Tạp chí của Trường Đại học Hàng hải Việt Nam
Bài viết xét đến tình trạng hiện tại của việc phát triển cảng xanh tại cụm cảng Hải Phòng, cụ thể là những cảng thuộc sự quản lý của Công ty Cổ phần Cảng Hải Phòng, qua các hoạt động và các biện pháp đang được áp dụng được công bố. Bộ tiêu chí đánh giá được tổng hợp từ Tiêu chí Cảng Xanh của Việt Nam và các tiêu chí quốc tế của ASEAN, khu vực châu Âu và Mỹ. Qua đó, tác giả phân tích và nhận thấy mức độ phát triển hiện tại còn chưa đáp ứng các tiêu chí, đồng thời xác định các rào cản. Từ việc tổng hợp dữ liệu thứ cấp và áp dụng phương pháp nghiên cứu định tính nêu trên, tác giả đưa ra một số các đề xuất phù hợp với tình hình và kế hoạch phát triển trong tương lai của cụm cảng.
CHUYỂN ĐỔI SỐ CẢNG BIỂN VÀ CÁC THÁCH THỨC VỚI NGUỒN NHÂN LỰC TẠI CẢNG BIỂN KHU VỰC HẢI PHÒNG
Các công nghệ số như Big Data, Internet of Things (IoT), Blockchain khi được áp dụng tại hệ thống cảng biển trên thế giới giúp hoạt động tại cảng biển đạt hiệu suất khai thác tốt hơn, đồng thời năng suất lao động cũng được cải thiện nhờ vào việc tái cấu trúc quy trình làm việc khi kết hợp với công nghệ. Tuy nhiên, xu hướng này cũng đặt ra nhiều thách thức đáng kể đối với người lao động tại các cảng biển trong giai đoạn hiện nay. Cụ thể, quá trình tái cấu trúc quy trình làm việc kết hợp với công nghệ không chỉ đòi hỏi người lao động phải thích nghi nhanh mà còn đặt ra yêu cầu mới về trình độ kỹ thuật, khả năng học hỏi và thay đổi tư duy nghề nghiệp. Bài viết nhằm đánh giá tác động của quá trình chuyển đổi số đến lực lượng lao động tại các cảng biển khu vực Hải Phòng. Nghiên cứu tập trung làm rõ thực trạng ứng dụng công nghệ số trong hoạt động khai thác cảng, từ đó phân tích các ảnh hưởng về mặt cơ cấu, kỹ năng và việc làm của người lao động. Phương pháp nghiên cứu định tính được sử dụng, tập trung phỏng vấn chuyên gia và phân tích so sánh nhằm đưa ra các nhận định khách quan và đề xuất giải pháp phù hợp.
ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP FUZZY AHP-TOPSIS TRONG LỰA CHỌN NHÀ CUNG CẤP PHẦN MỀM GIÁM ĐỊNH CONTAINER TẠI CONTAINER DEPOT CẢNG BIỂN KHU VỰC HẢI PHÒNG
Công nghệ đang có sự phát triển vượt bậc, kéo theo đó là xu hướng chuyển đổi số trong hoạt động khai thác cảng biển, kho bãi, depot, các nhà khai thác container depot đã chuyển sang thu hút khách hàng và cạnh tranh bằng mức độ ứng dụng công nghệ trong hoạt động khai thác tại depot. Vì vậy, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ container depot cần quan tâm đến việc lựa chọn nhà cung cấp và phần mềm khai thác phù hợp nhằm tối ưu hiệu quả hoạt động và nâng cao chất lượng dịch vụ của mình. Trong nghiên cứu này, phương pháp Fuzzy AHP-TOPSIS được đề xuất nhằm đánh giá để lựa chọn nhà cung cấp phần mềm trong khai thác container depot. Trước tiên, để tính toán trọng số cũng như xếp loại bộ tám tiêu chí (bao gồm vị trí địa lý, tính linh hoạt tuỳ chỉnh của hệ thống, chất lượng quản lý kiểm soát hoạt động, uy tín của công ty trong ngành, mức độ chia sẻ thông tin, độ tin cậy, chi phí, chất lượng dịch vụ), phương pháp Fuzzy AHP đã được áp dụng. Tiếp đến, phương pháp xếp hạng theo tính tương đồng với giải pháp lý tưởng Fuzzy TOPSIS được sử dụng để sắp xếp thứ hạng cho các công ty cung cấp phần mềm trong nước và nước ngoài.
NGHIÊN CỨU THƯƠNG MẠI NỘI NGÀNH DỆT MAY GIỮA VIỆT NAM - TRUNG QUỐC VÀ ĐỊNH HƯỚNG KINH DOANH QUỐC TẾ CHO DOANH NGHIỆP
Nghiên cứu này đánh giá thực trạng thương mại nội ngành dệt may của hai nước Việt Nam và Trung Quốc thông qua mô hình trọng lực nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng tới dòng chảy thương mại song phương. Trước tiên, nghiên cứu tổng hợp và hệ thống hóa cơ sở lý luận về thương mại nội ngành và mô hình trọng lực, tạo nền tảng cho việc phân tích. Tiếp theo, nghiên cứu xây dựng mô hình đo lường thương mại nội ngành dệt may giữa Việt Nam và Trung Quốc. Dựa trên kết quả thu được, nghiên cứu đánh giá tác động của các yếu tố như độ lớn nền kinh tế, thu nhập bình quân đầu người, khoảng cách địa lý cũng như các hiệp định đến thương mại nội ngành dệt may. Với kết quả thu được, tác động của các biến trong mô hình đối với thương mại nội ngành giữa hai quốc gia đã được làm sáng tỏ, qua đó tạo tiền đề cho việc đưa ra các biện pháp cụ thể nhằm đẩy mạnh giao thương nội ngành dệt may. Những giải pháp này không chỉ góp phần đưa các doanh nghiệp dệt may Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn hướng đến việc xây dựng chiến lược kinh doanh quốc tế phù hợp, giúp doanh nghiệp mở rộng thị phần và khẳng định chỗ đứng tại thị trường Trung Quốc.
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GREEN BLOCKCHAIN VÀ THUẬT TOÁN ALGORAND TRUY XUẤT NGUỒN GỐC SẢN PHẨM NÔNG SẢN: TRƯỜNG HỢP ỨNG DỤNG TRONG CHUỖI CUNG ỨNG CÀ PHÊ VIỆT NAM
Traceability has increasingly become a mandatory requirement in the export of agricultural products. Efforts in developing IoT and traditional software solutions, however, have not adequately met the growing demand for transparency and sustainability in supply chain. This study proposes the application of green blockchain technology for agricultural product traceability, with a case study focusing on the Vietnamese coffee supply chain. By employing the Proof of Stake (PoS) consensus mechanism and Algorand algorithm, the proposed model enables real-time data collection and ensures data immutability, transparency, and efficiency in information exchange among stakeholders. Additionally, this solution contributes to the digitization of the entire agricultural supply chain with minimal environmental impact, representing a significant development toward promoting the sustainability and competitiveness of Vietnamese agricultural products in the global market.
NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ CẢN TRỞ VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN TẠI CÁC CÔNG TY CUNG CẤP DỊCH VỤ LOGISTICS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
Công nghệ Blockchain đã xuất hiện từ khá lâu trước đây, khi Bitcoin được ra mắt vào năm 2008 nhưng Blockchain mới được mở rộng ứng dụng sang nhiều lĩnh vực khác trong đó có Logistics trong những năm gần đây. Blockchain được cho rằng sẽ đánh dấu cột mốc mới trong ngành Logistics [1]. Tuy nhiên, ở Việt Nam đặc biệt là Hải Phòng thì việc ứng dụng công nghệ này còn rất hạn chế bởi nhiều nguyên nhân. Mục tiêu của bài nghiên cứu là kết hợp phương pháp phân tích hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích hồi quy, phân tích nhân tố khám phá EFA để tìm và xếp hạng các nhân tố gây cản trở việc ứng dụng Blockchain. Nhóm tác giả đã tìm ra 6 nhóm nhân tố bao gồm: Ảnh hưởng từ môi trường, Tính bảo mật và an toàn, Thiếu người tiên phong, Sự phức tạp của công nghệ, Khả năng chuyển đổi, Chi phí triển khai, trong đó nhóm “Ảnh hưởng từ môi trường” có tác động lớn nhất. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở tham khảo cho các doanh nghiệp logistics tại Hải Phòng trong việc xây dựng chiến lược giảm rào cản và nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ Blockchain.
NGHIÊN CỨU VAI TRÒ CỦA CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN ĐỐI VỚI VẬN TẢI BIỂN XANH
Ngành vận tải biển, với vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời là một trong những ngành gây phát thải khí nhà kính lớn, đang phải đối mặt với yêu cầu cấp bách về chuyển đổi sang phát triển bền vững. Nghiên cứu này điều tra vai trò của công nghệ Blockchain trong hỗ trợ vận tải biển xanh, tập trung vào khả năng tăng cường tính minh bạch, quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả và giảm phát thải. Thông qua mô hình phương trình cấu trúc (SEM), kết quả nghiên cứu đã chỉ ra tác động tích cực của công nghệ blockchain đối với cả hiệu quả hoạt động và hiệu quả môi trường của các doanh nghiệp vận tải biển. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng giúp thúc đẩy phát triển vận tải biển xanh, góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững.
NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ CHUỖI CUNG ỨNG LẠNH CHO SẢN PHẨM NÔNG SẢN TƯƠI Ở VIỆT NAM
Chuỗi cung ứng lạnh có khả năng duy trì và kiểm soát độ ẩm, nhiệt độ,… cho những loại hàng hóa đặc thù. Mục đích nhằm đảm bảo nhu cầu lưu trữ, cũng như kéo dài thời gian sử dụng của sản phẩm, trước khi được phân phối ra ngoài thị trường. Chuỗi cung ứng lạnh giúp doanh nghiệp có thêm thời gian để phân phối và đưa sản phẩm tới tay người tiêu dùng, nâng cao mức độ hài lòng của khách hàng. Nghiên cứu này hướng đến việc xác định các yếu tố tác động tới hiệu suất của chuỗi cung ứng lạnh cho sản phẩm nông sản tươi tại Việt Nam. Thông qua khảo sát 117 doanh nghiệp bao gồm hợp tác xã, doanh nghiệp logistics, doanh nghiệp chế biến, các nhà phân phối sản phẩm và phân tích dữ liệu bằng các phương pháp thống kê như Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, mô hình hồi quy, nghiên cứu xác định ba nhân tố có tác động đáng kể đến hiệu quả chuỗi cung ứng lạnh, bao gồm: cơ sở hạ tầng logistics, nhu cầu thị trường và chính sách, quy định của nhà nước. Nghiên cứu này cung cấp những gợi ý quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp trong việc hoạch định chiến lược lâu dài và phù hợp để nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng lạnh và tối ưu hóa chi phí.
ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ KINH TẾ THÀNH PHỐ CẢNG ĐẾN SẢN LƯỢNG HÀNG HÓA THÔNG QUA CẢNG BIỂN HẢI PHÒNG
Cảng biển Hải Phòng là cảng tổng hợp lớn nhất miền Bắc, là cảng cửa ngõ quốc tế của Việt Nam có bề dày truyền thống gắn liền với sự phát triển của thành phố và khu vực. Thời gian qua, sản lượng thông qua cảng tăng trưởng mạnh mẽ, chiếm 13% tổng sản lượng thông qua cảng biển cả nước (Cục Hàng hải Việt Nam). Đóng góp đáng kể vào thành quả này, phải nhắc đến vai trò của các yếu tố kinh tế của thành phố đã tạo nguồn lực và lợi thế to lớn cho sự tăng trưởng sản lượng hàng hóa thông qua cảng biển Hải Phòng. Mục đích của bài báo này là chỉ ra sự ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế thành phố cảng Hải Phòng đến sản lượng hàng hóa thông qua cảng biển khu vực Hải Phòng bằng mô hình hiệu chính sai số (VECM). Mô hình cho kết quả tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI) và kim ngạch xuất nhập khẩu có tác động cùng chiều đến sản lượng thông qua cảng biển Hải Phòng. Những phát hiện của bài báo đóng góp đáng kể cho cả khía cạnh học thuật và thực tiễn trong việc nghiên cứu mối tương quan giữa thành phố cảng và cảng biển.
VAI TRÒ CỦA CHUYỂN ĐỔI SỐ TRONG NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG VÀ CẠNH TRANH THỊ PHẦN CỦA CÁC CẢNG CONTAINER ĐIỂN HÌNH KHU VỰC ĐÔNG NAM Á (2019-2023)
Nghiên cứu này xem xét mối quan hệ giữa chuyển đổi số, hiệu quả hoạt động, và khả năng cạnh tranh thị phần của các cảng container điển hình tại Đông Nam Á từ năm 2019 đến 2023. Bằng cách sử dụng các chỉ số như tốc độ tăng trưởng, sản lượng thực tế, phân tích shift-share, và hiệu quả hoạt động, nghiên cứu làm rõ vai trò của chuyển đổi số trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các cảng biển. Nghiên cứu nhấn mạnh rằng chuyển đổi số không chỉ là yếu tố then chốt để tối ưu hóa hiệu quả vận hành mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố và gia tăng thị phần. Đặc biệt, chuyển đổi số cho phép các cảng nâng cao năng suất, giảm chi phí vận hành, và cải thiện khả năng kết nối logistics trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Những phát hiện từ nghiên cứu này cung cấp cơ sở quan trọng để các cảng container tại Đông Nam Á xây dựng chiến lược phát triển bền vững, thúc đẩy vai trò và củng cố vị thế của khu vực trong thương mại hàng hải quốc tế.
NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI VẬN TẢI CONTAINER ĐƯỜNG THỦY NỘI ĐỊA TẠI MIỀN BẮC VIỆT NAM
Vận tải container bằng đường thủy nội địa đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tải cho các phương thức vận tải khác, làm cánh tay nối dài cho vận tải biển và thúc đẩy phát triển bền vững trong ngành vận tải. Mặc dù miền Bắc Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế như hệ thống sông ngòi phong phú, tạo ra tiềm năng lớn, nhưng đến nay, hình thức vận tải container bằng đường thủy nội địa vẫn chưa đạt được kết quả như mong đợi. Vì vậy, nghiên cứu này được thực hiện để xác định tầm quan trọng của các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của vận tải container đường thủy nội địa tại miền Bắc Việt Nam, thông qua phương pháp đánh giá thứ bậc mờ Fuzzy AHP. Dựa vào kết quả sắp xếp thứ hạng tầm quan trọng của các nhân tố từ đó đề ra những giải pháp cấp thiết cho vấn đề này.
CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG NỀN TẢNG HOÁN ĐỔI VỎ CONTAINER CỦA CÁC BÊN LIÊN QUAN TẠI VIỆT NAM
Việc vận chuyển các container rỗng gây tăng chi phí trong chuỗi cung ứng. Một số giải pháp nền tảng hoán đổi vỏ container rỗng đã được giới thiệu nhằm tối ưu việc luân chuyển vỏ container. Nghiên cứu định lượng này nhằm xác định các yếu tố tác động đến việc áp dụng nền tảng sử dụng container rỗng tại Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng mô hình TOE nhằm khám phá các yếu tố theo ngữ cảnh ở cấp độ công ty tác động đến việc áp dụng đổi mới công nghệ. Dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát trực tuyến với sự tham gia của 349 người trả lời hợp lệ từ ngày 1 tới ngày 25 tháng 7 năm 2023. Dữ liệu khảo sát được phân tích bằng phần mềm PLS-SEM. Các phát hiện cho thấy các yếu tố, bao gồm chi phí, tính dễ sử dụng, tính hữu ích, lợi thế tương đối, quy mô công ty, sự hỗ trợ của ban quản lý cấp cao và lực lượng lao động, ảnh hưởng đáng kể đến việc áp dụng nền tảng sử dụng container rỗng. Nghiên cứu này không chỉ xác nhận các yếu tố tác động mà còn chỉ ra các chiến lược áp dụng nền tảng hoán đổi vỏ container tại Việt Nam. Nghiên cứu này đóng góp vào việc thu hẹp khoảng cách lý thuyết và đưa ra những khuyến nghị ứng dụng thực tiễn cho các bên liên quan đang tìm cách nâng cao hiệu quả và tính bền vững của logisitics thông qua các giải pháp công nghệ tiên tiến.
ĐO LƯỜNG TÍNH TẬP TRUNG VÀ CẠNH TRANH CỦA THỊ TRƯỜNG VẬN TẢI BIỂN CONTAINER
Vận tải container đường biển là xương sống của hệ thống Logistics và là phương thức vận tải then chốt trong thương mại toàn cầu. Hiện nay, thị phần khai thác vận tải container có xu thế thống trị bởi một số hãng vận tải container lớn. Thêm vào đó sự sát nhập và mua lại của các công ty vận tại biển container diễn ra liên tục trong những năm gần đây càng khiến cho thị trường này có nhiều biến động. Tính tập trung và cạnh tranh của các ngành vận tải container hình thành cấu trúc thị trường và ảnh hướng sâu sắc đến sự phát triển kinh tế và thương mại toàn cầu. Nắm bắt sự tăng trưởng của các công ty vận tải biển lớn và mức độ tập trung thị trường giúp các nhà hoạch định đưa ra các chính sách phù hợp. Do đó, mục đích nghiên cứu này là đo lường tính tập trung và cạnh tranh của thị trường vận tải biển container trong giai đoạn 2018-2024 thông qua hai chỉ số: Tỷ lệ tập trung (CR), chỉ số Herfindahl-Hirschman Index (HHI). Kết quả nghiên chỉ ra rằng số HHI nằm trong khoảng 0.1 ≤ HHI ≤ 0.18 và chỉ số CR4 nằm trong khoảng 40%≤CR4≤60% thể hiện rõ mức độ tập trung trung bình và cạnh tranh độc quyền trong giai đoạn này.
KINH TẾ BIỂN XANH: SỰ CẦN THIẾT VÀ THÁCH THỨC TẠI KHU VỰC VỊNH BẮC BỘ, VIỆT NAM
Nghiên cứu này đóng góp vào việc phát triển kinh tế biển xanh tại Việt Nam bằng cách phân tích chuyên sâu các thách thức trong quản lý nhà nước đối với lĩnh vực hàng hải tại Vịnh Bắc Bộ. Nghiên cứu xác định ba nhóm thách thức chính: (1) Khung pháp lý về kiểm soát ô nhiễm từ tàu biển còn chưa hoàn thiện; (2) Sự phối hợp liên vùng trong quản lý hoạt động cảng biển còn hạn chế; (3) Năng lực thực thi và giám sát của các cơ quan nhà nước cần được nâng cao. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể, bao gồm việc xây dựng và hoàn thiện các văn bản pháp luật về môi trường biển, thiết lập cơ chế hợp tác hiệu quả giữa các địa phương và tăng cường đầu tư vào đào tạo nguồn nhân lực và trang thiết bị cho các cơ quan quản lý. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách và thực hiện các biện pháp quản lý hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững ngành hàng hải và kinh tế biển xanh tại Vịnh Bắc Bộ.
NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC CẢNG XANH TRÊN THẾ GIỚI NHƯ BÀI HỌC HỮU ÍCH CHO CON ĐƯỜNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CẢNG BIỂN VIỆT NAM
Việt Nam, với đường bờ biển dài và ngành hàng hải đang phát triển mạnh mẽ, có vị thế chiến lược để tận dụng xu hướng toàn cầu hướng tới cảng bền vững. Việc triển khai các mô hình cảng xanh trên thế giới cung cấp những bài học quan trọng cho Việt Nam trong quá trình xây dựng chiến lược phát triển phù hợp. Nghiên cứu này đánh giá các sáng kiến cảng xanh quốc tế và khả năng áp dụng vào thực tiễn tại Việt Nam, đồng thời phân tích các xu hướng, thách thức và cơ hội hiện nay. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kể trong việc phát triển cảng xanh, nhưng vẫn cần đầu tư thêm và có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ để tối ưu hóa lợi ích kinh tế và môi trường từ mô hình này.
NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG MẠNG HỌC SÂU TRONG BÀI TOÁN XÁC ĐỊNH LÀN ĐƯỜNG TRONG CÁC HỆ THỐNG XE TỰ LÁI
Công nghệ phát hiện làn đường tự động đóng vai trò quan trọng trong việc giúp xe tự lái định vị chính xác trong môi trường giao thông đô thị có nhiều làn đường. Tuy nhiên, việc nhận diện vạch kẻ đường dưới các điều kiện thời tiết khác nhau vẫn là một thách thức lớn đối với các phương pháp xử lý hình ảnh truyền thống và thị giác máy tính. Nghiên cứu này đóng góp đáng kể bằng cách áp dụng mạng học sâu để giải quyết bài toán xác định làn đường trong hệ thống xe tự lái. Cụ thể, nhóm tác giả đã sử dụng mô hình Encoder-Decoder với mạng tích chập hoàn toàn nhằm phát hiện làn đường một cách hiệu quả. Quá trình nghiên cứu và thực nghiệm được tiến hành kỹ lưỡng, mang lại kết quả ấn tượng, với độ chính xác đạt tới 97,82%.
PHƯƠNG PHÁP TÍNH TOÁN DÂY NEO VẬT NỔI BẰNG THUẬT GIẢI TỐI ƯU PSO
Nội dung bài báo này đề xuất một phương pháp mới cho việc tính toán dây neo vật nổi bằng cách vận dụng thuật toán tối ưu hóa bầy đàn PSO để giải các phương trình giải tích mô tả quỹ đạo dây neo. Các phương trình về độ sâu khu nước và chiều dài dây neo được vận dụng để thiết lập hàm mục tiêu của thuật toán PSO. Các ẩn số là góc nghiêng dây neo tại đáy và độ dạt ngang của vật nổi được giải tự động bằng thuật toán này. Qua đó, các tham số để xác định quỹ đạo và lực căng dây neo cũng được xác định. Phương pháp tính toán này mở ra hướng mới cho việc tính toán dạng kết cấu này bên cạnh các phương pháp phổ biến hiện nay như phương pháp giải tích, phương pháp phần tử hữu hạn,...
ĐIỀU KHIỂN TRƯỢT THỜI GIAN CỐ ĐỊNH CHO CỔNG TRỤC GIÀN BÁNH LỐP
Trong bài báo này, một thuật toán điều khiển bền vững với thời gian cố định được phát triển để tối thiểu hóa sai lệch quỹ đạo của hệ thống cổng trục giàn bánh lốp. Đầu tiên, bộ điều khiển bền vững được thiết kế dựa trên lý thuyết điều khiển trượt nhằm đảm bảo đầu ra của hệ thống cổng trục giàn bánh lốp đạt giá trị mong muốn. Tiếp theo, việc phân tích tính ổn định của phương pháp đề xuất dựa trên lý thuyết ổn định Lyapunov và tính toán thời gian hội tụ được trình bày, điều này cho phép người vận hành có thể kiểm soát thời gian hội tụ của hệ thống thông qua các tham số điều khiển. Cuối cùng, mô phỏng số được triển khai để kiểm chứng tính hiệu quả của bộ điều khiển đề xuất trong việc bám quỹ đạo đặt và có thời gian hội tụ cố định.
NGHIÊN CỨU TỐI ƯU THAM SỐ BỘ ĐIỀU KHIỂN PID CHO ỔN ĐỊNH QUỸ ĐẠO TÀU THỦY SỬ DỤNG THUẬT GIẢI DI TRUYỀN
Việc điều khiển hướng tàu thủy một cách chính xác và ổn định là yếu tố quan trọng đảm bảo an toàn hàng hải và hiệu quả vận hành. Bộ điều khiển PID đã được ứng dụng rộng rãi trong hệ thống lái tự động của tàu thủy, tuy nhiên, việc tinh chỉnh các tham số của bộ điều khiển PID (Proportional-Integral Derivative) để đạt được hiệu suất tối ưu trong điều kiện làm việc phức tạp và thay đổi liên tục là một thách thức lớn. Để khắc phục những hạn chế trên, bài báo đề xuất sử dụng thuật toán di truyền GA (Genetic algorithm) để tối ưu hóa các tham số của bộ điều khiển PID, tạo thành bộ điều khiển GA-PID nhằm mục tiêu cải thiện chất lượng bộ điều khiển. Qua đó, nghiên cứu này đóng góp vào việc nâng cao hiệu suất và độ tin cậy của hệ thống lái tự động tàu thủy.
NGHIÊN CỨU TÍNH TOÁN KHẢ NĂNG CHỊU LỰC CỦA TƯỜNG CỪ BÊ TÔNG CỐT THÉP ỨNG SUẤT TRƯỚC TRONG CÔNG TRÌNH KÈ BỜ BẰNG LÝ THUYẾT CƠ HỌC RẠN NỨT
Việc sử dụng lý thuyết cơ học rạn nứt trong thiết kế tường kè bê tông cốt thép là một phương pháp tiên tiến giúp đánh giá chính xác hơn khả năng chịu lực và độ bền của kết cấu, đặc biệt khi xét đến sự hình thành và phát triển của các vết nứt trong vật liệu. Trong bài viết này, tác giả phân tích các bộ phận kết cấu của công trình kè bờ được xây dựng từ các cọc cừ bê tông cốt thép ứng suất trước và giới thiệu phương pháp tính toán kết cấu dựa trên lý thuyết cơ học rạn nứt. Thông qua việc so sánh kết quả tính toán của một ví dụ cụ thể, tác giả đã đánh giá ưu điểm và hạn chế của việc áp dụng lý thuyết cơ học rạn nứt, theo Eurocode 2-2004 cũng như TCVN 5574:2018 trong thiết kế công trình kè bờ sử dụng cọc cừ bê tông cốt thép ứng suất trước. Kết quả tính bề rộng vết nứt theo Eurocode 2-2004 cho giá trị nhỏ hơn nhiều so với theo TCVN 5574:2018. Từ đó, tác giả đề xuất áp dụng tính toán vết nứt theo Eurocode 2-2004 dựa trên mô hình đàn hồi tuyến tính (LEFM). Mô hình này phù hợp với các giả định về ứng xử đàn hồi của bê tông và cốt thép trong điều kiện tải trọng thông thường, giúp đơn giản hóa quá trình tính toán mà vẫn đảm bảo độ chính xác cần thiết, phù hợp cho việc thiết kế các công trình kè bờ sử dụng cọc cừ bê tông cốt thép ứng suất trước tại Việt Nam.
NGHIÊN CỨU GIẢM DAO ĐỘNG XOẮN CHO KẾT CẤU HỆ NỔI SỬ DỤNG THIẾT BỊ GIẢM CHẤN KHỐI LƯỢNG LỆCH TÂM
Kết cấu nổi được áp dụng trong nhiều lĩnh vực như xây dựng dân dụng, cảng biển, tuabin điện gió,… Dưới tác dụng của các tải trọng sóng và gió, kết cấu nổi sẽ bị dao động xoắn. Điều này có thể gây ra nguy hiểm cho công trình hoặc cảm giác khó chịu cho người sử dụng. Chính vì vậy việc nghiên cứu các thiết bị phù hợp nhằm giảm dao động xoắn của kết cấu nổi là rất cần thiết. Bài báo này giới thiệu việc áp dụng thiết bị khối lượng lệch tâm nhằm giảm dao động xoắn cho kết cấu nổi có dạng hộp chữ nhật. Phương trình chuyển động của hệ kết cấu nổi – khối lượng lệch tâm được thiết lập. Hệ khảo sát được giả thiết chịu kích động điều hòa. Hiệu quả của thiết bị được chứng minh thông qua các kết quả mô phỏng số. Tập Pareto với các khối lượng khác nhau của thiết bị cũng đã được khảo sát.
ĐỊNH BIÊN AN TOÀN TÀU BIỂN TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ VÀ ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ MỚI
Ngành hàng hải đang chuyển đổi sâu sắc với sự tích hợp nhanh chóng của số hóa và tự động hóa tàu. Mặc dù số hóa hứa hẹn mang lại sự an toàn, hiệu quả và bền vững hơn, nhưng nó cũng đặt ra những thách thức mới trong việc đảm bảo định biên an toàn cho tàu. Nghiên cứu này phân tích tác động của việc gia tăng số hóa đối với định biên an toàn tàu biển tập trung vào an ninh việc làm thuyền viên, an toàn lao động, sức khỏe và sự thay đổi kỹ năng vận hành số hóa cũng như nhiệm vụ của thuyền viên. Đồng thời, xem xét vai trò của các cơ quan quản lý và các bên liên quan trong ngành hàng hải trong việc sửa đổi chính sách và mô hình đào tạo nhằm đảm bảo thuyền viên được chuẩn bị kỹ cho tương lai. Kết quả nghiên cứu chỉ ra các tàu thương mại trong tương lai sẽ được trang bị công nghệ số hóa mạnh mẽ, đặc biệt là ở buồng lái và phòng điều khiển máy, điều này sẽ thay đổi đáng kể năng lực và trách nhiệm của thuyền viên. Do đó, việc đào tạo nâng cao về công nghệ số, an ninh mạng và phúc lợi cho thuyền viên để đảm bảo họ được chuẩn bị đầy đủ trước những yêu cầu ngày càng cao của các con tàu hiện đại. Các cơ quan quản lý, các bên liên quan trong ngành và các cơ sở đào tạo cần hợp tác để vượt qua những thách thức trong quá trình chuyển đổi số và duy trì trọng tâm vào an toàn hàng hải.
TÍNH TOÁN VẬN TỐC GIÓ FLUTTER TỚI HẠN CỦA CẦU NHỊP LỚN KHI LẮP CÁC TẤM MỎNG VÀO HỆ DÂY CÁP BẰNG PHƯƠNG PHÁP BƯỚC LẶP HIỆU CHỈNH
Dầm cầu nhịp lớn rất nhạy cảm với tác dụng của gió bão. Một trong các phương pháp nâng cao vận tốc gió tới hạn cho cầu nhịp lớn là lắp thêm các tấm mỏng vào hệ dây cáp. Việc lắp thêm các tấm mỏng này đã tạo ra các lực khí động bổ sung và làm tăng ổn định khí động của dầm cầu. Trong bài báo này trình bày việc tính toán vận tốc gió tới hạn của mô hình mặt cắt cầu khi lắp thêm các tấm mỏng vào hệ dây cáp trên cơ sở phương pháp bước lặp hiệu chỉnh. Độ cản Loga và tần số flutter được khảo sát trên toàn miền vận tốc gió. Các kết quả tính toán trong bài báo là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về cải tiến cách lắp đặt của biện pháp điều khiển khí động.
ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ DƯỠNG HỘ ĐẾN CÁC CHỈ TIÊU CƠ HỌC ĐẶC TRƯNG CỦA BÊ TÔNG SỬ DỤNG PHỤ GIA POZZOLAN TỰ NHIÊN
Ảnh hưởng của nhiệt độ dưỡng hộ đến các đặc trưng cơ lý của bê tông trong thành phần cấp phối sử dụng pozzolan tự nhiên thay thế xi măng tỉ lệ 20% được nghiên cứu trong bài báo. Các mẫu bê tông được dưỡng hộ ở các nhiệt độ 10oC, 20oC, 30oC và 50oC và được nén ở 1,3,7 và 28 ngày. Theo kết quả thực nghiệm, bê tông thông thường khi dưỡng hộ ở nhiệt độ cao sẽ có cường độ nén tuổi sớm (1,3 và 7 ngày tuổi) cao hơn nhưng cường độ nén tuổi muộn (28 ngày) lại nhỏ hơn so với bê tông dưỡng hộ ở nhiệt độ thấp. Ngược lại, đối với bê tông sử dụng pozzolan thay thế một phần xi măng thì bê tông dưỡng hộ ở nhiệt độ cao 50oC có cường độ cao hơn so với cường độ bê tông dưỡng hộ ở nhiệt độ từ 10oC đến 30oC ở các tuổi từ 1 đến 28 ngày tuổi. Do tốc độ phản ứng pozzolanic của pozzolan tự nhiên thường xảy ra chậm hơn so với phản ứng hydrat hóa của xi măng nên ảnh hưởng tiêu cực của nhiệt độ đến sự hình thành và phát triển cường độ của xi măng đã được bù đắp bởi sự hình thành và phát triển cường độ của vật liệu pozzolanic sau 28 ngày dưỡng hộ. Mặc dù, mô đun đàn hồi và cường độ kéo khi ép chẻ của bê tông có cùng xu hướng với cường độ nén nhưng sự chênh lệch không rõ rệt như kết quả thí nghiệm cường độ nén.
NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG LUÂN CHUYỂN HÀNG HÓA VÀ LƯỢNG KHÍ THẢI CỦA TÀU BIỂN Ở CẢNG MPC HẢI PHÒNG
Thỏa thuận Paris đạt được tại COP26 là trung hòa các bon vào năm 2050. Trong đó, ngành Hàng hải cũng đã có những nỗ lực giảm phát thải. Chiến lược giảm phát thải khí nhà kính từ tàu của IMO năm 2023 đặt ra mục tiêu: Giảm ít nhất 20% tổng lượng phát thải khí nhà kính hàng năm từ vận tải biển quốc tế; Giảm ít nhất 70% tổng lượng phát thải khí nhà kính hàng năm từ vận tải biển quốc tế, phấn đấu đạt 80% vào năm 2040 so với năm 2008 và gần như bằng 0 vào trước năm 2050. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đối với cảng biển Việt Nam phải thực hiện như cam kết của Thủ tướng Chính phủ là trung hòa các bon vào năm 2050. Vì vậy, nghiên cứu về quản lý lượng phát thải khí thải từ các tàu hoạt động ở cảng biển MPC là yêu cầu cấp thiết. Kết quả nghiên cứu chỉ ra lượng khí thải phát thải từ tàu biển ở cảng biển là rất lớn 183948,29 kg trong tháng 11/2024, tỉ lệ giữa lượng khí thải và hiệu quả luân chuyển hàng qua cảng có sự chênh lệch rất lớn (13,31 lần). Cho nên, kết quả này là cơ sở để xây dựng các chính sách và giải pháp kiểm soát khí thải của các tàu biển hoạt động ở cảng biển, góp phần thực hiện đề án phát triển cảng xanh ở Việt Nam.
YẾU TỐ CON NGƯỜI TRONG BẢO ĐẢM AN TOÀN HÀNG HẢI: NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN
Nghiên cứu dữ liệu về tai nạn hàng hải đã chỉ ra rằng khoảng 80% nguyên nhân gây ra tai nạn hàng hải có liên quan đến yếu tố con người, bao gồm những sai sót trong quá trình làm việc, sự chủ quan, thiếu kiến thức, đào tạo, huấn luyện và quản lý kém. Bên cạnh đó, cơ cấu con người, ý thức và văn hóa an toàn trong tổ chức cũng đóng vai trò quan trọng. Do đó, việc đánh giá hoàn chỉnh yếu tố con người trong lĩnh vực hàng hải sẽ mang lại nguồn kiến thức nền tảng và rõ ràng trước khi có thể thực hiện các biện pháp cải thiện, nâng cao hiệu quả và bảo đảm an toàn tiếp theo một cách dễ dàng hơn. Trong bài báo này, chúng tôi tập trung làm rõ các vấn đề liên quan đến yếu tố con người trong bảo đảm an toàn hàng hải, giải thích từ ngữ, đánh giá ảnh hưởng từ tai nạn hàng hải và phân tích dữ liệu nghiên cứu đã công bố để mang lại cái nhìn tổng quan về vấn đề này.
ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH CỦA HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐIỀU PHỐI GIAO THÔNG HÀNG HẢI Ở KHU VỰC CẢNG HẢI PHÒNG
Hệ thống giám sát và điều phối giao thông hàng hải (VTS) đóng vai trò ngày càng quan trọng trong bảo đảm an toàn giao thông, cải thiện hiệu quả và bảo vệ môi trường hàng hải. Tuy nhiên, những lợi ích của VTS mang lại còn chưa được nhìn nhận một cách đầy đủ. Bên cạnh đó, các đánh giá trước đây thường tồn tại các vấn đề như: khó thu thập dữ liệu cho các tham số của mô hình đánh giá; các mô hình đó chưa tính đến các yếu tố như giảm tần suất tuần tra của ca nô dẹp luồng và tiết kiệm nhân lực; khó phân biệt các lợi ích rõ ràng khi sử dụng VTS hoặc không sử dụng VTS. Trong bài báo này, các lợi ích của VTS tại Hải Phòng sẽ được tính toán theo các chỉ số chính (an toàn, hiệu quả giao thông, bảo vệ môi trường và giảm chi phí giám sát) áp dụng các phương pháp định lượng. Khi tính toán các lợi ích lấy điểm cơ sở là thời điểm trước khi vận hành hệ thống VTS Hải Phòng với các dữ liệu giai đoạn 2017-2024. Theo kết quả, đóng góp lớn nhất là lợi ích bảo vệ môi trường trong đó có giảm phát thải khí thải. Thông qua phân tích chi phí - lợi ích tỷ lệ lợi ích/ chi phí của VTS lên đến 4,832 cho thấy lợi ích lớn từ VTS. Kết quả này là minh chứng để tham khảo đánh giá lợi ích hệ thống VTS và tối ưu hóa đầu tư hệ thống VTS cho các khu vực cảng biển.
NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP GIÁM SÁT PHƯƠNG TIỆN THUỶ NỘI ĐỊA TRÊN TUYẾN VẬN TẢI VEN BIỂN TRÊN CƠ SỞ XỬ LÝ DỮ LIỆU RADAR/AIS
Hiện nay, theo quy định các phương tiện thuỷ nội địa trên tuyến vận tải ven biển chỉ được phép hoạt động trên các tuyến được Bộ Giao thông vận tải ban hành. Tuy nhiên, trên thực tế hầu hết các tàu này thường chạy sai tuyến cho phép nhằm tiết kiệm thời gian, nhiên liệu,… đồng thời để tránh bị phát hiện, các tàu thường tắt thiết bị AIS, di chuyển vào vùng cản trở sóng Radar,… Bài báo nghiên cứu xây dựng giải pháp giám sát phương tiện thuỷ nội địa hoạt động trên tuyến vận tải ven biển dựa trên cơ sở xử lý dữ liệu Radar và AIS nhằm tăng cường bảo đảm an toàn hàng hải trên các tuyến vận tải ven biển của Việt Nam.
NGHIÊN CỨU THIẾT KẾ VÀ CHẾ TẠO TRẠM CẤP LIỆU TINH GỌN PHỤC VỤ CẢI TIẾN NÂNG CAO NĂNG SUẤT TRONG SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP
Trong các nhà máy sản xuất hiện nay, năng suất lao động và sức khỏe công nhân, đặc biệt tại các trạm cấp liệu, đang đối mặt với nhiều thách thức. Công nhân thường phải thực hiện các thao tác thủ công như kéo, đẩy, bê vác, làm tăng nguy cơ chấn thương xương khớp và suy giảm sức khỏe. Ngoài ra, quy trình cấp liệu hiện tại còn thiếu ổn định, dễ xảy ra nhầm lẫn và tốn nhiều nhân công, gây gián đoạn sản xuất và tăng chi phí vận hành. Để khắc phục những hạn chế trên, bài báo tập trung nghiên cứu, thiết kế và chế tạo một trạm cấp liệu tinh gọn nhằm nâng cao năng suất trong sản xuất công nghiệp.
THIẾT KẾ BỘ ĐIỀU KHIỂN PID THÍCH NGHI CHO ROBOT DÂY SONG SONG DỰA TRÊN MẠNG NƠ-RON
Mục đích của nghiên cứu này là cải thiện hiệu suất của bộ điều khiển cho robot dây song song (CDPR) bằng cách sử dụng bộ điều khiển PID phi tuyến. Sự kết hợp giữa bộ điều khiển PID tuyến tính và mạng nơ-ron, với khả năng giải quyết các vấn đề phi tuyến mạnh mẽ, mang đến một bộ điều khiển PID thích nghi mới dựa trên mạng nơ-ron. Học có giám sát của mạng nơ-ron được áp dụng để tối ưu hóa hàm chi phí. Bộ điều khiển đề xuất này cho CDPR với những bất định phi tuyến. Nghiên cứu cũng trình bày chi tiết cấu trúc điều khiển, quy trình thiết kế và kết quả thực nghiệm. Kết quả thí nghiệm cho thấy phương pháp điều khiển đề xuất có khả năng áp dụng cho các hệ thống robot dây song song trong không gian khớp với hiệu suất điều khiển cao.