂ THANH TOÁN CÁC GIAO DỊCH VỪA VÀ NHỎ TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ
Thanh toán bằng mã QR ngày càng phổ biến nhờ sự tiện lợi, tốc độ nhanh chóng và phù hợp với xu hướng số hóa giao dịch tại Việt Nam trong những năm gần đây. Tuy nhiên, thói quen sử dụng tiền mặt vẫn chiếm ưu thế trong các giao dịch vừa và nhỏ – đặc biệt tại các đô thị cấp tỉnh như thành phố Cần Thơ. Do đó, nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ sử dụng mã QR trong thanh toán các giao dịch vừa và nhỏ tại thành phố Cần Thơ. Dữ liệu được thu thập từ 170 người dân (trong đó 140 mẫu hợp lệ) vào tháng 9/2023 và được phân tích bằng các phương pháp Cronbach’s Alpha, EFA và hồi quy tuyến tính. Kết quả cho thấy bốn yếu tố chính tác động tích cực đến mức độ sử dụng mã QR theo thứ tự giảm dần gồm: An toàn, Hài lòng, Tiện lợi và Kiến thức, giải thích 58,1% biến thiên hành vi sử dụng. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực tiễn quan trọng giúp các nhà quản lý, doanh nghiệp và tổ chức tài chính xây dựng chính sách, tuyên truyền và giải pháp phù hợp để thúc đẩy thanh toán điện tử bằng mã QR, hướng tới hiện đại hóa và phát triển bền vững kinh tế địa phương.
LỰA CHỌN ĐIỂM ĐẾN CỦA KHÁCH DU LỊCH QUỐC TẾ TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG: VAI TRÒ CỦA GIÁ TRỊ CÁ NHÂN
Nghiên cứu này nhằm khám phá mối quan hệ giữa giá trị cá nhân, động cơ du lịch, thái độ đối với điểm đến và sự lựa chọn điểm đến của du khách quốc tế tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) bằng cách mở rộng mô hình Giá trị - Thái độ - Hành vi (VAB). Phương pháp nghiên cứu định lượng được áp dụng với dữ liệu thu thập từ 342 du khách quốc tế tại Tiền Giang và Đồng Tháp, sử dụng phân tích PLS-SEM để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Kết quả cho thấy, giá trị cá nhân có tác động mạnh mẽ nhất đến sự lựa chọn điểm đến (β = 0,715) và thái độ đối với điểm đến (β = 0,619), trong khi động cơ du lịch có ảnh hưởng đáng kể đến sự lựa chọn điểm đến (β = 0,405). Mô hình nghiên cứu giải thích được 66,6% biến thiên của sự lựa chọn điểm đến, khẳng định tính hiệu quả của việc tích hợp ba yếu tố tâm lý này trong một khung lý thuyết thống nhất để hiểu hành vi du lịch tại ĐBSCL.
NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN VỐN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI VIỆT NAM
Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, DNNVV gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận vốn do những hạn chế về quy mô, tài sản đảm bảo và mức độ minh bạch tài chính. Bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính để tổng hợp các lý thuyết nền tảng liên quan đến cấu trúc vốn, thông tin bất cân xứng và nguồn tín dụng hạn chế. Trên cơ sở đó, bài viết đi sâu phân tích thực trạng tiếp cận vốn của các DNNVV, làm rõ các rào cản nội tại và bên ngoài ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn, đồng thời chỉ ra những phát hiện chính như: tỷ lệ tiếp cận tín dụng ngân hàng còn thấp, kênh vốn phi ngân hàng phát triển chậm và khung pháp lý hỗ trợ chưa đồng bộ. Từ đó, bài viết đề xuất các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn, góp phần thúc đẩy khối DNNVV phát triển kinh tế bền vững.
TÌM HIỂU VỐN XÃ HỘI: TỪ LÝ THUYẾT ĐẾN VAI TRÒ
Vốn xã hội (VXH) là khái niệm quan trọng trong khoa học xã hội từ cuối thế kỷ XX. Tại Việt Nam, nghiên cứu về VXH phát triển mạnh vào những năm 2000, trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội đòi hỏi cần phát huy hơn hiệu quả của nguồn lực này. Bài viết sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu với ba mục đích chính: (1) Hệ thống hóa các lý thuyết nền tảng về VXH để làm rõ những điểm tương đồng về các yếu tố cốt lõi (mạng lưới xã hội, lòng tin, chuẩn mực) và khác biệt về cấp độ phân tích; (2) Phân tích cách vận dụng lý thuyết trong nghiên cứu VXH ở Việt Nam, đặc biệt là khung phân tích hai chiều và ba chiều; (3) Tổng hợp vai trò đa chiều của VXH qua các nghiên cứu thực nghiệm, bao gồm vai trò đối với sinh kế cá nhân và hộ gia đình, doanh nghiệp, và văn hóa - xã hội. Bên cạnh vai trò tích cực, bài viết cũng chỉ ra các hạn chế tiềm ẩn như loại trừ, phân biệt đối xử, hạn chế tự do và sáng tạo, thúc đẩy hành vi tiêu cực, và cản trở phát triển kinh tế.
KHẢ NĂNG PHỤC HỒI - KHOẢNG TRỐNG TRONG NHẬN THỨC VÀ THỰC HÀNH DU LỊCH BỀN VỮNG TẠI VIỆT NAM
Trong hơn hai thập kỷ qua, phát triển du lịch bền vững đã trở thành mục tiêu trọng tâm của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, diễn ngôn và thực hành về du lịch bền vững tại Việt Nam vẫn chủ yếu tập trung vào ba trụ cột: môi trường, kinh tế và văn hóa - xã hội, trong khi khả năng phục hồi (resilience) - yếu tố then chốt trong bối cảnh biến đổi khí hậu, sau đại dịch và khủng hoảng toàn cầu - lại chưa được quan tâm đúng mức. Bài viết này làm rõ khái niệm khả năng phục hồi trong du lịch, phân tích mối quan hệ giữa khả năng phục hồi và phát triển bền vững, đồng thời đánh giá thực trạng hạn chế về khả năng phục hồi trong ngành du lịch Việt Nam hiện nay. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số hướng tích hợp khả năng phục hồi vào chiến lược phát triển du lịch bền vững, bao gồm đổi mới tư duy, lồng ghép quản trị rủi ro, phát triển năng lực hệ thống, trao quyền cộng đồng và thiết lập cơ chế giám sát. Những gợi ý này nhằm đóng góp vào việc nâng cao tính chống chịu và thích nghi của du lịch Việt Nam trước các thách thức ngày càng phức tạp.
TIẾP CẬN DỰA TRÊN SỰ THAM GIA VÀ NHỮNG GỢI Ý PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Ở VIỆT NAM
Du lịch là hoạt động kinh tế mang lại nhiều lợi nhuận và thúc đẩy nhanh sự tăng trưởng kinh tế ở hầu khắp các quốc gia trên thế giới. Trong các loại hình du lịch, du lịch cộng đồng đang ngày càng được ưa chuộng và mang lại lợi ích to lớn trong phát triển kinh tế bền vững ở các địa phương. Nhiều quốc gia đã phát triển du lịch cộng đồng và thu được những thành công nhất định, điều này gợi mở những hướng phát triển du lịch cộng đồng phù hợp và hiệu quả trong bối cảnh Việt Nam. Nghiên cứu này thực hiện dựa trên phương pháp tổng quan nguồn tài liệu thứ cấp về chủ đề tiếp cận dựa trên sự tham gia trong phát triển du lịch cộng đồng để đúc rút bài học kinh nghiệm hữu ích cho Việt Nam nhằm phát triển toàn diện loại hình du lịch đang ngày càng thu hút du khách trong và ngoài nước. Nghiên cứu cho thấy sự tham gia của người dân địa phương và việc trao quyền cho người dân là điều cốt yếu để phát huy hết các nguồn tài nguyên cũng như năng lực nội tại của cộng đồng. Những gợi mở này tạo cơ sở quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống chính sách, sự phối hợp của các bên liên quan và khung định hướng tổng thể phù hợp để thúc đẩy du lịch cộng đồng ở các địa phương Việt Nam phát triển đúng với tiềm năng và thế mạnh hiện có.
THU HÚT ĐẦU TƯ PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÙNG BIÊN GIỚI ĐẤT LIỀN CỦA VIỆT NAM: CHÍNH SÁCH, THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ ĐÁNH GIÁ
Bài viết phân tích chính sách và thực trạng thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, thương mại và dịch vụ vùng biên giới đất liền Việt Nam định hướng phát triển bền vững gắn với quốc phòng - an ninh. Trên cơ sở chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước về phát triển hạ tầng, thương mại biên giới và hợp tác xuyên biên, hệ thống văn bản từ các Đại hội Đảng, từ Chính phủ đến các cơ chế ưu đãi đầu tư đã tạo khung thể chế cho việc huy động nguồn lực vào khu vực biên giới. Thực tiễn cho thấy, một số địa phương giáp Trung Quốc (Quảng Ninh, Lào Cai, Lạng Sơn) và khu vực gắn với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam đã đạt kết quả nổi bật về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), phát triển logistics, công nghiệp chế biến và dịch vụ biên mậu. Tuy nhiên, phân bố đầu tư không đều, nhiều địa phương giáp Lào và một số tỉnh biên giới phía Bắc, Tây Nguyên hầu như không thu hút được FDI, hạ tầng còn yếu, doanh nghiệp chủ yếu nhỏ, liên kết vùng và xuyên biên giới chưa tương xứng tiềm năng. Nghiên cứu khẳng định cần tiếp tục khai thác hợp lý lợi thế địa - kinh tế, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực địa phương để vùng biên thực sự trở thành không gian phát triển bền vững.
PHÂN TÍCH KHUNG PHÁP LÝ VỀ PHÂN LOẠI XANH VÀ TÁC ĐỘNG TỚI THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH XANH TẠI VIỆT NAM
Tài chính xanh đang dần trở thành trụ cột chiến lược trong tiến trình chuyển đổi kinh tế hướng tới phát triển bền vững tại Việt Nam. Dù tiềm năng lớn, thị trường tài chính xanh trong nước vẫn đối mặt với những hạn chế về minh bạch thông tin, khả năng tiếp cận vốn và chuẩn mực đánh giá, đặc biệt là trước khi có hệ thống tiêu chí quốc gia thống nhất. Sự thiếu vắng khung pháp lý đã làm gia tăng nguy cơ tẩy xanh và suy giảm niềm tin của nhà đầu tư. Việc ban hành Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg ngày 04/7/2025 quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh (Quyết định 21) đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc thiết lập nền tảng pháp lý, tạo lập ngôn ngữ chung và tiêu chí kỹ thuật cho thị trường. Nghiên cứu này tập trung phân tích nội dung, tác động và ý nghĩa của Quyết định 21 đối với sự phát triển của tài chính xanh tại Việt Nam, đồng thời đối chiếu với các khuôn khổ phân loại quốc tế nhằm đề xuất các kiến nghị, giải pháp hoàn thiện khung phân loại xanh, qua đó thúc đẩy thị trường tài chính xanh Việt Nam phát triển.
THỊ TRƯỜNG CÁC-BON NỘI ĐỊA: KINH NGHIỆM CỦA TRUNG QUỐC VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM
Trong bối cảnh các quốc gia đang thúc đẩy tiến trình giải quyết cuộc khủng hoảng khí hậu trên toàn cầu, hướng tới thực hiện mục tiêu cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), thị trường các-bon được xem là một công cụ hữu hiệu giúp cắt giảm khí thải, đồng thời mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho các bên tham gia. Bài viết phân tích kinh nghiệm trong triển khai thị trường các-bon nội địa tại Trung Quốc, quốc gia có nhiều nét tương đồng với Việt Nam, từ đó rút ra bài học cho Việt Nam trong việc thực hiện lộ trình vận hành thị trường các-bon trong tương lai.
CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN VÙNG Ở TRUNG QUỐC VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM
Kể từ sau khi Trung Quốc tiến hành cải cách kinh tế, tốc độ tăng trưởng cao cùng với đô thị hóa nhanh chóng tại một số vùng đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sự phát triển các vùng. Trong đó, một số vấn đề đáng lưu ý là sự phát triển chênh lệch, mất cân bằng giữa các vùng và ô nhiễm môi trường. Chính vì vậy, để giải quyết tình trạng trên, hàng loạt chính sách cũng như công cụ về phát triển vùng đã được Trung Quốc triển khai thực hiện, nổi bật là các chính sách dựa trên địa điểm, chính sách di cư, chính sách về môi trường cùng các kế hoạch và chương trình khác. Bài viết tập trung vào phân tích việc thực hiện một số chính sách và công cụ phát triển vùng ở Trung Quốc, qua đó đánh giá những ưu điểm, nhược điểm của các chính sách, công cụ đó; đồng thời rút ra một số bài học kinh nghiệm cho phát triển bền vững vùng ở Việt Nam.
VÙNG VÀ VAI TRÒ CỦA VÙNG TRONG PHÁT TRIỂN
Bài viết hệ thống hóa các quan niệm về vùng cũng như các cách thức phân vùng khác nhau tùy thuộc mục tiêu nghiên cứu hay quản lý. Trên cơ sở tiếp cận từ góc độ vùng trong quốc gia, tác giả khái quát vai trò của vùng trong phát triển. Về cơ bản, vai trò đó được thể hiện trên các khía cạnh kinh tế, văn hóa - xã hội và môi trường, gắn với sự đa dạng về tự nhiên, lịch sử và con người ở đó.
PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG: QUAN ĐIỂM VÀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN
Phát triển du lịch bền vững (DLBV) là một phần không thể thiếu để hướng đến sự phát triển bền vững (PTBV) cả ở cấp độ toàn cầu, quốc gia, vùng và địa phương. Ở Việt Nam, du lịch được xem là ngành công nghiệp không khói đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế của đất nước. Bằng phương pháp tổng quan tài liệu, bài viết làm rõ nội hàm khái niệm, các yếu tố ảnh hưởng, cách thức đánh giá và các chiến lược, chính sách phát triển DLBV. Nghiên cứu cho thấy, DLBV bao gồm 3 khía cạnh chính là kinh tế, môi trường, văn hóa - xã hội. DLBV chịu tác động của nhiều nhân tố và cũng có nhiều cách thức khác nhau để đánh giá DLBV. Không có cách thức chung trong chiến lược và chính sách phát triển DLBV nhưng cách tiếp cận có sự chuyển hướng ưu tiên sang tiếp cận từ dưới lên, hoặc kết hợp từ dưới lên với từ trên xuống, với hàm ý tôn trọng tiếng nói, sự tham gia và các sáng kiến cộng đồng.
ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC LÀM ĐẾN VAI TRÒ GIỚI TRONG GIA ĐÌNH CÔNG NHÂN THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA
Theo quan niệm truyền thống, vai trò giới trong gia đình luôn chú trọng đến vị thế của người nam giới với vai trò là trụ cột gia đình. Người phụ nữ đảm nhiệm vị trí chăm sóc và làm công việc nội trợ. Trong thời kỳ công nghiệp hóa, người phụ nữ tham gia nhiều hơn vào thị trường việc làm đã dẫn đến sự thay đổi đáng kể về mối quan hệ giới trong gia đình công nhân. Từ tổng quan tài liệu trên thế giới kết hợp với các dữ liệu định tính từ phương pháp phỏng vấn sâu tại hai tỉnh Vĩnh Phúc và Hưng Yên năm 2021, bài viết phân tích những ảnh hưởng của việc làm đến vai trò giới trong gia đình công nhân trong thời kỳ công nghiệp hóa. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc làm đã làm thay đổi vai trò giới của phụ nữ, phụ nữ không chỉ đảm nhiệm công việc chăm sóc gia đình mà còn làm việc để đóng góp thu nhập cho gia đình. Tuy nhiên, cũng chính vì những thay đổi đó mà gánh nặng đối với người phụ nữ tăng thêm mặc dù nam giới đã dần chia sẻ gánh nặng cho phụ nữ. Phụ nữ trong gia đình công nhân ở khu công nghiệp vùng đồng bằng Bắc Bộ vẫn phải chịu áp lực kép giữa việc làm và vai trò chăm sóc gia đình. Những áp lực này đã có những ảnh hưởng nhất định đến mối quan hệ vợ chồng và hạnh phúc gia đình.
ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI CAO TUỔI NEO ĐƠN VIỆT NAM QUA PHÂN TÍCH SỐ LIỆU ĐIỀU TRA MỨC SỐNG HỘ GIA ĐÌNH 2012 - 2018
Kết quả phân tích bộ số liệu điều tra mức sống hộ gia đình Việt Nam năm 2012 và năm 2018 cho thấy, người cao tuổi neo đơn chủ yếu là nữ giới, sống ở khu vực nông thôn, trình độ học vấn thấp, một số vẫn phải tiếp tục làm việc nhưng mức thu nhập thấp, tỷ lệ có thẻ bảo hiểm y tế miễn phí đạt mức tối đa 100% trong năm 2018. Cùng với đó, kết quả phỏng vấn sâu cho thấy, một số người cao tuổi neo đơn cảm thấy mặc cảm, tự ti, có xu hướng tâm lý tiêu cực, buồn chán. Bài viết cung cấp thực trạng về người neo đơn, giúp cho các nhà hoạch định chính sách có thêm minh chứng trong đề xuất chính sách hỗ trợ người neo đơn có cuộc sống tốt hơn cả về vật chất và tinh thần.
PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT NHÃN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng phát triển sản xuất nhãn trên địa bàn tỉnh Sơn La. Dựa trên nguồn số liệu thứ cấp, kết quả thảo luận nhóm và phỏng vấn hộ nông dân sản xuất nhãn, nghiên cứu cho thấy diện tích và sản lượng nhãn tăng nhanh trong giai đoạn 2015-2020 và nhãn trở thành cây ăn quả có diện tích lớn nhất của tỉnh Sơn La. Mặc dù vậy, phát triển sản xuất nhãn trên địa bàn tỉnh Sơn La vẫn gặp nhiều khó khăn do địa hình chia cắt, hệ thống cơ sở hạ tầng chưa phát triển, trình độ kỹ thuật và kiến thức thị trường của nông dân còn hạn chế, quan hệ liên kết trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm chưa chặt chẽ. Từ đó, nghiên cứu đã đề xuất một số giải pháp chủ yếu như phát triển các vùng sản xuất nhãn tập trung, tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, hoàn thiện các chính sách hỗ trợ sản xuất và tiêu thụ nhãn… để thúc đẩy phát triển sản xuất nhãn bền vững trên địa bàn tỉnh Sơn La trong thời gian tới.
ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG HẤP THỤ CO2 TRONG LĨNH VỰC LÂM NGHIỆP VÀ THAY ĐỔI SỬ DỤNG ĐẤT TẠI VIỆT NAM
Biến đổi khí hậu với biểu hiện chính là nóng lên toàn cầu và mực nước biển dâng đã thực sự là một trong các thách thức lớn nhất đối với nhân loại. Thỏa thuận Paris được thông qua tại Hội nghị lần thứ 21 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu đưa ra mục tiêu hạn chế nhiệt độ toàn cầu không tăng quá 2°C vào cuối thế kỷ này và nỗ lực ở mức 1,5°C. Để đạt được mục tiêu đó, thế giới cần đưa phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Vấn đề giảm phát thải khí nhà kính từ năm 2021 đối với các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam không còn mang tính chất tự nguyện mà đã trở thành bắt buộc. Tại Việt Nam, kết quả kiểm kê quốc gia khí nhà kính (KNK) qua các năm cho thấy lĩnh vực lâm nghiệp và thay đổi sử dụng đất là lĩnh vực có lượng hấp thụ KNK và sẽ đóng góp vào việc đạt được mục tiêu giảm phát thải KNK của Việt Nam. Bài viết này sẽ đánh giá khả năng hấp thụ KNK (CO2) trong thời gian vừa qua, tiềm năng hấp thụ CO2 trong thời gian tới và đề xuất một số biện pháp tăng hấp thụ CO2 trong lĩnh vực lâm nghiệp và thay đổi sử dụng đất nhằm đóng góp vào mục tiêu giảm nhẹ phát thải KNK quốc gia.
PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TỪ NGUỒN VỐN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
Bài viết này nghiên cứu chính sách tín dụng của Nhà nước đối với các hợp tác xã nông nghiệp từ năm 2010 trở lại đây và việc triển khai chính sách này trong hệ thống ngân hàng thông qua 10 ngân hàng có dư nợ tín dụng nông nghiệp lớn nhất Việt Nam. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng hoạt động cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh của các hợp tác xã nông nghiệp thời gian qua vẫn còn hạn chế, mà nguyên nhân bắt nguồn từ cả các ngân hàng, các hợp tác xã cũng như đặc trưng của sản xuất nông nghiệp. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số giải pháp mở rộng quy mô cho vay của hệ thống ngân hàng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển các hợp tác xã nông nghiệp trong giai đoạn tiếp theo.
CHẤT LƯỢNG MỐI QUAN HỆ GIỮA NHÀ SẢN XUẤT VÀ NHÀ PHÂN PHỐI TRONG CHUỖI CUNG ỨNG GẠCH KHÔNG NUNG TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Mục tiêu của bài viết chất lượng mối quan hệ (CLMQH) giữa nhà sản xuất (NSX) và nhà phân phối (NPP) trong chuỗi cung ứng gạch không nung (GKN) là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến CLMQH; thành phần của CLMQH và kết quả của mối quan hệ trong chuỗi cung ứng GKN tại Đồng bằng sông Cửu long (ĐBSCL). Các tác giả thực hiện nghiên cứu định tính thông qua phỏng vấn chuyên gia; nghiên cứu định lượng chính thức với 250 NSX và NPP GKN tại ĐBSCL. Kết quả nghiên cứu cho thấy, có 03 yếu tố cấu thành nên CLMQH là Lòng tin, Cam kết và Sự hài lòng. Có 05 nhân tố ảnh hưởng đến CLMQH là Chất lượng sản phẩm, Chất lượng giao hàng, Thông tin thị trường, Tương tác công việc và Sự hợp tác. Ngoài ra, bài viết cũng cho thấy kết quả của mối quan hệ làm gia tăng hiệu quả kinh doanh cho NSX và NPP.
CHUỖI GIÁ TRỊ THANH LONG VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TỈNH LONG AN VÀ TIỀN GIANG
Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trồng thanh long đứng thứ hai cả nước. Thanh long trồng tại vùng này có lợi thế cạnh tranh về chất lượng do khác biệt về điều kiện tự nhiên so với các vùng khác trong cả nước. Tuy nhiên, sản xuất và tiêu thụ thanh long vẫn còn nhiều vấn đề như thông tin thị trường thiếu, giá bán chưa ổn định, lệ thuộc rất lớn vào thị trường Trung Quốc; nông dân còn sản xuất nhỏ lẻ, hợp tác sản xuất còn yếu, sản xuất theo GAP còn hạn chế, chưa đáp ứng nhu cầu thị trường về số lượng và chất lượng, giá thấp vào vụ thuận, sâu bệnh nhiều do ảnh hưởng biến đổi khí hậu, thiếu hậu cần sơ chế và chế biến để nâng cao giá trị gia tăng của thanh long. Nghiên cứu này dựa vào lý thuyết chuỗi giá trị của Kaplinsky & Morris (2001) và phương pháp liên kết chuỗi giá trị của GTZ Eschborn (2007), sử dụng bộ công cụ phân tích chuỗi giá trị của Võ Thị Thanh Lộc và Nguyễn Phú Son (2013) và sự tham gia của các tác nhân tham gia chuỗi. Mục tiêu nghiên cứu bao gồm (1) đánh giá thực trạng sản xuất và tiêu thụ thanh long vùng Đồng bằng sông Cửu Long, (2) phân tích chuỗi giá trị thanh long và (3) đề xuất các giải pháp chiến lược nâng cấp chuỗi giá trị. Các kết quả phân tích sẽ là cơ sở xây dựng các chính sách và giải pháp phù hợp hơn để tăng giá trị gia tăng và phát triển bền vững chuỗi ngành hàng thanh long.
NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP THEO ĐÁNH GIÁ TỪ DOANH NGHIỆP: NGHIÊN CỨU DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI ĐÔNG NAM BỘ
Đông Nam Bộ được coi là động lực phát triển kinh tế của đất nước, tuy nhiên, đã và đang chịu nhiều tác động tiêu cực của đại dịch Covid - 19. Bài viết sử dụng dữ liệu khảo sát tại 202 doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) năm 2021 để tìm hiểu nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp SME tại vùng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, dưới góc độ đánh giá của đại diện doanh nghiệp, các hỗ trợ chính sách từ Chính phủ và cơ chế khuyến khích khen thưởng trong doanh nghiệp có ảnh hưởng tích cực lên hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp; những nhân tố như chất lượng nguồn nhân lực, chế độ đào tạo bồi dưỡng không có mối tương quan với hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Nghiên cứu cũng đề ra một số hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp tại Đông Nam Bộ trong bối cảnh đại dịch.
CƠ CẤU LẠI KINH TẾ CÔNG NGHIỆP TỈNH HẢI DƯƠNG THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
Cơ cấu lại kinh tế công nghiệp là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu. Bài viết tiếp cận quá trình cơ cấu lại kinh tế công nghiệp dưới góc độ kinh tế chính trị, gồm các yếu tố của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong công nghiệp. Bằng phương pháp nghiên cứu định tính, kết hợp với thống kê, so sánh, bài viết đã chỉ ra quan niệm, tiêu chí đánh giá, từ đó làm rõ những thành tựu, hạn chế của quá trình cơ cấu lại kinh tế công nghiệp tỉnh Hải Dương giai đoạn 2016-2020; phân tích nguyên nhân của những hạn chế; đề xuất một số giải pháp đẩy mạnh quá trình cơ cấu lại kinh tế công nghiệp tỉnh Hải Dương theo hướng phát triển bền vững trong thời gian tới.
CHI TIÊU VÀ TIẾT KIỆM CỦA CÔNG NHÂN TẠI MỘT SỐ KHU CÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM
Chi tiêu của công nhân có rất nhiều hạng mục khác nhau nhưng thường gồm 2 nhóm chính: chi cho bản thân và gửi tiền về nhà, bất kể họ đã có gia đình hay chưa có gia đình riêng. Đáng chú ý, ngay cả khi trải qua những tháng ngày giãn cách xã hội, nhiều công nhân tại các khu công nghiệp vẫn duy trì thói quen gửi tiền về quê. Các khoản tiền gửi về nhà thậm chí chiếm tỷ trọng cao thứ hai, chỉ sau chi lương thực, thực phẩm, vốn là khoản chi không thể thiếu với bất kỳ ai. Điều đó cho thấy, các khu công nghiệp không chỉ mang lại lợi ích cho các địa phương có khu công nghiệp mà còn hỗ trợ cho sự phát triển tại nhiều vùng quê xa xôi trên khắp Việt Nam. Nếu công nhân được hỗ trợ tốt hơn về điều kiện sinh sống, nhất là về nhà ở, gánh nặng chi tiêu với họ sẽ được giảm bớt đáng kể, qua đó tiền tích lũy, tiền gửi về nhà sẽ được cải thiện. Quan trọng hơn, điều này sẽ giúp công nhân gắn bó hơn với công việc ở các khu công nghiệp. Sau rất nhiều năm đặt ra và thực thi, chính sách phát triển nhà ở cho công nhân của Việt Nam hiện vẫn đang chưa thực sự hiệu quả.
PHÁT TRIỂN KINH TẾ DU LỊCH GẮN VỚI BẢO VỆ AN NINH TRÊN BIỂN Ở VIỆT NAM
Kết hợp chặt chẽ giữa kinh tế - xã hội (KT-XH) với quốc phòng - an ninh (QP-AN) luôn là nội dung quan trọng, được quan tâm và trở thành vấn đề cấp thiết hàng đầu của Đảng và Nhà nước ta. Cùng với đó, nhiệm vụ trọng tâm là đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, phát triển kinh tế du lịch (KTDL) gắn với bảo vệ an ninh nói chung, an ninh trên biển nói riêng để nước ta luôn trở thành điểm đến an toàn, hấp dẫn của đông đảo du khách quốc tế, nhất là giữa bối cảnh khó khăn của đại dịch Covid-19. Bài viết đề cập những vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn của mối quan hệ giữa phát triển kinh tế du lịch với bảo vệ an ninh trên biển, từ đó tiếp tục đề xuất những khuyến nghị nhằm gắn kết chặt chẽ hơn nữa hai lĩnh vực này, hướng tới mục tiêu đẩy mạnh phát triển KTDL biển ở nước ta bền vững trong thời gian tới.
VI NHỰA: CÁC VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG VÀ MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP, KỸ THUẬT NGHIÊN CỨU
Các kết quả nghiên cứu một số đặc tính của vi nhựa cho phép đi đến một số nhận định rằng, vi nhựa có nguồn gốc từ quá trình khai thác dầu khí, sản xuất dược phẩm, mỹ phẩm. Các yếu tố tự nhiên như phong hóa, nhiệt độ, sóng, gió, quang học, sinh học góp phần làm biến đổi vi nhựa về kích thước và bản chất. Vi nhựa được vận chuyển trong các môi trường, đồng thời gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sinh vật (động vật, thực vật) và con người. Vi nhựa hiện nay được xác định bởi các phương pháp, kĩ thuật như tách, soi kính, phân tích phổ… Theo nhận định, số lượng các công trình nghiên cứu được thực hiện về việc đánh giá các đặc điểm như nguồn phát sinh (từ các sản phẩm tẩy rửa, mỹ phẩm, hoạt động giặt là, dệt may, giao thông...) và thực trạng, mức độ tác động-ảnh hưởng của vi nhựa trong môi trường (đất, nước, không khí) trên lãnh thổ Việt Nam còn chưa nhiều. Việt Nam là nước đứng thứ 3 Đông Nam Á về sản lượng nhựa tiêu thụ nên nghiên cứu về vi nhựa là một nhiệm vụ quan trọng để phòng chống những ảnh hưởng tiêu cực của vi nhựa tới môi trường.
PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DOANH NGHIỆP TẠI CẦN THƠ: TIẾP CẬN THEO HƯỚNG KINH TẾ TUẦN HOÀN
Chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn hiện đang là xu hướng phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Riêng ở thành phố Cần Thơ, xu hướng chuyển đổi các hoạt động kinh tế theo hướng giảm thiểu chất thải, bảo vệ môi trường cũng dần được định hình nhưng chưa thực sự rõ nét. Một trong những lý do là ở việc chưa có cái nhìn tổng quan về chiến lược phát triển kinh tế tuần hoàn tại địa phương. Bài viết phân tích thực trạng phát triển kinh tế tuần hoàn tại Cần Thơ trên cơ sở phân tích các yếu tố nội tại của doanh nghiệp và các yếu tố tác động từ môi trường bên ngoài. Bài viết chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu, các cơ hội và thách thức đối với việc phát triển kinh tế tuần hoàn trên địa bàn thành phố đối với các doanh nghiệp. Từ các số liệu sơ cấp và thứ cấp kết hợp với kỹ thuật phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức (SWOT), nhóm tác giả đề xuất các nhóm giải pháp trên cơ sở tiếp cận theo hướng kinh tế tuần hoàn được xây dựng cho các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Cần Thơ.
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Nghiên cứu này có mục tiêu xây dựng và đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến phát triển du lịch bền vững vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Các phương pháp được sử dụng bao gồm phân tích thống kê mô tả, phân tích độ tin cậy của thang đo Cronbach Alpha, EFA, CFA và SEM. Dữ liệu được thu thập từ khảo sát 689 đối tượng trong ngành du lịch. Kết quả nghiên cứu cho thấy có 9 nhóm nhân tố phát triển du lịch bền vững vùng ĐBSCL theo thứ tự ảnh hưởng từ cao đến thấp là: (1) Môi trường; (2) Cơ sở vật chất - kỹ thuật du lịch; (3) Cơ sở hạ tầng - kỹ thuật; (4) Kinh tế; (5) Biến đổi khí hậu; (6) Các bên liên quan; (7) An ninh và An toàn; (8) Thể chế và Chính sách và (9) Văn hóa - Xã hội. Kết quả nghiên cứu sẽ là tài liệu có giá trị giúp xây dựng các chính sách phù hợp để thực hiện mục tiêu chiến lược phát triển du lịch vùng ĐBSCL hiện nay và trong thời gian tới.